Theo luật mới vừa thông qua, chủ đầu tư không được thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký hợp đồng mua trước khi dự án được phép kinh doanh.
Quốc hội vừa thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) với trên 98% đại biểu tham gia tán thành. Luật gồm 10 chương, 63 điều, giảm 20 điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.
Cấm thu tiền dưới mọi hình thức trước khi dự án được kinh doanh
Tại báo cáo, Chính phủ cho biết đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và thẩm tra về các khoản thu có bản chất huy động tiền trước thời điểm được phép, kể cả thông qua tổ chức, cá nhân trung gian. Thực tế, thời gian qua, các dự án chưa đủ điều kiện bán hàng, nhưng vẫn được các sàn giao dịch thu tiền trước qua các tên gọi như tiền giữ chỗ, phí thiện chí, nguyện vọng hay phí ưu tiên.
Do đó, Luật mới đã bổ sung quy định cấm chủ đầu tư thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký kết hợp đồng trước khi bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh vào điều 10.
“Quy định này nhằm ngăn chặn từ gốc việc huy động vốn trá hình, kể cả dưới hình thức đặt cọc, giữ chỗ… bảo vệ người mua trước rủi ro dự án chưa đủ pháp lý”, Chính phủ thông tin.
Bất động sản hình thành trong tương lai (nhà trên giấy) vẫn phải đáp ứng nhiều điều kiện mới được đưa vào kinh doanh. Trong đó, dự án phải có giấy tờ về quyền sử dụng đất, được nghiệm thu hoàn thành cơ sở hạ tầng kỹ thuật tương ứng tiến độ. Với nhà chung cư, dự án phải hoàn thành xây dựng phần móng mới được bán hàng.
Việc thanh toán nhà hình thành trong tương lai được thực hiện theo nhiều đợt, trong đó lần đầu không quá 30% giá trị hợp đồng (bao gồm cả tiền đặt cọc tối đa 5%). Những lần tiếp theo phải phù hợp với tiến độ xây dựng, nhưng tổng số không quá 70% giá trị hợp đồng khi chưa bàn giao nhà ở.
Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu chỉnh lý dự luật của Chính phủ. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Rút đề xuất nộp 5% giá trị còn lại vào tài khoản đảm bảo chờ sổ đỏ
Trước khi bên mua được cấp sổ đỏ, chủ đầu tư không được thu quá 95% giá trị hợp đồng. 5% còn lại được trả ngay sau khi bên mua nhận sổ đỏ.
Tại dự thảo luật trước đó, Chính phủ từng đề xuất chuyển 5% giá trị còn lại này vào tài khoản đảm bảo tại ngân hàng và người mua hưởng lãi.
Tuy nhiên, trong báo cáo giải trình, tiếp thu, Chính phủ cho rằng quy định này phát sinh một số bất cập, chưa thực sự phù hợp với mục tiêu quản lý và bảo vệ quyền lợi của các bên.
“Việc phong tỏa khoản tiền 5% dẫn đến tình trạng một khoản tiền có giá trị đáng kể bị tồn đọng trong tài khoản ngân hàng trong thời gian dài, không được chủ đầu tư sử dụng, trong khi người mua cũng không được trực tiếp quản lý”, báo cáo nêu. Với những dự án vướng mắc về cấp sổ đỏ bị kéo dài, khoản tiền này có thể bị đóng băng nhiều năm.
Chủ đầu tư vẫn phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính để chuyển nhượng dự án dang dở
Thảo luận tại tổ và nghị trường, một số đại biểu đề nghị cho phép dự án dang dở được chuyển nhượng khi chủ đầu tư cũ chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Tuy nhiên, Chính phủ bảo lưu quan điểm, chỉ cho chuyển nhượng dự án sau khi đã nộp đủ tiền đất.
Theo nhà điều hành, quy định trên nhằm bảo đảm việc thu ngân sách, ngăn ngừa đầu cơ và sàng lọc năng lực thực chất của nhà đầu tư. Với chủ đầu tư không còn năng lực thì vẫn có thể thực hiện dự án thông qua hình thức khác như huy động vốn, hợp tác đầu tư, chuyển nhượng phần dự án đã hoàn thành nghĩa vụ, hoặc để Nhà nước thu hồi và lựa chọn nhà đầu tư mới qua đấu giá, đấu thầu công khai.
Việc này cũng giúp giảm thiểu nguy cơ các nhà đầu tư/chủ đầu tư lợi dụng để chuyển nhượng lòng vòng đẩy chi phí, giá bất động sản tăng cao, ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.
Anh Tú