AustraliaCơn giông Hector, một trong những hệ thống giông bão sấm sét lớn và dễ dự đoán nhất trên thế giới, thường xuất hiện trên quần đảo Tiwi vào khoảng 15h.
Theo Amusing Planet, từ tháng 9 tới tháng 3 hàng năm, cơn giông Hector đều đặn kéo tới quần đảo Tiwi ở phía bắc Australia vào 15h gần như mỗi ngày. Tên gọi của cơn giông bắt nguồn từ Thế chiến II, khi các phi công và nhà hàng hải trong vùng sử dụng vị trí nó xuất hiện lặp lại như một cột mốc định vị để qua lại giữa Darwin và Papua New Guinea. Đám mây giông của Hector có thể đạt độ cao cực lớn, lên tới 20 km so với mặt đất và dễ dàng quan sát từ Darwin, thành phố ở cách đó 100 km. Do đó, Hector nằm trong số những cơn giông lớn nhất hành tinh.
Hector ra đời chủ yếu do sự va chạm của nhiều ranh giới gió biển trên khắp quần đảo Tiwi. Ben Domensino, nhà khí tượng học của trang Weatherzone, giải thích diện tích rộng lớn, địa hình thấp và vị trí giữa biển biến quần đảo Tiwi trở thành địa điểm hoàn hảo để Hector hình thành. Theo BBC Science Focus, hòn đảo được bao quanh bởi không khí biển nhiệt đới. Vào buổi sáng, không khí khô thổi qua mặt đất ấm lên nhanh hơn không khí ẩm trên mặt biển. Khi khối khí khô nóng lên, nó giãn nở, tạo ra vùng áp thấp phía trên quần đảo, hút không khí từ ngoài biển vào. Gió biển nổi lên từ mọi phía, mang theo hơi ẩm và gặp nhau ở chính giữa quần đảo. Cột khí bốc lên theo hướng thẳng đứng, càng lên cao càng mát, khiến hơi nước ngưng tụ thành giọt và tạo ra đám mây giông.
Cơn giông Hector nhìn từ Gunn Point, lãnh thổ phía Bắc, Australia. Ảnh: Wikimedia
Ian Shepherd, chuyên gia ở Cục Khí tượng Australia, cho biết gió mậu dịch đông nam kéo dài từ rìa cận nhiệt đới tới phía nam thường ngăn chặn hoạt động giông bão trên phần lớn Lãnh thổ phía Bắc vào cuối mùa khô (tháng 9) và đầu mùa mưa (tháng 10 và 11), khiến Hector trở nên nổi bật. Đôi khi, Hector có thể kéo dài đến tháng 4 nếu nhiệt độ đủ ấm.
Điều kiện thuận lợi nhất để Hector xuất hiện là khi bầu trời quang đãng và gió nhẹ; không chỉ tạo điều kiện cho bức xạ Mặt Trời làm nóng mạnh mẽ mà còn thúc đẩy gió biển nổi lên vào ban ngày. Vào những tháng mùa đông (từ tháng 5 đến tháng 8 ở Nam bán cầu), Hector không kéo tới do nhiệt độ thấp hơn làm giảm cường độ gió biển cục bộ, đồng thời hạn chế quá trình hội tụ của các luồng gió.
Phần lớn cơn giông bão thường xuất hiện trong thời gian ngắn và rất khó dự đoán chính xác nơi chúng xuất hiện. Nhưng từ thập niên 1980, các nhà khoa học đã tận dụng đặc điểm “đúng giờ” của Hector để tìm hiểu cơ chế hình thành bão, nghiên cứu sấm sét và luồng khí bốc lên từ mặt đất.
An Khang tổng hợp