Hàn QuốcNhững phát ngôn thể hiện niềm vui vì được hưởng quyền lợi nghĩa vụ quân sự của một số cầu thủ sau HC vàng bóng đá nam ASIAD 2026 gây phản ứng mạnh và làm dấy lên tranh luận về chính sách tồn tại hơn nửa thế kỷ ở Hàn Quốc.
Hàn Quốc thắng Nhật Bản 1-0 ở chung kết trên sân Toyota ngày 3/10 để lần thứ tư liên tiếp, và thứ bảy trong lịch sử, vô địch bóng đá nam ASIAD (1970, 1978, 1986, 2014, 2018, 2022, 2026).
Các cầu thủ Hàn Quốc ăn mừng sau khi thắng Nhật Bản 1-0 ở chung kết bóng đá nam ASIAD 2026, trên sân Toyota, Nhật Bản ngày 3/10/2026. Ảnh: Reuters
Trong đội hình 23 người, phần lớn cầu thủ nhờ tấm HC vàng đủ điều kiện hưởng chế độ nghĩa vụ đặc biệt dành cho VĐV thành tích cao. Tuy nhiên, niềm vui chiến thắng nhanh chóng bị phủ bóng bởi những phát ngôn liên quan đến quyền lợi này.
Đội trưởng Lee Gi-hyuk cho biết nếu Hàn Quốc không vô địch, khi trở về anh chỉ còn chín ngày trước thời điểm phải nhập ngũ. “Đây là giải đấu mà quyền lợi nghĩa vụ quân sự rất quan trọng với các cầu thủ, còn với tôi thì nó thực sự ở ngay trước mắt”, Lee nói. Sau đó, anh giơ HC vàng và cười: “Tôi không phải vào quân đội nữa”.
Tiền vệ Yang Minh-yeok cũng nói sau trận rằng huy chương hay Cup vô địch không phải điều anh quan tâm nhất. “Tôi nghĩ huy chương hay danh hiệu thực sự không quan trọng. Vì có phần thưởng là quyền lợi nghĩa vụ quân sự, tôi dường như chỉ nhìn vào điều đó để thi đấu”, Yang nói.
Hậu vệ Park Seung-soo, cầu thủ thuộc biên chế Newcastle, còn đăng lên mạng xã hội bức ảnh đội chiếc mũ thường gắn với hình ảnh quân nhân hoàn thành nghĩa vụ. Hành động này càng khiến tranh cãi lan rộng.
Đội trưởng Lee Gi-hyuk chia vui cùng HLV Lee Min-sung và Park Kyung-seop. Ảnh: Reuters
Trước phản ứng từ dư luận, Lee, Yang và Park lần lượt xin lỗi. Khi cùng đội trở về sân bay Incheon ngày 4/10, Lee thừa nhận với tư cách đội trưởng, anh đáng lẽ phải hiểu rõ hơn “trọng lượng của lời nói”, đồng thời khẳng định không có ý coi nhẹ nghĩa vụ quốc phòng.
Yang cũng đăng lời xin lỗi trên mạng xã hội, giải thích quyền lợi quân sự chỉ là một trong nhiều động lực giúp anh hướng tới kết quả tốt hơn, nhưng cách diễn đạt khiến thông điệp bị hiểu khác. “Tôi chân thành xin lỗi tất cả những người bị tổn thương và thất vọng vì phát ngôn thiếu thận trọng của mình”, tiền vệ này viết.
Park xóa bức ảnh gây tranh cãi và giải thích chiếc mũ được một CĐV đưa cho ngay sau trận. Vì quá phấn khích với HC vàng, anh đội rồi đăng ảnh mà không suy nghĩ đầy đủ về ý nghĩa của nó. Park khẳng định không có ý chế giễu những người đang thực hiện nghĩa vụ quân sự hay coi nhẹ sự hy sinh của họ.
Liên đoàn bóng đá Hàn Quốc (KFA) sau đó cũng xin lỗi vì “một số phát ngôn và cuộc phỏng vấn thiếu thận trọng của cầu thủ đã gây thất vọng và tổn thương cho người dân cũng như các quân nhân tại ngũ”. KFA cho biết sẽ tăng cường giáo dục về tư cách và đạo đức tuyển thủ, đồng thời nhấn mạnh các cầu thủ sẽ phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm của diện nhân sự nghệ thuật – thể thao theo quy định.
