Làng kung fu Trung Quốc luôn tồn tại tranh cãi về võ phái nào mạnh nhất – Ảnh: BAIDU
Kỳ đại hội võ thuật đầu tiên của làng kung fu
Đó cũng là lần đầu tiên các cao thủ của làng kung fu Trung Hoa được đặt dưới một hệ thống sát hạch cấp toàn quốc, có ban tổ chức, giám khảo và quy định chung.
Sự kiện có tên chính thức là Kỳ Quốc khảo quốc thuật toàn quốc lần thứ nhất, thường được gọi nôm na là “đại hội võ lâm đầu tiên”.
Trung ương Quốc thuật quán được thành lập tại Nam Kinh vào tháng 3-1928, do Trương Chi Giang cùng nhiều nhân vật chính trị, quân sự khởi xướng.
Cơ quan này trực thuộc chính quyền Quốc dân, có nhiệm vụ nghiên cứu, giảng dạy, biên soạn sách và quản lý hoạt động võ thuật trên toàn quốc.
Từ “võ thuật” được nâng thành “quốc thuật”, mang hàm ý đây không chỉ là kỹ năng chiến đấu của từng gia đình hay môn phái, mà còn là phương tiện rèn luyện thể chất và tinh thần dân tộc.
Trong bối cảnh Trung Quốc chịu áp lực từ các cường quốc và những môn thể thao phương Tây ngày càng phổ biến, giới tổ chức muốn chứng minh võ thuật truyền thống có thể được chuẩn hóa như một môn thể thao hiện đại.
Trương Chi Giang nêu ba mục tiêu: tìm kiếm những người giỏi võ đang bị mai một trong dân gian; tuyển nhân tài chuẩn bị giao đấu với người nước ngoài; đồng thời dùng võ thuật để làm cơ thể và quốc gia mạnh hơn. Hệ thống được thiết kế gần giống khoa cử, gồm khảo thí cấp huyện, cấp tỉnh hoặc thành phố đặc biệt và cấp toàn quốc.
Ảnh chụp Trung ương Quốc thuật quán vào năm 1928 – Ảnh: BAIDU
Tuy nhiên, người trúng tuyển chỉ nhận chứng nhận và danh hiệu, không được bổ nhiệm làm quan như võ cử thời phong kiến.
Kỳ thi ban đầu dự kiến tổ chức tại khu Tiểu Doanh, nhưng địa điểm bị đánh giá xa trung tâm, khó thu hút công chúng nên chuyển sang sân vận động công cộng Nam Kinh.
Ngày 15-10 dành cho vòng dự khảo; từ ngày 16 đến 19-10 là các phần thi chính thức. Tư liệu chuyên khảo dựa trên đặc san của ban tổ chức ghi nhận 342 người dự thi, trong đó 333 người cuối cùng được công nhận đạt một mức kết quả nào đó.
Người tham gia đến từ các trung tâm võ thuật lớn như Hà Bắc, Sơn Đông, Hà Nam, Giang Tô, Thượng Hải, Hồ Nam và An Huy. Họ đại diện cho nhiều hệ thống khác nhau, gồm Hình ý quyền, Tâm ý quyền, Tra quyền, Mê tung quyền, Hồng quyền, Lục hợp quyền, các dòng Thiếu Lâm miền Bắc và vật Trung Quốc.
Ranh giới môn phái trên thực tế không hoàn toàn rõ ràng. Nhiều người luyện nhiều hệ thống cùng lúc, kết hợp quyền thuật với vật hoặc từng tiếp xúc quyền Anh phương Tây. Vì vậy, kết quả không thể được hiểu đơn giản là một môn phái “đánh bại” môn phái khác.
Bên cạnh các võ sĩ dự thi, nhiều danh gia được mời biểu diễn hoặc làm giám khảo. Các tài liệu hậu kỳ nhắc đến Dương Trừng Phủ với Thái cực quyền, Lý Cảnh Lâm với kiếm thuật, Khương Dung Tiều biểu diễn Thanh Bình kiếm và Vu Chấn Thanh trình diễn Tra quyền.
Kiếm pháp cũng là một phần thi – Ảnh: BAIDU
Ba chị em nhà họ Lý gây chú ý với Nga My song thích, vòng Càn Khôn và Lê Hoa thương. Những màn biểu diễn này giúp chương trình mang dáng dấp một ngày hội võ thuật, nhưng việc xếp loại cuối cùng vẫn dựa chủ yếu vào quá trình sát hạch và đối kháng.
