Chi phí thấp và năng lực xử lý cải thiện nhanh, các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc ngày càng được ưa chuộng tại Mỹ.
Vài ngày sau khi startup AI Trung Quốc Moonshot ra mắt mô hình Kimi K3, Raffi Krikorian, Giám đốc công nghệ Mozilla – công ty phát triển trình duyệt Firefox tại San Francisco, chuyển sang sử dụng mô hình này cho nhiều công việc hàng ngày.
“Kimi K3 phản hồi nhanh nhạy hơn”, ông so sánh với chatbot Claude Fable của công ty Anthropic (Mỹ). Trước đó, ông sử dụng GLM-5.2 của startup Trung Quốc Z.ai cho các công việc thường nhật như quản lý lịch, tài liệu và email.
Krikorian là ví dụ trong nhiều các mô hình AI Trung Quốc đang được người Mỹ ưa chuộng, nhờ chi phí thấp và hiệu quả ngày càng cải thiện. Trên nền tảng OpenRouter – dịch vụ theo dõi hoạt động của các mô hình AI, 5 mô hình được dùng nhiều nhất trong tháng gần đây đều đến từ Trung Quốc.
Công ty nghiên cứu thị trường Sensor Tower cho biết ứng dụng Kimi được tải xuống hơn 930.000 lần trong tuần đầu sau khi K3 ra mắt vào tháng 7, tăng 200% so với tuần trước đó. Riêng tại Mỹ, số lượt tải đạt khoảng 86.000, tăng 387%.
K3 thậm chí phổ biến đến mức Moonshot buộc phải tạm dừng nhận đăng ký mới vì nhu cầu vượt quá năng lực xử lý của hệ thống. Theo AP, sự phát triển nhanh chóng của các mô hình AI từ Trung Quốc trong năm nay cho thấy cuộc đua AI giữa Trung Quốc và Mỹ đã bước sang giai đoạn mới.
Logo Kimi K3 trên một chiếc smartphone ngày 23/7. Ảnh: Bảo Lâm
Giới chuyên gia thừa nhận những mô hình AI mới nhất do Z.ai (Zhipu) ra mắt hồi tháng 6 và Moonshot công bố trong tháng 7 đã đạt trình độ gần tương đương các mô hình tiên tiến của OpenAI và Anthropic. Cũng tháng này, Alibaba mới giới thiệu Qwen3.8 Max. Trước đó, hồi tháng 4, DeepSeek phát hành bản thử nghiệm V4, cạnh tranh trực tiếp với GPT của OpenAI và Gemini của Google.
AI Trung Quốc thu hút khách Mỹ rõ rệt. Một số doanh nghiệp như sàn giao dịch tiền mã hóa Coinbase cho biết đã chuyển sang sử dụng các mô hình AI Trung Quốc nhằm cắt giảm chi phí. Tại Bắc Carolina, ông Curt Meinhold, Nhà sáng lập nền tảng di sản kỹ thuật số LilyList, cho biết ưu tiên dùng DeepSeek để tìm kiếm khách hàng tiềm năng hoặc đề xuất cách tăng doanh số.
“Cuối cùng thì hơn 90% người dùng, không cần đến Mythos hay Fable của Anthropic. Chúng tôi chỉ cần một mô hình đủ tốt”, ông nói.
Goldman Sachs nhận định các mô hình AI Trung Quốc đang bước vào “giai đoạn then chốt” để sử dụng rộng rãi, đặc biệt khi nhu cầu dùng AI tác nhân (AI Agent) – AI có thể tự động thực hiện nhiều bước công việc phức tạp, tăng cao khiến chi phí sử dụng AI ngày càng tốn kém.
Chi phí sử dụng AI hiện được tính theo số lượng token đầu vào và đầu ra trên mỗi một triệu token. AI Agent tiêu tốn lượng token nhiều hơn cho mỗi lần dùng, khiến chênh lệch chi phí giữa các mô hình của Mỹ và Trung Quốc ngày càng lớn.
