Sau gần 9 tháng triển khai, USS Abraham Lincoln đang hứng chịu sức ép ngày càng lớn từ hậu cần thiếu thốn, tâm lý của thủy thủ và hoạt động quá tải.
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ những ngày qua trở thành tâm điểm dư luận sau khi xuất hiện thông tin về tình trạng thực phẩm ôi thiu, nhà vệ sinh bị hỏng và thủy thủ nhảy xuống biển.
Nhiều nhà lập pháp và thân nhân Mỹ đang yêu cầu các câu trả lời về điều kiện sống trên USS Abraham Lincoln, con tàu đã trải qua gần 9 tháng trên biển, trong đó có 200 ngày thuộc vùng chiến sự.
USS Abraham Lincoln rời quân cảng San Diego hồi tháng 11/2025 để làm nhiệm vụ ở Thái Bình Dương, trước khi chuyển hướng tới Trung Đông và đóng vai trò chủ chốt trong chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran, cũng như nỗ lực áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển sau đó.
Tiếp tế khó khăn
Một tàu sân bay thường có hàng nghìn người sống trên đó suốt nhiều tháng liên tục và hàng chục nghìn bữa ăn được phục vụ mỗi ngày. Tàu có thể được tiếp tế bằng cách cập cảng hoặc nhận hàng giao từ các cảng lân cận qua đường biển hoặc đường hàng không.
Tuy nhiên, tất cả những việc này đều trở nên khó khăn hơn trong thời chiến, theo Yoko Kubota, nhà bình luận của WSJ.
Trong trường hợp của USS Abraham Lincoln, tàu sân bay này rất ít khi có thể cập cảng khi hoạt động ở biển Arab, nhiều khả năng là do các lo ngại về an ninh từ cuộc chiến đang tiếp diễn.
Khi không thể ghé cảng gần, tàu sân bay phải nhận tiếp tế bằng đường biển hoặc đường không. Với hình thức tiếp tế trên biển, các tàu hậu cần vận chuyển nhiên liệu, đạn dược, lương thực và phụ tùng cho tàu sân bay, rồi quay về cảng lấy thêm hàng.
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln nhận tiếp tế trên biển Arab hôm 18/5. Video: US Navy
Mark Montgomery, chuẩn đô đốc Hải quân Mỹ đã nghỉ hưu và là chuyên gia tại Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ, cho hay tình hình chiến sự ở Trung Đông khiến tàu khó cập các cảng trong khu vực, buộc chúng phải đến những cảng xa hơn để tiếp tế, làm tăng thời gian và chi phí.
Tàu sân bay cũng có thể được tiếp tế bằng đường không, nhưng máy bay không thể chở nhiều hàng như tàu. Một số chuyên gia hải quân cho rằng dư luận đã thổi phồng vấn đề ăn uống, bởi việc hết thực phẩm tươi sống là chuyện thường xảy ra trên bất kỳ tàu chiến nào.
Ông Hùng Cao cho biết thực đơn đã được điều chỉnh khi không có nguồn tiếp tế tươi mới, nhưng thủy thủ chưa từng phải bỏ bữa.
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln tại khu vực phụ trách của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ngày 10/3. Ảnh: US Navy
Sức khỏe tâm thần của thủy thủ
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuần này xác nhận một thủy thủ đã rơi xuống biển vào hôm 3/8, nhưng đã nhanh chóng được cứu và hiện an toàn. Ông Hùng Cao nói rằng một số ít trường hợp thủy thủ gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần đã được điều trị và chưa ghi nhận tổn thất về người.
Một số thủy thủ bị suy giảm tinh thần hoặc gặp vấn đề tâm lý do phải xa gia đình trong thời gian dài. Việc tàu Lincoln ở ngoài biển lâu ngày có thể khiến họ thêm căng thẳng, vì phải làm việc liên tục trên tàu, thay vì có những đợt cập cảng, nghỉ ngơi trên đất liền.
Quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ cho hay thủy thủ trên tàu Lincoln bị hạn chế gọi điện thoại khi tình hình tác chiến quá nguy hiểm.
Tàu Lincoln có một nhà tâm lý lâm sàng, một nhân viên công tác xã hội lâm sàng, ba kỹ thuật viên sức khỏe tâm thần, một cố vấn và 5 tuyên úy Hải quân. Tàu còn có một chú chó tên “Capt. Fathom”, được nuôi để giúp nâng cao tinh thần và hỗ trợ đời sống tinh thần của thủy thủ đoàn.
“Có lẽ điều gây căng thẳng nhất là không biết chính xác khi nào đợt triển khai sẽ kết thúc. Sự bất định thực sự rất khó chịu”, Montgomery nói.
Tiêm kích Mỹ cất cánh từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln, trên biển Arab, ngày 10/3 cho chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng. Ảnh: USAF
Hoạt động quá tải
Hải quân Mỹ có 11 tàu sân bay và thường duy trì 2-3 nhóm tác chiến tàu sân bay đang làm nhiệm vụ hoặc sẵn sàng triển khai.
Trong thời bình, các tàu sân bay Mỹ thường được triển khai khoảng 6-7 tháng. Tuy nhiên, gần đây, một số đợt triển khai đã kéo dài hơn mức thông thường.
Tàu USS Gerald R. Ford đã hoạt động trên biển 11 tháng trước khi về nước hồi tháng 5, trở thành tàu sân bay có thời gian triển khai dài nhất trong nhiều thập kỷ. Tàu USS Dwight D. Eisenhower hoạt động 9 tháng đến tháng 7/2024, trong khi USS Theodore Roosevelt cũng ở ngoài biển 9 tháng đến tháng 10/2024.
“Đây là hệ quả của việc Mỹ có quá ít tàu sân bay. Chúng ta đang vận hành như thể Mỹ có 15 chiếc, trong khi thực tế chỉ có 11”, Brent Sadler, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Heritage Foundation và cựu quân nhân Hải quân Mỹ, nói.
Việc triển khai kéo dài cũng gây sức ép lên chính con tàu. Sau nhiều tháng hoạt động trên biển, thiết bị bắt đầu hỏng hóc, trong khi tàu không thể cập cảng để tiếp cận các cơ sở bảo dưỡng. Càng hoạt động lâu, danh sách hỏng hóc cần sửa chữa càng dài. Trong khi đó, kế hoạch bảo dưỡng và nâng cấp phải trì hoãn, khiến công việc tồn đọng ngày càng nhiều.
“Duy trì nhiều tàu hoạt động cùng lúc và kéo dài thời gian triển khai cũng giống như dùng thẻ tín dụng để chi trả. Bạn có được thứ mình cần trong ngắn hạn, nhưng sau đó vẫn phải trả số tiền đó và có thể kèm theo lãi”, Ronald O’Rourke, cựu chuyên gia phân tích các vấn đề hải quân của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, nói.
Ngày 14/8, ông Hùng Cao thông báo tàu Lincoln đã hoàn thành nhiệm vụ và sẽ sớm về nước theo kế hoạch luân chuyển lực lượng, nhưng chưa công bố thông tin chi tiết. Ông khẳng định an toàn và an ninh cho các quân nhân “luôn được đặt lên hàng đầu”.
Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, The Hill)