Kỳ quốc khảo không chỉ kiểm tra võ công. Phần học khoa gồm Tam dân chủ nghĩa, lịch sử quốc thuật, kiến thức cơ bản về sinh lý và vệ sinh.
Người không có khả năng làm bài viết có thể được vấn đáp. Ban tổ chức muốn tìm những người đủ trình độ làm giáo viên hoặc cán bộ võ thuật, thay vì chỉ tuyển những võ sĩ có sức đánh mạnh.
Phần thuật khoa được chia thành dự khảo và chính khảo. Ở vòng đầu, thí sinh biểu diễn quyền cước, vật hoặc binh khí. Người đạt yêu cầu mới được bước vào đối kháng.
Nội dung chính gồm quyền cước, suất giác – tức vật Trung Quốc – cùng giao đấu bằng thương, côn, đao và kiếm. Người tham gia được bốc thăm gặp nhau, không chia hạng cân.
Ai là “minh chủ võ lâm”?
Theo điều lệ ban đầu, vòng thứ nhất dùng quyền cước và vật để sàng lọc; vòng sau bổ sung binh khí; ba người cuối cùng dự kiến đấu vòng tròn để phân định các danh hiệu cao nhất.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa điều lệ và thực tế khá lớn. Trọng tài, đồ bảo hộ, cách tính điểm và tiêu chuẩn nhận định kỹ thuật chưa được thống nhất chặt chẽ.
Nhiều cuộc đấu trở nên quyết liệt do khác biệt trọng lượng và tâm lý bảo vệ danh dự môn phái. Những lời kể về sau nhắc đến cảnh võ sĩ chảy máu, tổn thương gân xương, thậm chí có trường hợp đang thất thế đã ôm và cắn vào mặt đối thủ.
Chính những thiếu sót này khiến kỳ Quốc khảo thứ hai năm 1933 phải bổ sung hạng cân, thời gian thi đấu, đồ bảo hộ, bộ phận ghi điểm và quy định thắng thua cụ thể hơn.
Võ sĩ xuất thân Thiếu Lâm chiếm ưu thế – Ảnh: BAIDU
Kết quả cuối cùng không có nhà vô địch tuyệt đối. Trương Chi Giang cho rằng đây là kỳ tổ chức đầu tiên, mục tiêu chính là cổ vũ và tuyển chọn nhân tài, nên thay hệ thống danh hiệu dự kiến bằng ba mức: tối ưu, ưu và trung đẳng. Những người nằm trong cùng nhóm không được xếp thứ tự cao thấp.
Có 15 người được xếp tối ưu đẳng: Chu Quốc Phúc, Vương Vân Bằng, Trương Trường Nghĩa, Mã Dụ Phủ, Trương Anh Chấn, Đậu Lai Canh, Dương Pháp Vũ, Dương Sĩ Văn, Cố Nhữ Chương, Vương Thành Chương, Chu Quốc Trinh, Trương Duy Thông, Chu Quốc Lộc, Mã Thành Trí và Hồ Quýnh.
Ngoài ra, 37 người đạt ưu đẳng, 82 người đạt trung đẳng và 199 người chỉ vượt qua dự khảo.
Trong nhóm cao nhất, người Hà Bắc và Sơn Đông chiếm ưu thế. Các võ sĩ thành công thường có nền tảng đối kháng, vật hoặc tập luyện nhiều hệ thống, thay vì chỉ giỏi biểu diễn một bài quyền.
Không có môn phái nào giành chiến thắng tuyệt đối tại Quốc khảo Nam Kinh 1928. Tuy nhiên, nhóm võ sĩ miền Bắc chiếm ưu thế rõ rệt trong danh sách 15 người đạt “tối ưu đẳng”.
Phần lớn xuất thân từ Hà Bắc, Sơn Đông và Hà Nam, có nền tảng Hình ý quyền, Tra quyền, Lục hợp quyền, các dòng Thiếu Lâm Bắc phái và vật Trung Quốc.
Nhiều người còn luyện đồng thời nhiều môn, kết hợp quyền thuật với vật và kinh nghiệm đối kháng. Vì vậy, kết quả phản ánh ưu thế của phương pháp huấn luyện thực chiến hơn là chiến thắng của một võ phái riêng biệt.