Chuyên gia Malaysia: ‘Các đội tuyển Đông Nam Á nguy cơ mất dần bản sắc’

Chuyên gia Ajitpal Singh cho rằng FIFA ASEAN Cup đã phản ánh bộ mặt của bóng đá Đông Nam Á, với sự bùng nổ của cầu thủ nhập tịch dẫn đến nguy cơ mất dần bản sắc và khó nhận được sự đồng cảm từ người hâm mộ.

Tại FIFA ASEAN Cup 2026 ở Indonesia, 6 đội tuyển hàng đầu khu vực đều có cầu thủ lai. Philippines dẫn đầu với 19 cái tên, theo sau là Indonesia (18), Malaysia (9), Việt Nam (5), Singapore, Thái Lan (3). Trong đó, bốn đội tuyển có cầu thủ nhập tịch không gốc gác, là Việt Nam, Malaysia (3), Singapore (2).

Bình luận về vấn đề này trên báo Malaysia New Straits Times, Ajitpal Singh ví nhiều đội tuyển quốc gia giống “đội tuyển Liên Hợp Quốc”, hay Indonesia trông “giống đội tuyển B của Hà Lan”. Việc sử dụng cầu thủ mang dòng máu lai về lý thuyết giống Pháp – một đội tuyển châu Âu có nhiều người gốc Phi, hay Morocco – một đội tuyển châu Phi có nhiều người gốc Âu.

“Vấn đề đặt ra là việc nhập tịch đang là một phần của hệ sinh thái bóng đá, hay đang thay thế nó? Đối với Đông Nam Á, dường như xu hướng nghiêng về vế sau”, Ajitpal Singh cho biết. “Nguồn cầu thủ của Pháp đến từ nhiều thế hệ nhập cư và hệ thống đào tạo khổng lồ trong nước. Đông Nam Á thì lấy từ bên ngoài, vì hệ thống đào tạo trong nước không tạo ra đủ cầu thủ chất lượng”.

Vị chuyên gia 51 tuổi, từng giành giải Nhà bình luận thể thao xuất sắc năm 2009 của Hiệp hội Nhà báo Thể thao Malaysia, cảm nhận Đông Nam Á đang trở thành sân nhà của các cầu thủ nhập tịch. LĐBĐ Indonesia (PSSI), Việt Nam (VFF), Malaysia (FAM) đều khẳng định đây chỉ là giải pháp ngắn hạn, nhưng Ajitpal vẫn cảnh báo các liên đoàn phải tạo cơ chế để nhập tịch chắc chắn không thể trở thành chiến lược lâu dài. Nhập tịch phải luôn được kìm hãm ở mức củng cố ĐTQG và bổ sung cho sự phát triển bóng đá trẻ. Nó không phải gốc rễ cho phát triển bền vững.

Ajitpal đặt câu hỏi các liên đoàn đang phát triển điều gì nếu mọi điểm yếu ở ĐTQG được giải quyết bằng nhập tịch? “Các liên đoàn phải đặt câu hỏi tại sao họ không sản sinh ra đủ cầu thủ cho ĐTQG, thay vì lại giải quyết vấn đề bằng tìm kiếm cầu thủ nước ngoài”, Ajitpal cho hay. “ĐTQG nên thể hiện sức mạnh thật sự của hệ thống bóng đá trong nước, chứ không phải che đậy những điểm yếu bằng cầu thủ nhập tịch”.

Ở CLB, người hâm mộ chấp nhận chiêu mộ cầu thủ từ bất cứ đâu. Đó là bản chất khác với ĐTQG. Ajitpal cho rằng tự hào dân tộc là khi con người cảm thấy sự kết nối về mặt cảm xúc với địa điểm, ngôn ngữ, quá trình trưởng thành, văn hóa và bản sắc. Điều đó không có nghĩa một cầu thủ nhập tịch không thể trở thành công dân Malaysia, Indonesia, Thái Lan hay Việt Nam. Nhưng việc lực lượng ấy ngày một gia tăng làm thay đổi cách nhìn của người hâm mộ về đội tuyển.

“Có một bức ảnh tiêu biểu từ giải đấu, là Bergson – cầu thủ Malaysia sinh ra ở Brazil tranh bóng với Kevin Diks – cầu thủ Indonesia sinh ra ở Hà Lan. Một người hâm mộ có thể đang thắc mắc họ đang xem một trận bóng giữa một đội Nam Mỹ và Châu Âu”, chuyên gia người Malaysia nói. “Phải dành lời khen cho Bergson, khi là cầu thủ Malaysia lập công nhiều nhất tại giải, với 4 bàn thắng. Nhưng nhìn anh ấy khoác áo Malaysia vẫn thật lạ lẫm”.

Bergson, sinh năm 1991, thi đấu cho CLB mạnh nhất Malaysia Johor Darul Tazim từ năm 2021 đến nay, với tỷ lệ gần 1 bàn mỗi trận sau hơn 200 trận đấu. Bên cạnh đó, Malaysia cũng có nhiều cầu thủ không gốc gác lên tuyển như Mohamadou Sumareh (gốc Gambia), Paulo Josue, Endrick (Brazil), Manuel Hidalgo, Sergio Aguero (Argentina) hay Romel Morales (Colombia). Số lượng cầu thủ lai thì khoảng 15 người.

Malaysia đã đưa vấn đề nhập tịch ra nghị trường trong quá trình thảo luận về Dự luật Phát triển Thể thao (sửa đổi). Nghị sĩ Azli Yusof cảnh báo về sự phụ thuộc vào cầu thủ nhập tịch. Trong khi đó, Nghị sĩ Jelutong RSN Rayer cũng đặt câu hỏi về lộ trình phát triển tài năng “cây nhà lá vườn”, khi Malaysia từng sản sinh những danh thủ vĩ đại như Datuk Mokhtar Dahari, Datuk Soh Chin Ann và Datuk Arumugam. Vụ gian lận 7 cầu thủ nhập tịch ở vòng loại cuối Asian Cup 2027 còn để lại hậu quả nặng nề.

Tuy nhiên, chuyên gia bóng đá Richard Scully nhận định vấn đề này vẫn trong giới hạn kiểm soát. Cầu thủ nhập tịch không kìm hãm cầu thủ địa phương, ngược lại thúc đẩy nâng cao trình độ. Sự xuất hiện của Bergson đã thu hút sự chú ý của các hậu vệ để tạo khoảng trống hai cánh cho Arif Aiman và Faisal Halim dễ dàng hoạt động.

“Đó là điểm cộng rất lớn. Không thể phủ nhận cầu thủ nhập tịch nâng cao tiêu chuẩn thi đấu”, Scully cho biết. “Các cầu thủ bản địa, gồm cả đá chính và dự bị, đều được thúc đẩy để nâng cao trình độ thi đấu. Malaysia từ đó dũng cảm chơi thứ bóng đá tích cực thay vì phòng ngự lùi sâu”.

Các nước Đông Nam Á nhìn chung đều cởi mở trong vấn đề sử dụng cầu thủ mang dòng máu lai. Với cầu thủ không gốc gác, Thái Lan kiên định không sử dụng. Singapore hay Philippines không giới hạn. Trong khi đó, Việt Nam giữ quan điểm cầu thủ phải thật sự chất lượng và bổ sung vào vị trí còn yếu ở đội tuyển. Phó Chủ tịch VFF Trần Anh Tú cho biết sau khi HLV trưởng ĐTQG chọn lựa, VFF sẽ tiến hành đánh giá để giữ sự cân bằng và tránh làm mất cơ hội của cầu thủ trẻ địa phương.

Trung Thu tổng hợp

Nguồn bài viết