Chính phủ đề xuất nhiều chính sách giảm thủ tục, hỗ trợ thuế, phí khi hộ kinh doanh “lên đời” doanh nghiệp, trong đó không bắt buộc có chủ tịch và kế toán trưởng.
Sáng 28/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết các chính sách đưa ra tại dự thảo luật dựa trên nguyên tắc hỗ trợ có trọng tâm và gắn với kết quả đầu ra, thay vì “Nhà nước hỗ trợ cái chính có, chuyển sang thứ doanh nghiệp cần”.
Với lộ trình hộ kinh doanh “nâng cấp” lên doanh nghiệp, Chính phủ đề xuất không bắt buộc công ty sau chuyển đổi phải có chủ tịch, kế toán trưởng. Chủ sở hữu công ty có thể kiêm hoặc thuê người khác làm giám đốc, tổng giám đốc.
Cùng với đó, chủ doanh nghiệp có thể được tự làm kế toán, thuê ngoài dịch vụ hoặc giao người thân, nhân sự quản lý, thủ kho kiêm nhiệm, miễn là đảm bảo quy định tại Luật Doanh nghiệp.
Ngoài ra, doanh nghiệp trong diện này được miễn một số loại lệ phí, gồm phí đăng ký, công bố đăng ký lần đầu, cấp giấy phép lần đầu, giấy chứng nhận và chứng chỉ hành nghề.
Trong 36 tháng đầu, doanh nghiệp chuyển từ hộ kinh doanh được áp dụng cơ chế kê khai thuế, kế toán, báo cáo đơn giản của đơn vị siêu nhỏ. Các chi phí sử dụng nền tảng số, phần mềm kế toán, dịch vụ kế toán dự kiến được hỗ trợ tối đa 24 tháng. Họ cũng có thể được giảm đóng bảo hiểm xã hội trong 12 tháng, nhận giấy đăng ký doanh nghiệp sau một ngày làm việc.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày dự án Luật sáng 28/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Về các chính sách hỗ trợ chung, theo dự thảo luật, doanh nghiệp nhỏ và vừa được đề xuất miễn thuế thu nhập trong 3 năm. Doanh nghiệp cũng được tạo thêm cơ hội tiếp cận thị trường thông qua chính sách mua sắm công như tham gia đấu thầu với các gói thầu xây lắp, mua sắm công tối đa 20 tỷ đồng.
Các khu, cụm công nghiệp mới dự kiến phải dành bình quân 20 ha hoặc 5% diện tích cho thuê và giảm ít nhất 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cơ bản nhất trí mở rộng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ, cá nhân kinh doanh. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ căn cứ mức và nguồn lực hỗ trợ nhằm bảo đảm khả thi, dễ tiếp cận với doanh nghiệp nhỏ.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến tại phiên họp sáng 28/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Nêu ý kiến về dự luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc sửa luật phải tạo đột phá về chính sách, chuyển từ hỗ trợ theo khả năng cung cấp của Nhà nước sang theo nhu cầu thực tế doanh nghiệp. Ông lưu ý, dự luật phải đổi mới phương thức, hỗ trợ theo kết quả thực tế chứ không theo kiểu cào bằng, kèm theo phát triển hệ sinh thái và thúc đẩy chuyển đổi số.
Theo dự thảo luật, tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa có thay đổi so với hiện hành. Dự luật bỏ tiêu chí tổng nguồn vốn, chỉ giữ lại quy định quy mô tối đa 300 lao động bình quân năm và doanh thu năm liền kề không quá 400 tỷ đồng.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo tính toán kỹ rủi ro có thể phát sinh. Ông đơn cử, ngưỡng doanh thu 400 tỷ đồng vẫn có thể “lọt” một số doanh nghiệp đã có năng lực tốt vào diện được hỗ trợ, từ đó làm loãng nguồn lực quốc gia.
Ở góc độ đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn – Phó tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng dự luật nên hướng vào những nhóm chính sách có thể thực hiện được ngay sau khi ban hành luật. Việc này để tránh thực tế chính sách hỗ trợ tốt, song “khi xuống đến cấp cơ sở, doanh nghiệp thụ hưởng được rất ít”.
Ông Tuấn đề xuất, doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng một năm được nộp thuế theo doanh thu. Lý do là hộ có doanh thu dưới 10 tỷ hiện vẫn phải mở sổ sách kế toán, và có tới 4 loại sổ, nộp thuế theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí). “Với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh việc tính toán chi phí rất phức tạp. Một hàng phở làm sao chứng minh được con gà mua ở đâu mà có hóa đơn, chứng từ?”, ông nêu.
Theo đại diện VCCI, hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ được nộp thuế trên doanh thu có thể giúp 5-6 triệu đơn vị giảm chi phí, đơn giản các thủ tục…
Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết số doanh nghiệp nhỏ và vừa đang chiếm khoảng 98,4% số lượng doanh nghiệp, nhưng dư nợ tín dụng chỉ khoảng 19-20%, tức là tỷ lệ rất nhỏ. Đa phần họ là doanh nghiệp mới thành lập, quy mô nhỏ, không có tài sản thế chấp nên việc tiếp cận vốn rất khó khăn. Do đó, việc sửa luật bắt buộc phải tháo gỡ điểm nghẽn này bằng các cơ chế cụ thể.
Về thuế, Bộ trưởng Tuấn cho biết, sau khi luật này được ban hành, Bộ sẽ hướng dẫn cụ thể với doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng, theo hướng họ được nộp thuế trên tỷ lệ doanh thu.
Sơn Hà