Ông Alex Colville, chuyên gia Viện Chính sách Chiến lược Australia (ASPI), đánh giá các mô hình Trung Quốc hiện rất gần các mô hình Mỹ về khả năng lập trình và nghiên cứu, nhưng chi phí rẻ hơn nhiều. “Nếu chỉ phải trả vài cent cho mỗi triệu token đầu ra thay vì 30, 40 hay 50 USD thì như vậy là quá đủ”, ông so sánh.
Ngoài giá cả, một số chuyên gia cho rằng chính sách công nghệ của Mỹ vô tình tạo lợi thế cho Trung Quốc. Phần lớn các mô hình AI của Trung Quốc là mã nguồn mở (open-source), cho phép bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra, chỉnh sửa và phát triển thêm. Trong khi, các mô hình AI tiên tiến của Mỹ như Anthropic hay OpenAI vẫn được phát triển theo mô hình mã nguồn đóng (closed-source).
Hồi tháng 6, sau khi chính quyền Trump áp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với hai mô hình Fable và Mythos của Anthropic, khiến chúng không thể tiếp cận người dùng quốc tế, startup Z.ai (Trung Quốc) tung ra mô hình GLM-5.2.
“Việc hạn chế một mô hình AI của Mỹ có thể ngay lập tức tạo cơ hội cho một đối thủ Trung Quốc chen vào”, ông Anastasios Angelopoulos, Đồng sáng lập kiêm CEO nền tảng đánh giá AI Arena, nhận định.
Theo ông Raffi Krikorian, Giám đốc công nghệ Mozilla, khi các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc ngày càng tiệm cận chất lượng những mô hình mã nguồn đóng hàng đầu từ Mỹ, thì “biên giới của AI mã nguồn mở đang ngày càng được xây dựng bởi Trung Quốc”.
Lo lắng điều này, hôm 24/7, một nhóm các công ty công nghệ Mỹ, gồm Microsoft, Meta và Nvidia, đã ký thư ngỏ công khai ủng hộ việc phát triển các mô hình AI mã nguồn mở. Các công ty AI Mỹ cũng đồng thời tìm cách hạ giá dịch vụ, chẳng hạn tung ra những phiên bản rẻ hơn để cạnh tranh, theo chuyên gia Yasir Atalan tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS).
Dù các mô hình AI Trung Quốc đang nổi lên như đối thủ đáng gờm, chúng vẫn chưa theo kịp các hãng AI hàng đầu của Mỹ về năng lực tổng thể và khả năng xử lý toàn diện nhiều loại tác vụ, theo ông Anastasios Angelopoulos tại AI Arena.
Ngoài ra, làn sóng đầu tư khổng lồ vào AI đang làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của các startup Trung Quốc. Đơn cử, Z.ai cho biết doanh thu năm ngoái tăng 132%, lên 724 triệu nhân dân tệ (107 triệu USD), nhưng lỗ ròng tăng 60%, lên 4,7 tỷ nhân dân tệ (694 triệu USD).
Mỹ cũng đang gia tăng sức ép, ngăn Trung Quốc tiếp cận các công nghệ tiên tiến, trong đó có các chip AI hiện đại. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo Washington có thể áp thêm các lệnh trừng phạt để bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ.
Hôm 22/7, chính quyền Tổng thống Donald Trump cáo buộc Moonshot đã sử dụng các phương thức “bí mật”, dù chưa chắc là bất hợp pháp, để phát triển Kimi K3 dựa trên nền tảng Fable của Anthropic.
Một số chính trị gia Mỹ và các công ty AI bao gồm Anthropic, cáo buộc các startup Trung Quốc dùng kỹ thuật “chưng cất” (distillation) trái phép để trích xuất công nghệ từ các mô hình AI của họ. Bắc Kinh bác bỏ, cho là “vô căn cứ”.
Phiên An (theo AP)