Nước lũ hôm 26-8 xẻ sâu qua các khu dân cư ở Nepal – Ảnh: TKP
Trận lũ quét hôm 26-8 đã phá hủy hoàn toàn 8.317 ngôi nhà tại 15 khu dân cư ở các huyện Rasuwa, Nuwakot và Dhading của Nepal, với 1,6 triệu người chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Chính quyền nước này đang bắt tay vào công tác phục hồi sau thảm họa, trong đó các vấn đề được ưu tiên là khôi phục cầu đường và tái định cư cho người dân.
Ông Dharma Raj Upreti, người đứng đầu Cơ quan Quốc gia về giảm thiểu và quản lý rủi ro thiên tai, cho biết thiệt hại do lũ tại Nepal ước tính lên tới 2,56 tỉ USD.
Giai đoạn phục hồi ban đầu dự kiến kéo dài 4 tháng, trong đó cần 52,6 triệu USD để xây dựng đường sá, nơi trú ẩn tạm thời, cung cấp nước uống và điện, theo Reuters.
Ưu tiên bố trí đất công để tái định cư
Kathmandu Post đưa tin Bộ Phát triển hạ tầng Nepal cho biết sau khi khôi phục cầu đường, chính phủ nước này sẽ xây dựng kế hoạch dài hạn để đưa người dân đến sống tại những nơi an toàn hơn.
“Về lâu dài, chúng tôi sẽ xây dựng các khu dân cư ở những khu vực nằm ngoài vùng có nguy cơ lũ lụt. Kế hoạch tái thiết chi tiết sẽ quyết định liệu các gia đình sẽ được cấp tiền để tự xây nhà hay chính phủ sẽ xây cho họ”, Thứ trưởng Gopal Prasad Sigdel nói.
Đường trượt cap (zip line) được lắp đặt qua sông Trishuli sau trận lũ quét – Ảnh: AFP
Việc xây lại nhà ở nơi vừa bị nước lũ tàn phá được đánh giá là khó khăn. Do đó phương án được ưu tiên hiện nay là bố trí quỹ đất của nhà nước tại các địa điểm được đánh giá là an toàn, và khởi công các dự án nhà ở mới.
Các phương án khác cũng được cân nhắc bao gồm chuyển một số khu dân cư sang huyện khác, hoặc tìm những khu đất trống, an toàn hơn ngay trong các huyện bị ảnh hưởng.
Cùng với việc tiếp tục tìm kiếm, cứu hộ và hỗ trợ nơi tạm trú cho người dân, Nepal cũng đang lập bản đồ các khu vực không còn phù hợp để sinh sống.
Theo Phó chủ tịch Ủy ban Kế hoạch quốc gia Nepal Gunakar Bhatta, nước này sẽ đánh giá toàn diện thiệt hại và tổn thất về hạ tầng, sản xuất, dịch vụ, khí hậu và môi trường, kinh tế vĩ mô và nhiều lĩnh vực khác.
Cần tính đến sinh kế cho người dân
Đây không phải lần đầu tiên Nepal phải tái định cư cho người dân sau thảm họa. Trận lũ năm 1993 và động đất năm 2015 đã khiến chính quyền phải di dời người dân khỏi các khu vực nguy hiểm.
Các chuyên gia cho rằng từ trận động đất năm 2015, quá trình tái định cư cần cân nhắc đến sinh kế, các mối quan hệ xã hội và nguy cơ thiên tai trong tương lai.
Việc lập kế hoạch tái định cư toàn diện cũng có thể giúp Nepal huy động nguồn tài chính quốc tế.
Nepal bắt đầu đánh giá các khu vực an toàn để tái định cư cho người dân – Ảnh: TKP
Cựu Thủ tướng Nepal Baburam Bhattarai nhận định trong những năm tới, nhiều khu vực tại Himalaya tiếp tục đứng trước nguy cơ hứng chịu các thiên tai lớn, tuy nhiên việc đưa người dân đi xa hàng trăm km khỏi nơi họ đã sinh sống lâu đời là không thực tế.
“Người dân đã sống tại những khu vực này qua nhiều thế hệ. Lối sống, sinh kế và nguồn thu nhập của họ gắn chặt với nơi họ sinh sống. Cần xác định những khu vực an toàn hơn ở gần đó, chẳng hạn các thung lũng nhỏ trên núi và vùng đất cao hơn ở khu vực đồi núi”, ông nói.
Lũ lụt và sạt lở tháng 7-1993 tàn phá nhiều huyện của Nepal, khiến hơn 1.300 người chết, hàng chục nghìn ngôi nhà bị phá hủy và cắt đứt tuyến kết nối Kathmandu với phần còn lại của đất nước.
Nhiều người dân khi đó đã được tái di dời đến một khu dân cư mới, tuy nhiên họ đã quay trở về nơi ở cũ vì đất canh tác, cộng đồng và các mối quan hệ xã hội.
Theo ông Bhojraj Pokharel – một cựu quan chức, bài học này cho thấy tái định cư cho người dân sau trận lũ 26-8 cần tính đến nguyện vọng, sinh kế và khả năng tiếp cận trường học, y tế, việc làm, chợ và đất canh tác.
Thảm họa chồng thảm họa
Theo ông Madhav Prasad Aryal – lãnh đạo vùng Uttargaya, trận lũ ngày 26-8 xảy ra đúng lúc chính quyền địa phương đang chuẩn bị tái định cư những người mất nhà sau trận động đất năm 2015 tại Khalte, gần sông Trisuli.
Khoảng 300 hộ dân từng sống tại Khalte. Tuy nhiên sau trận lũ tuần trước, phần lớn người trong các gia đình này đã mất tích.
Chính quyền dự định chuyển họ đến Tallopahire, nhưng kế hoạch cũng không thể thực hiện khi một nửa khu vực này bị lũ cuốn trôi. Giờ đây, địa phương phải tìm một nơi an toàn khác để tái định cư người dân.