Trả lời câu hỏi về việc liệu cơ quan quản lý có quay lại biện pháp “tiền kiểm” thay vì “hậu kiểm” đối với các ấn phẩm xuất bản hay không, ông Đinh Tiến Dũng – Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành nhìn nhận: “Đây là cơ hội để chúng tôi rút kinh nghiệm trong các khâu quản lý nhà nước, đồng thời là dịp để đưa thực tiễn vào trong quá trình sửa đổi Luật Xuất bản”.
Theo ông, sáng nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thay mặt Chính phủ đã báo cáo thẩm tra trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong đó có nêu nội dung liên quan đến việc phải quản lý chặt chẽ hơn trong các công đoạn của xuất bản, đảm bảo các ấn phẩm đưa ra cho công chúng đúng định hướng, không vi phạm các quy định của Đảng, Nhà nước cũng như pháp luật liên quan.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản đã đưa vào nhiều nội dung mới nhằm khắc phục những bất cập của thực tiễn. Đặc biệt, dự thảo đã giải thích rõ khái niệm và các công đoạn của xuất bản, từ đó quy định chi tiết hơn trách nhiệm của từng chủ thể như: nhà xuất bản, cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở phát hành và các đối tác liên kết so với Luật Xuất bản năm 2012.
Lực lượng cán bộ ‘rất hạn chế, chỉ có vài người’
Giải đáp trực tiếp về vấn đề “tiền kiểm” hay “hậu kiểm”, Phó cục trưởng khẳng định cơ quan quản lý đang bám sát tinh thần cải cách thủ tục hành chính: “Ngay cả các khâu liên quan đến tiền kiểm, hậu kiểm, trong luật 2012 đã quy định chi tiết. Nhưng bám sát chỉ đạo, định hướng của Đảng và Chính phủ về cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền, hiện nay nhiều thủ tục trong lĩnh vực xuất bản đã được bãi bỏ, chuyển sang các khâu mang tính chất thông báo. Việc này nhằm giảm tải, tạo điều kiện thông thoáng hơn cho các nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành, đồng thời nêu cao sự tự chịu trách nhiệm trong các hoạt động xuất bản của mình”.
Về các giải pháp quản lý cụ thể trong thời gian tới, ông Dũng cho biết cơ quan quản lý sẽ thay đổi phương thức giám sát từ sớm.
“Trước đây là đăng ký xuất bản, hiện nay chúng tôi sẽ sửa theo hướng đăng ký kế hoạch xuất bản để nắm bắt được ngay từ đầu các nội dung mà nhà xuất bản dự kiến trong năm. Trách nhiệm của các cá nhân, đơn vị cũng được siết chặt qua từng khâu. Từ khâu khai thác bản thảo đến quyết định xuất bản, Giám đốc nhà xuất bản phải chịu trách nhiệm nội dung cao hơn. Đặc biệt, dự thảo luật mới đã bổ sung quy định rõ về khái niệm ‘lưu chiểu’ và ‘lưu chiểu điện tử’, những khái niệm chưa có trong luật cũ 2012”, ông nói.
Theo Phó cục trưởng, mỗi năm Việt Nam xuất bản khoảng 50.000 đầu sách với khoảng 350 triệu bản, trong khi lực lượng cán bộ làm công tác quản lý xuất bản tại Cục Xuất bản, In và Phát hành “rất hạn chế, chỉ có vài người”.
Ông cho biết sau khi các xuất bản phẩm được nộp lưu chiểu, Cục không thể đọc toàn bộ khoảng 50.000 đầu sách. Việc lựa chọn để đọc được thực hiện trên cơ sở đăng ký xuất bản từ đầu năm, ưu tiên những đầu sách liên quan đến các lĩnh vực như chính trị, lịch sử, an ninh, quốc phòng, tôn giáo và lãnh thổ.
“Vì vậy, việc kiểm tra này mang tính xác suất”, ông nói.
Dự kiến trong tháng 8 tới, tại phiên họp không thường lệ, Quốc hội sẽ xem xét thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Kết thúc phần trả lời, Phó cục trưởng bày tỏ mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục quan tâm tuyên truyền cho dự thảo Luật, đồng thời tăng cường các tuyến bài viết động viên thế hệ trẻ quan tâm tới sách, góp phần chấn hưng văn hóa đọc đang có dấu hiệu suy giảm trong bối cảnh hiện nay.
Không có khái niệm hội đồng thẩm định
Trả lời câu hỏi của báo chí liên quan tới nhiều ý kiến cho rằng, các cuốn sách trước khi được xuất bản đều có hội đồng thẩm định đọc, ông Dũng khẳng định: “Hiện nay không có khái niệm Hội đồng thẩm định. Chúng tôi sử dụng mô hình tổ đọc, đã được duy trì từ nhiều năm nay”.
Theo ông, tổ đọc gồm các chuyên gia và cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất bản và các lĩnh vực liên quan. Hàng tuần, tổ làm việc 2-3 buổi để đọc những đầu sách được lựa chọn, chủ yếu là các xuất bản phẩm có nội dung nhạy cảm hoặc có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, lịch sử, địa lý, lãnh thổ nếu xảy ra sai sót.
Ông cho biết tổ đọc có vai trò tư vấn cho cơ quan quản lý nhà nước trong việc xem xét các bước xử lý tiếp theo. Đối với những trường hợp chưa đến mức xử lý vi phạm nhưng cần điều chỉnh, bổ sung, tổ đọc sẽ kiến nghị yêu cầu nhà xuất bản chỉnh sửa trước khi phát hành đến công chúng.