Chủ tịch Ủy ban Olympic và Thể thao Hàn Quốc Yoo Seung-min cũng thừa nhận những phát biểu này không phù hợp với tâm lý xã hội, dù các VĐV đã được hướng dẫn về cách trả lời phỏng vấn trước giải.
Chính sách có từ năm 1973. Hàn Quốc bắt đầu áp dụng cơ chế đặc biệt dành cho các tài năng nghệ thuật và thể thao từ năm 1973.
Theo quy định hiện hành, VĐV giành một trong ba vị trí đầu tại Olympic hoặc HC vàng ASIAD có thể được chuyển sang diện “nhân sự nghệ thuật – thể thao”, thay vì thực hiện nghĩa vụ tại ngũ thông thường.
Vì vậy, cách gọi phổ biến là “miễn nghĩa vụ quân sự”, nhưng về pháp lý, họ không được xóa hoàn toàn nghĩa vụ. Đây là một hình thức phục vụ đặc biệt trong hệ thống nghĩa vụ quân sự Hàn Quốc.
Son Heung-min là trường hợp nổi tiếng của bóng đá Hàn Quốc khi cùng đội Olympic giành HC vàng ASIAD 2018, qua đó đủ điều kiện hưởng cơ chế này. Kim Min-jae và Lee Kang-in cũng từng giải quyết vấn đề nghĩa vụ nhờ thành tích tại ASIAD.
Son Heung-min (áo trắng) đối đầu Việt Nam tại bán kết ASIAD 2018 ở Indonesia. Ảnh: Hiếu Lương
Những phát ngôn sau trận chung kết khiến tranh luận về chính sách này bùng lên trở lại. Nghị sĩ Ahn Cheol-soo đặt câu hỏi: “Quân đội là nơi đáng ghét đến thế sao?”, đồng thời cho rằng chế độ ưu đãi quân sự dành cho VĐV đoạt HC vàng ASIAD cần được xem xét lại.
Nghị sĩ Na Kyung-won cũng kêu gọi “cải tổ căn bản hệ thống”, với lý do cần xây dựng một chính sách nghĩa vụ quân sự mà thanh niên Hàn Quốc có thể cảm thấy công bằng. Bà nhắc đến BTS như ví dụ về những nghệ sĩ có đóng góp lớn cho hình ảnh quốc gia nhưng vẫn thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Ở chiều ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng không nên từ hành động thiếu chín chắn của một vài cầu thủ để phủ nhận toàn bộ cơ chế dành cho VĐV thành tích cao.
Trên mạng xã hội, một số người đề xuất chỉ những cầu thủ hay nhất mới nên được hưởng quyền lợi thay vì cả đội. Có ý kiến thậm chí cho rằng chỉ ba cầu thủ xuất sắc nhất trận chung kết nên được áp dụng chế độ này.
Một bình luận khác đặt vấn đề rằng chính sách ra đời hơn 50 năm trước, khi vị thế quốc tế của Hàn Quốc còn rất khác hiện nay. Theo người này, trong bối cảnh K-pop và văn hóa Hàn Quốc ngày càng đóng vai trò lớn trong quảng bá hình ảnh đất nước, tiêu chí đánh giá đóng góp cho quốc gia cũng có thể cần được xem xét lại.
Tranh cãi không chỉ xuất hiện trong bóng đá. Trước đó, đội trưởng tuyển bóng chày Hàn Quốc Noh Si-hwan cũng bị chỉ trích khi nói “quá trình không cần thiết, kết quả HC vàng mới quan trọng”.
Yonhap còn chỉ ra rằng Hàn Quốc là một trong số rất ít quốc gia tại ASIAD mà thành tích thể thao có thể làm giảm đáng kể gánh nặng nghĩa vụ quân sự. Điều này khiến HC vàng mang ý nghĩa đặc biệt với VĐV nam Hàn Quốc, nhất là những người đang theo đuổi sự nghiệp chuyên nghiệp ở nước ngoài.
Bởi vậy, tranh cãi lần này đã vượt ra ngoài những câu nói thiếu thận trọng của vài cầu thủ, trở thành cuộc thảo luận rộng hơn về việc liệu một tấm HC vàng ASIAD có nên tiếp tục gắn trực tiếp với quyền lợi nghĩa vụ quân sự như hiện nay.
Hồng Duy tổng hợp