Yu Zidi gây sốt làng bơi lội đỉnh cao – Ảnh: P.N.
Chiều 20-9 tại Tokyo Aquatics Centre, Yu Zidi (Vu Tử Địch) đã giành HCV nội dung bơi 200m bướm nữ với thành tích 2 phút 05,08 giây.
Tài năng được phát hiện tình cờ của làng bơi
Cô bé sinh ngày 16-10-2012 còn chưa tròn 14 tuổi nhưng đã xô đổ kỷ lục Asiad – 2 phút 5,57 giây do nhà vô địch Olympic Zhang Yufei (Trương Vũ Phi) lập tại Hàng Châu năm 2023. Ở nội dung này, đồng đội của cô, cũng là một thần đồng bơi lội khác của Trung Quốc – Chang Mohan (Thường Mặc Hàm) về nhì, giành HCB.
Đó là kết quả quá ấn tượng cho ngày ra mắt Asiad của tiểu kình ngư Trung Quốc. Buổi sáng, Yu Zidi đã đứng đầu vòng loại với 2 phút 7,97 giây, nhanh hơn Chang Mohan gần 3 giây. Vài giờ sau, cô còn tăng tốc mạnh hơn ở chung kết để mang về tấm HCV đầu tiên của đội bơi Trung Quốc tại kỳ đại hội này.
7 năm, đó là quãng thời gian mà “tiểu Vu” chinh phục làng bơi châu lục, sau một ngày tiết trời oi bức ở tỉnh Hà Bắc.
Yu Zidi đoạt HCV Asiad 2026 – Ảnh: REUTERS
Năm 6 tuổi, cha đưa cô đến một công viên nước ở quê nhà Bảo Định, tỉnh Hà Bắc. Yu Zidi kể ban đầu mình chẳng có ý định trở thành VĐV, chỉ thích ngâm dưới những hồ nhỏ dành cho trẻ em vì thấy mát. Nhưng một HLV bỗng nhiên chú ý đến cô bé và hỏi liệu cô có muốn “bơi nhanh hơn” hay không.
Người phát hiện tài năng ấy là Li Chao (Lý Siêu), HLV đội bơi Bảo Định. Ông nhớ Yu Zidi không phải đứa trẻ quá hiếu động trên cạn, nhưng khi xuống nước lại khác hẳn: không sợ nước, có khả năng nổi tự nhiên, cảm giác nước và động tác chân rất tốt. Ông Li tìm gặp cha cô và đề nghị cho cô bé tập luyện bài bản.
Từ đó, cuộc sống của Yu Zidi gần như chia làm hai phần: trường học và hồ bơi. Sau giờ học, trong khi bạn bè cùng tuổi vui chơi, cô tập cùng những đàn anh đàn chị lớn hơn 4-5 tuổi.
Sau khoảng bốn năm tập luyện, tiểu Vu đạt chuẩn VĐV cấp một quốc gia. Tháng 2-2022, mới 9 tuổi, cô được tuyển vào CLB bơi Hebei Taihua Jinye và đội tập trung tuyến hai tỉnh Hà Bắc. Các HLV không chuyên môn hóa quá sớm mà cho Yu phát triển đồng đều bốn kiểu bơi, nền tảng giúp cô đặc biệt mạnh ở các nội dung hỗn hợp.
Tháng 3-2023, Yu Zidi lần đầu dự giải quốc gia và đứng thứ 10 nội dung 400m hỗn hợp với 4 phút 53,46 giây, nhanh hơn khoảng 10 giây so với bài kiểm tra nội bộ trước đó nửa năm. Đến năm 2024, khi mới 11 tuổi, cô đã giành HCB 400m hỗn hợp ở Giải vô địch quốc gia và bắt đầu được giới bơi Trung Quốc đặc biệt chú ý.
Học theo đàn chị
Nhưng chính lúc ấy, Yu Zidi từng muốn bỏ cuộc.
