Ông Dan Caine tham dự phiên điều trần phê chuẩn của Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, ngày 1-4-2025 – Ảnh: REUTERS
Theo Đài CNN ngày 8-8, trong những tuần gần đây, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine, đã kín đáo bày tỏ với các cố vấn cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump rằng Washington cần tìm một “lối thoát” khỏi cuộc xung đột với Iran.
Những đánh giá này xuất phát từ lo ngại rằng các phương án leo thang quân sự hiện nay không chỉ kém hiệu quả mà còn tiềm ẩn nguy cơ phản tác dụng.
Quan điểm của ông Caine không phải là cá biệt. Theo các nguồn thạo tin, ông đã trao đổi với Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương (CIA) John Ratcliffe, Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó tổng thống JD Vance về rủi ro khi leo thang xung đột, đồng thời đặt ra khả năng tìm kiếm một lối thoát chiến lược.
‘Sức mạnh không quân là có giới hạn’
Các cuộc trao đổi diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump vẫn không muốn triển khai bộ binh tới Iran, thay vào đó đặt cược vào các chiến dịch không kích nhằm gây áp lực buộc Tehran đàm phán theo điều kiện của Washington.
Tuy nhiên theo CNN, tướng Caine cảnh báo cách tiếp cận này khó mang lại kết quả như kỳ vọng.
Cuộc chiến đã bước sang giai đoạn mà ngay cả các quan chức cấp cao cũng đồng tình với nhận định ông Caine từng nêu trong phiên điều trần cuối tháng trước: “Sức mạnh của không quân là có giới hạn”.
Một trong những mối lo lớn là kho dự trữ đạn dược đang suy giảm. Nguồn tin cho biết mức dự trữ đã tiệm cận ngưỡng đáng báo động, có thể ảnh hưởng đến khả năng ứng phó nếu Iran tiến hành phản công quy mô lớn, dù ông Trump đã bác bỏ nhận định này.
Hiệu quả của các cuộc không kích cũng bị đặt dấu hỏi. Một nguồn tin nhận xét việc nhắm vào các cơ sở drone và tên lửa “giống như trò chơi đập chuột”, trong khi các mục tiêu hạ tầng như cầu đường chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng hơn là giá trị chiến lược.
Vì vậy, tướng Caine và nhiều quan chức tỏ ra thận trọng với kế hoạch tấn công mạnh tay hơn mà ông Trump đề xuất vào cuối tháng 7.
Theo các nguồn tin, chỉ một số nhân tố thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) và Israel ủng hộ phương án này, trong khi nhiều ý kiến cảnh báo nguy cơ kéo theo phản ứng dây chuyền, đặc biệt là các đòn trả đũa nhằm vào hạ tầng năng lượng tại khu vực vùng Vịnh.
Cuối cùng, ông Trump đã tạm thời rút lại kế hoạch sau khi tham vấn các đồng minh Trung Đông, dù khả năng nối lại không kích vẫn để ngỏ.
Khéo léo trong cách ứng xử với ông Trump
Quân nhân tuần tra trước hệ thống phòng không Patriot trong cuộc huấn luyện quân sự của Ba Lan – Ảnh: REUTERS
Dù liên tục bày tỏ lo ngại, tướng Dan Caine vẫn thận trọng trong cách truyền đạt với tổng thống. Các nguồn tin cho biết ông luôn cung cấp đầy đủ phương án quân sự, đồng thời nhấn mạnh cả rủi ro lẫn năng lực thực tế của quân đội Mỹ.
Trong một cuộc họp gần đây tại Nhà Trắng, ông cảnh báo hệ lụy của việc leo thang, bao gồm nguy cơ cạn kiệt đạn dược, nhưng cũng khẳng định quân đội Mỹ vẫn “có thể gây thiệt hại nặng nề” cho Iran nếu được lệnh. Cách tiếp cận này được cho là nhằm cân bằng giữa trách nhiệm chuyên môn và quan hệ với tổng thống.
Phần lớn giới phân tích và quan chức đều nhận định việc đánh bại hoàn toàn Iran bằng quân sự sẽ đòi hỏi chiến dịch bộ binh quy mô lớn – kịch bản mà chính quyền ông Trump hiện không sẵn sàng theo đuổi do nguy cơ thương vong cao.
Trong bối cảnh đó, trọng tâm đang dần chuyển sang tìm kiếm một “lối thoát” có thể chấp nhận về mặt chính trị.
Mục tiêu là đạt được kết quả mang tính biểu tượng để Tổng thống Trump có thể tuyên bố chiến thắng, đồng thời mở ra cơ hội cho giải pháp ngoại giao, bao gồm khả năng khởi đầu bằng thỏa thuận liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz.