Nhiều quân nhân Ukraine mắc kẹt tại tiền tuyến trong thời gian dài, không thể di chuyển khỏi cứ điểm do các nhóm xung kích Nga liên tục xâm nhập.
Sự phổ biến của thiết bị bay không người lái (drone) giúp cả hai bên phát hiện mọi động thái di chuyển quân quy mô lớn và ngăn chặn từ xa, khiến phần lớn chiến tuyến tại Ukraine đóng băng.
Tình trạng này thúc đẩy Nga áp dụng chiến thuật “nghìn vết cắt”, triển khai các nhóm đột kích sâu vào phòng tuyến Ukraine để thay đổi thế bế tắc trên chiến trường. Mỗi tổ xung kích thường gồm 2-3 quân nhân, có nhiệm vụ thăm dò phòng tuyến Ukraine nhằm tìm điểm yếu và phá vỡ khi có cơ hội.
Binh sĩ Ukraine ở ngoại ô thành trì Druzhkovka, tỉnh Donetsk ngày 7/4. Ảnh: Reuters
Chiến thuật được Nga ứng dụng từ giữa năm 2025, với mục tiêu gây ra tổn thất chậm rãi và nặng nề cho đối phương hơn là một đòn tấn công chí mạng theo kiểu “nắm đấm thép” truyền thống. Binh sĩ Ukraine từ năm ngoái đã nhắc đến chiến thuật này, khi quân nhân Nga “dường như xuất hiện từ hư không” và gây ra hỗn loạn phía sau chiến tuyến.
“Đây là vấn đề nghiêm trọng với các binh sĩ trên tiền tuyến, do không thể biết khi nào các toán xung kích Nga xuất hiện. Tôi từng kẹt ở tiền tuyến suốt một tháng sau khi 12 lính Nga xâm nhập khu vực phía sau vị trí đóng quân”, trung sĩ Ukraine có biệt danh Yankee nói trong cuộc phỏng vấn được Business Insider công bố tuần này.
Veronika Hinman, chuyên gia về Nga và quan hệ quốc tế tại Đại học Portsmouth của Anh, nhận định “nghìn vết cắt” được xây dựng trên cơ sở chiến thuật tấn công bí mật thời Liên Xô, được Nga điều chỉnh và liên tục hoàn thiện để phù hợp với xung đột hiện tại.
Yankee cho biết các tổ xung kích Nga gần đây chuyển sang hình thức xâm nhập quy mô lớn và xen giữa các cứ điểm Ukraine, nhằm tận dụng tình trạng thiếu quân của đối phương. Hoạt động này đủ sức đe dọa các tuyến đường luân chuyển quân và tiếp tế, thậm chí khiến binh sĩ Ukraine gặp nguy hiểm ngay khi đi lại ở sâu trong vùng họ kiểm soát.
Drone Nga tấn công robot, khí tài Ukraine trên tiền tuyến trong video công bố ngày 13/11. Video: Rubikon
Luân chuyển quân là hoạt động cần thiết để binh sĩ có thời gian nghỉ ngơi và hồi phục sau giao tranh. Tuy nhiên, nó cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm do quân nhân phải rời khu vực ẩn nấp, di chuyển trên những tuyến đường nằm trong tầm quan sát và hỏa lực đối phương.
Drone Nga khiến binh sĩ Ukraine phải hạn chế đi lại đến mức tối đa, thậm chí một số đơn vị phải chôn chân tại vị trí chiến đấu trong gần một năm. Tình hình càng trở nên khó khăn khi các toán trinh sát Nga bắt đầu áp sát phòng tuyến.
“Quá trình thay quân gây rất nhiều căng thẳng về tinh thần. Chúng tôi không thể biết lúc nào mình sẽ rơi vào ổ phục kích”, Yankee cho biết.
Oleksandr Yabchanka, chỉ huy đơn vị robot tại Trung đoàn Xung kích Độc lập số 1 Ukraine, nhận định một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất ở tiền tuyến hiện nay là luân chuyển quân, khi drone và các tổ tác chiến Nga liên tục cản trở hoạt động.
“Nga điều các nhóm nhỏ âm thầm len lỏi qua các vị trí của chúng tôi để tiến vào hậu tuyến. Chiến thuật này ngày càng phổ biến, khi họ đề cao nỗ lực xâm nhập bí mật thay vì những đợt tiến công quy mô lớn”, Yabchanka cho hay.
Quân nhân Nga chuẩn bị khai hỏa súng phóng lựu vào vị trí đối phương hồi tháng 3. Ảnh: BQP Nga
Will Kingston-Cox, chuyên gia tại Nhóm Nghiên cứu An ninh Quốc tế Verona, cho rằng Nga không đặt mục tiêu kiểm soát thêm lãnh thổ khi sử dụng chiến thuật nghìn vết cắt. “Đây là thay đổi đáng kể trong tư duy tác chiến của quân đội Nga khi họ chuyển từ tung đòn tấn công quyết định theo kiểu truyền thống sang cách tiến công âm thầm hơn, đòi hỏi mức độ kiên trì cao”, ông nói.
Jack Watling, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định các tổ xung kích Nga không chỉ có nhiệm vụ thăm dò phòng tuyến Ukraine để mở đường cho quân chủ lực, mà còn có thể dần tập hợp lực lượng đủ lớn để tung đòn tập hậu, phá hoại tuyến tiếp tế và ngăn các đơn vị Ukraine hỗ trợ lẫn nhau.
Ngoài hoạt động gây rối, những nhóm này còn thu thập thông tin tình báo và buộc Ukraine tiêu hao nguồn lực để truy lùng. Những yếu tố này tạo thành tiền đề thuận lợi cho quân đội Nga mở những cuộc tấn công quy mô lớn hơn.
Quân đoàn số 3 lục quân Ukraine cho biết các phân đội trinh sát và xung kích Nga đã trở thành vấn đề nghiêm trọng trong chiến dịch phản công Vivaldi ở tỉnh Donetsk, đến mức họ phải lập bộ chỉ huy chuyên trách để đối phó.
Pháo binh Ukraine khai hỏa trên tiền tuyến tại tỉnh Kharkov ngày 18/2. Ảnh: AP
Quân đội Ukraine thừa nhận luân chuyển quân trong môi trường drone hoạt động dày đặc và tình trạng hỗn loạn ở chiến tuyến đang là thách thức lớn. Điều này khiến mục tiêu “bảo đảm binh sĩ không ở tiền tuyến quá 2 tháng” khó trở thành hiện thực.
Hồi tháng 7, Tổng tư lệnh quân đội Ukraine khi đó là tướng Oleksandr Syrsky cho biết thay quân ở “vùng tử địa trên tiền tuyến đòi hỏi những chiến dịch đặc biệt phức tạp”, cần phối hợp giữa drone, thông tin tình báo, tận dụng yếu tố như thời tiết xấu hoặc trời tối để che giấu binh sĩ.
Các đơn vị Ukraine cũng phải tăng cường sử dụng drone và robot mặt đất để thực hiện những nhiệm vụ mà trước đây binh sĩ trực tiếp thực hiện. “Chúng tôi cố gắng giảm thiểu thời gian quân nhân xuất hiện ngoài trời, giao tối đa nhiệm vụ cho drone để giải quyết những vấn đề liên quan đến luân chuyển quân”, Yabchanka nói.
Nguyễn Tiến (Theo Business Insider, Reuters, AP)