Nhật BảnĐội tuyển bóng rổ nam Trung Quốc hứng chỉ trích sau lần thứ hai trắng tay tại ASIAD, dù được đầu tư với số tiền lớn.
Ở trận tranh HC đồng ngày 20/9 tại Nagoya, Trung Quốc thua Iran 70-79 và chỉ đứng thứ tư. Đây là lần thứ hai đội bóng rổ nam nước này không giành huy chương trong lịch sử ASIAD, sau khi xếp thứ năm tại Incheon 2014.
Thất bại gây thất vọng bởi nhiều đội không mang lực lượng mạnh nhất đến Nhật Bản. Trung Quốc cũng thiếu các trụ cột như những ngôi sao NBA Yang Hansen, Zhou Qi và Zhao Rui, nhưng vẫn triệu tập nhóm cầu thủ được xem là nền tảng cho quá trình chuyển giao thế hệ, gồm Hu Jinqiu, Wang Junjie, Liao Sanning, Hu Mingxuan và Cui Yongxi.
Đội bóng của HLV Guo Shiqiang không thể hiện được vị thế của nền bóng rổ từng thống trị châu Á. Ở bán kết, họ có lúc bị đội hình hai của Nhật Bản dẫn tới 40 điểm, trước khi thua với cách biệt 19 điểm. Đến trận tranh HC đồng hôm 21/9, Trung Quốc tiếp tục lép vế trước Iran, dù đối thủ cũng thiếu hai hậu vệ quan trọng.
Các cầu thủ Nhật Bản và Trung Quốc (đỏ) trong trận bán kết bóng rổ nam ASIAD 2026 tại Aichi International Arena, Nagoya, Nhật Bản, ngày 20/9/2026. Ảnh: VCG
Sau trận, Guo cho biết ban huấn luyện và cầu thủ đã trải qua mùa hè tập luyện nghiêm túc, chịu nhiều khó khăn và tất cả đều nỗ lực. Tuy nhiên, phát biểu này khiến sự bất bình trong dư luận tăng lên, khi người hâm mộ Trung Quốc thất vọng với đội tuyển về mặt chuyên môn.
Trang Zhibo8 nhận định khoảng cách giữa Trung Quốc và Nhật Bản thể hiện rõ ở kỹ năng dứt điểm, tư duy chiến thuật và khả năng vận hành lối chơi. Theo trang này, Nhật Bản thi đấu hiện đại, linh hoạt và tự do hơn, trong khi Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào cách tiếp cận cũ.
“Chỉ tinh thần và sự cố gắng không thể bù đắp khoảng cách kỹ thuật”, Zhibo8 bình luận. “Chúng ta phải thừa nhận bóng rổ nam Nhật Bản đang vượt trội, trưởng thành và hiện đại hơn”.
Truyền thông Trung Quốc cũng đặt câu hỏi về triết lý của Guo. HLV 51 tuổi bị cho là bảo thủ, chậm thích nghi với xu hướng bóng rổ hiện đại và chưa tạo được hệ thống tấn công đủ tốc độ. Một số ý kiến kêu gọi Liên đoàn Bóng rổ Trung Quốc không chỉ đưa cầu thủ ra nước ngoài học hỏi, mà còn phải đào tạo và gửi các HLV trẻ tiếp cận những nền bóng rổ phát triển.
Sức ép đồng thời hướng về cơ quan quản lý bóng rổ thuộc Tổng cục Thể thao Trung Quốc. Báo cáo ngân sách công bố hồi tháng 4 cho thấy ba khoản liên quan đến công tác đội tuyển gồm 6,09 triệu nhân dân tệ dành cho chuẩn bị, 7 triệu nhân dân tệ cho thi đấu và giao lưu quốc tế, cùng 6,34 triệu nhân dân tệ tiền hỗ trợ tập luyện. Tổng cộng, ba khoản này đạt khoảng 19,43 triệu nhân dân tệ, tương đương 2,73 triệu USD.
Báo cáo còn cho thấy tổng ngân sách của Trung tâm Quản lý Bóng rổ Trung Quốc năm 2026 là 64,43 triệu nhân dân tệ, khoảng 9,05 triệu USD. Trong đó, một nửa số tiền được dành cho bóng rổ trẻ.
Các số liệu được nhắc lại, ngay sau khi đội tuyển nam mất huy chương, khiến người hâm mộ đặt câu hỏi về hiệu quả đầu tư. Trên mạng xã hội Trung Quốc, nhiều người yêu cầu làm rõ cách sử dụng ngân sách và trách nhiệm của ban huấn luyện. Có ý kiến mỉa mai số tiền trên đủ để nhập tịch nhiều cầu thủ nước ngoài, trong khi những người khác kêu gọi điều tra việc sử dụng tiền thuế.
Cuộc tranh luận không chỉ xoay quanh một giải đấu. Trung Quốc từng là thế lực số một của bóng rổ nam châu Á, giành 16 huy chương qua 17 kỳ ASIAD kể từ năm 1974, trong đó có tám HC vàng. Nhưng sự tiến bộ của Nhật Bản, Philippines và các đội Tây Á khiến ưu thế ấy suy giảm.
Việc không giành huy chương tại Nagoya vì thế được xem là biểu hiện của vấn đề mang tính hệ thống, từ đào tạo cầu thủ, phát triển HLV đến cách sử dụng nguồn lực. Khoản ngân sách gần 2,8 triệu USD đang trở thành tâm điểm trong cuộc tranh luận về hiệu quả và hướng đi của bóng rổ Trung Quốc.
Tại kỳ ASIAD Hàng Châu 2022, Trung Quốc mất ngôi vô địch sau khi thua Philippines 76-77 ở bán kết, rồi đánh bại Đài Loan 101-73 để giành HC đồng. Philippines sau đó thắng Jordan 70-60 trong chung kết. Đến Aichi-Nagoya 2026, Hàn Quốc giành HC vàng sau khi thắng chủ nhà Nhật Bản 67-57 ở chung kết, qua đó đăng quang lần đầu sau 12 năm.
Vy Anh