Israel dường như đã lần thứ ba bị bất ngờ trước tốc độ phục hồi của Iran, nhất là với kho dự trữ tên lửa, trong vòng hai năm qua.
Báo Jerusalem Post ngày 13/8 cho biết nhiều quan chức Israel “đã bị sốc” trước tốc độ phục hồi của Iran sau khi nước này đạt lệnh ngừng bắn với Mỹ hồi tháng 4. Trong số này có những người thuộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và cơ quan tình báo Mossad, dù IDF là bên dẫn đầu trong lựa chọn mục tiêu và đánh giá thiệt hại đối với lĩnh vực quốc phòng tại Iran.
Israel trước đó cho rằng chiến dịch hiệp đồng với Mỹ đã khiến ngành công nghiệp quốc phòng của Iran tụt hậu nhiều năm.
Dù nhiều hãng truyền thông nước ngoài đã chỉ ra các lỗ hổng trong quan điểm của Israel, Tel Aviv vẫn tin rằng thiệt hại mà Tehran hứng chịu lớn đến mức lập luận rằng “năng lực quốc phòng Iran đã đi lùi nhiều năm” vẫn chính xác, ngay cả khi một số tuyên bố cụ thể từ IDF có thể không đúng sự thật.
Mỹ tập kích các mục tiêu Iran hôm 21/7. Video: CENTCOM
“Tuy nhiên, 4 tháng sau khi giai đoạn chính của xung đột Trung Đông kết thúc, IDF đang chứng kiến sự phục hồi nhanh đáng kinh ngạc từ Iran, không chỉ ở một mà là nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó có tên lửa đạn đạo”, Jerusalem Post cho hay.
Ba lần ‘đứng hình’ về khả năng phục hồi của Iran
Điều đáng chú ý là Israel đã hai lần bị bất ngờ bởi tốc độ phục hồi của Iran. Sau khi đòn tập kích 20 mục tiêu quan trọng về công nghiệp quốc phòng và tên lửa đạn đạo ở Iran hồi tháng 10/2024, IDF tuyên bố đã khiến hoạt động sản xuất tên lửa của đối phương chậm lại ít nhất một năm.
Đầu năm 2025, quân đội Israel nhận thấy Iran đã khôi phục hoàn toàn tốc độ sản xuất tên lửa đạn đạo, nên quyết định đẩy kế hoạch tấn công đối thủ lên tháng 6/2025, thay vì mốc dự kiến là tháng 9/2025.
Sau khi tập kích khoảng 100 mục tiêu trong chiến dịch lần này, IDF tuyên bố đã tìm ra “công thức thật sự” để khiến hoạt động sản xuất tên lửa của Tehran đi lùi nhiều năm. Số mục tiêu bị tấn công cao gấp 5 lần, kèm lượng vũ khí được triển khai cũng lớn hơn rất nhiều, được cho là lý do khiến phát biểu này trở nên đáng tin.
“Một lần nữa, bằng cách nào đó mà Iran đã tìm ra phương pháp để phục hồi năng lực sản xuất tên lửa, tiếp tục khiến IDF đứng hình”, Jerusalem Post cho hay.
Bệ phóng tên lửa đạn đạo được trưng bày tại Tehran, Iran hồi tháng 2. Ảnh: AFP
Theo báo Israel, số lượng tên lửa mà Iran ước tính sở hữu hồi tháng 2 là 2.500 quả, gần gấp đôi mức 1.300 hồi tháng 6/2025.
Trong khoảng 40 ngày đầu xung đột Trung Đông, hơn 2.600 mục tiêu công nghiệp quốc phòng và tên lửa của Iran đã bị tập kích, cao gấp 26 lần so với cuộc chiến 12 ngày tháng 6/2025 và hơn 100 lần so với đợt không kích tháng 10/2024. Các quan chức IDF nói với Jerusalem Post rằng “mọi bộ phận lớn nhỏ” của ngành công nghiệp quốc phòng Iran đều đã bị phá hủy.
“Làm thế nào mà Iran có thể khôi phục kho tên lửa lên mốc 2.500 quả, thậm chí lên mức đe dọa cao hơn nhiều, sau khi hứng tổn thất gần 300 tỷ USD về mặt quân sự? Bài học mà IDF cần rút ra sau 3 cuộc xung đột là phải tập kích những mục tiêu cụ thể hơn, chứ không phải là tìm hiểu xem Iran đã tìm ra lối tắt nào để nhanh chóng khôi phục năng lực”, Jerusalem Post cho hay.
Nhận định sai lầm của Israel
Dù vậy, Jerusalem Post cho biết các quan chức quốc phòng hàng đầu của Israel thừa nhận rằng Iran đã tìm được “những phương pháp sáng tạo” để tái thiết kho tên lửa và các năng lực khác, song không đề cập cụ thể.
Báo New York Times trước đó cho biết Iran đã sử dụng xe ủi đất để khơi thông lối vào các căn cứ tên lửa ngầm với tốc độ nhanh hơn Israel dự đoán. Dù vậy, điều này chỉ cho phép Tehran tiếp cận các tên lửa có sẵn và bị mắc kẹt dưới căn cứ ngầm, chứ không giúp sản xuất thêm vũ khí mới.
“Chúng tôi đã có thể độc lập xác nhận các tuyên bố của giới chức cấp cao Iran rằng nước này đang sản xuất khí tài mới với tốc độ lớn hơn nhiều so với dự kiến”, Jerusalem Post cho hay.
Tên lửa, UAV Iran hướng về phía căn cứ Muwaffaq Salti tại Jordan trong video đăng ngày 30/7. Video: Tasnim
Vấn đề Iran còn bao nhiêu tên lửa sau xung đột là chủ đề tranh luận nhận được nhiều quan tâm, khi nước này từng được cho là đã mất gần như toàn bộ năng lực sản xuất vũ khí mới và sẽ phải dựa vào số lượng khí tài sót lại trong vài năm tới.
Tuy nhiên, thông tin mới của Jerusalem Post cho thấy vấn đề này không còn quan trọng bằng tốc độ chế tạo tên lửa của Iran. Nếu quay lại sản lượng 100-300 tên lửa mỗi tháng, nước này có thể khôi phục kho dự trữ về mức tương đương tháng 6/2025 vào đầu hoặc giữa năm 2027.
“Ngay cả khi Iran không thể khôi phục tốc độ sản xuất như vậy, những tiến triển đều đặn hiện nay cho thấy mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo của họ sẽ quay trở lại trong vài năm nữa”, Jerusalem Post cảnh báo.
Những điều trên có thể ảnh hưởng tới chiến lược tổng thể của Israel, cụ thể là quyết định có thực hiện một chiến dịch tấn công khác nhằm vào Iran hay không và nếu có thì sẽ vào thời điểm nào, bất kể nỗ lực đàm phán về eo biển Hormuz và vấn đề hạt nhân mang lại kết quả gì.
Phản hồi về thông tin của Jerusalem Post, IDF cho biết đã theo dõi chặt chẽ nỗ lực của Iran nhằm khôi phục và tái xây dựng các năng lực quân sự. Dù vậy, lực lượng này không thể đưa ra đánh giá cụ thể về năng lực phục hồi của đối phương, do điều đó sẽ “làm lộ các nguồn tin và phương pháp thu thập dữ liệu”.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục phân tích các diễn biến và chuẩn bị biện pháp phù hợp”, IDF cho hay.
Phạm Giang (Theo Jerusalem Post, New York Times)