Trước Giải vô địch quốc gia 2024, áp lực khiến cô rơi vào trạng thái “không muốn tập nữa”. Chính gia đình và các HLV phải kiên nhẫn trò chuyện, động viên.
Việc chứng kiến đàn chị Ye Shiwen (Diệp Thi Văn), nhà vô địch Olympic London 2012, vẫn kiên trì sau nhiều thăng trầm cũng tác động mạnh tới cô. Yu kể mình bỗng hiểu hơn lý do phải tiếp tục bơi.
Nhà họ Vu gần như đứng ngoài ánh đèn sân khấu trong thành công của Tử Địch. Hầu như chưa có trang báo Trung Quốc nào từng viết về gia đình cô, cho thấy cha mẹ cô có ý định sống khép kín, không muốn can thiệp vào sự nghiệp của cô con gái nhỏ bé.
Yu Zidi khiến làng bơi đỉnh cao chú ý từ 2 năm qua – Ảnh: X.N.
Bước nhảy vọt thực sự đến trong mùa đông 2024-2025. Yu Zidi lên cao nguyên Vân Nam tập cùng ngôi sao Li Bingjie (Lý Băng Khiết). Có những ngày khối lượng dưới nước vượt 10.000m. Li Bingjie vừa là đàn chị vừa giống một người hướng dẫn, giải thích giáo án, chỉnh quay vòng, động tác dưới nước và động viên những VĐV nhỏ tuổi.
Liu Haitao (Lưu Hải Đào), lãnh đạo trung tâm bơi – nhảy cầu Hà Bắc, cho biết đội ngũ huấn luyện trước đó cố tránh bắt Yu tập khối lượng vượt quá độ tuổi; phải đến đợt đông huấn này cô mới lần đầu được thử một chu kỳ chuyên môn cường độ lớn.
Tháng 5-2025, cả thế giới bắt đầu biết tên Yu Zidi. Cô bơi 200m bướm trong 2 phút 06,83 giây, 200m hỗn hợp 2 phút 10,63 giây và 400m hỗn hợp 4 phút 35,53 giây.
AP thống kê thành tích 200m hỗn hợp khi đó là nhanh nhất từng được ghi nhận đối với một VĐV 12 tuổi, kể cả nam lẫn nữ. Ở cùng độ tuổi, cô còn nhanh hơn Summer McIntosh khoảng 12 giây ở 200m hỗn hợp và 15 giây ở 400m hỗn hợp.
Tại Giải vô địch thế giới 2025 ở Singapore, cô về thứ tư ở cả 200m hỗn hợp, 400m hỗn hợp và 200m bướm. Yu Zidi còn nhận HCĐ 4x200m tự do sau khi thi đấu vòng loại, trở thành VĐV trẻ nhất từng giành huy chương ở Giải vô địch thế giới môn bơi.
Yu Zidi từng đánh bại Regan Smith (trái) trong năm nay – Ảnh: X.N.
Alex Walsh, HCB thế giới 200m hỗn hợp, nhận xét Yu “tài năng phi thường ở độ tuổi như vậy” và muốn xem những trải nghiệm đầu tiên ở sân khấu lớn sẽ được cô chuyển hóa thế nào trong tương lai.
Giám đốc đội tuyển Mỹ Greg Meehan cũng nói với Hãng tin AP: “Đó là một câu chuyện tuyệt vời. Tôi không biết câu chuyện này sẽ còn dẫn đến đâu. Hãy cùng chờ xem”.
Tháng 3 năm nay, Yu Zidi tiếp tục gây tiếng vang khi đánh bại trực tiếp ngôi sao Mỹ Regan Smith ở 200m bướm tại China Open: 2 phút 05,71 giây so với 2 phút 06,28 giây.
Và bây giờ là 2 phút 5,08 giây cùng HCV Asiad.
Khi từng được hỏi có xem mình là “thiên tài” hay không, tiểu Vu lắc đầu trả lời: “Không ạ. Tất cả là nhờ tập luyện chăm chỉ”.