Tốn hàng trăm triệu đồng cho một container xuất khẩu
Nhiều năm qua, doanh nghiệp và người dân trồng sầu riêng ở Đắk Lắk phải chịu áp lực từ những vướng mắc về mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói và chi phí kiểm nghiệm.
Mới đây, tỉnh Đắk Lắk đã kiến nghị điều chỉnh một số quy định trong Nghị định 38/2026/NĐ-CP ngày 24/1/2026 để khẩn trương cấp mã số vùng trồng cho người dân theo hướng bãi bỏ yêu cầu về diện tích tối thiểu và tháo gỡ vướng mắc đối với diện tích trồng xen. Nhờ đó, người trồng sầu riêng và doanh nghiệp kinh doanh ngành hàng này thở phào nhẹ nhõm.
Ông N.V.T. – chủ một doanh nghiệp chuyên kinh doanh, buôn bán sầu riêng ở xã Krông Pắk, cho biết, những năm trước cứ đến mùa sầu riêng, đơn vị này phải mua lại “giấy phép con”, với chi phí khoảng 150 triệu đồng/container cho mã cơ sở đóng gói và mã số vùng trồng; ngoài ra mất thêm 100-130 triệu đồng/container phí kiểm nghiệm. Bình quân, doanh nghiệp tốn gần 300 triệu đồng để có được chuyến hàng xuất ra nước ngoài.
Ông T. lý giải, trước đây những đơn vị được cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói thường bán lại cho những công ty xuất khẩu với giá rất cao. Riêng về kiểm nghiệm, do ít đơn vị được cấp phép nên chi phí đội lên rất lớn, đặc biệt thời gian chờ đợi kết quả rất lâu.
Ông cho hay, hồ sơ xin cấp mã số cơ sở đóng gói của đơn vị đã nộp cách đây 3 năm nhưng vẫn chưa được giải quyết, điều này khiến doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn.
Trong khi đó, ông T.V.H. – chủ một doanh nghiệp kinh doanh sầu riêng ở phường Tân An (Đắk Lắk), cho biết, đơn vị ông đã có cơ sở đóng gói nên không gặp vướng mắc về mã cơ sở đóng gói; tuy nhiên, những năm trước, việc kiểm nghiệm sầu riêng cũng là một vấn đề nan giải.
Ông H. chia sẻ, những mùa sầu riêng trước do ít phòng kiểm nghiệm so với nhu cầu nên chi phí rất cao, thậm chí phải qua môi giới nên mỗi container tốn từ 70 đến 130 triệu đồng tùy thời điểm. Doanh nghiệp còn phải sắp hàng chờ cả tuần mới có kết quả kiểm nghiệm để thông quan.
Doanh nghiệp và người trồng sầu riêng thở phào
Ông N.V.T. (doanh nghiệp kinh doanh sầu riêng), nhận xét mùa sầu riêng năm nay có rất nhiều thuận lợi so với các năm trước. Hiện có nhiều đơn vị kiểm nghiệm hơn, việc cấp mã số vùng trồng được kỳ vọng sẽ thuận lợi hơn trong thời gian tới, tạo điều kiện rất lớn cho cả doanh nghiệp lẫn người trồng.
Đối với việc kiểm nghiệm, doanh nghiệp như trút được gánh nặng: Không còn phải chờ đợi cả tuần như những năm trước, chỉ cần đủ hàng thì các đơn vị kiểm nghiệm sẽ đến tận công ty làm việc. Điểm đáng lưu ý là phí kiểm nghiệm chỉ còn khoảng 25-30 triệu đồng/container, thấp hơn rất nhiều so với mức 70-130 triệu đồng/container cùng kỳ năm ngoái.
Chi phí kiểm nghiệm đã giảm, trong khi doanh nghiệp và người dân tiếp tục kỳ vọng việc sửa Nghị định 38 sẽ tháo gỡ điểm nghẽn về mã số vùng trồng.
“Hiện với những vườn có mã số vùng trồng, đơn vị chúng tôi mua giá tốt hơn, còn những vườn chưa có mã số vùng trồng sẽ xuất đi các nước không bắt buộc phải có quy định này”, ông T. nói.
Ông Hoàng Quốc Tiệp – chủ vườn ở xã Quảng Phú (Đắk Lắk) nói rằng hầu hết người trồng sầu riêng ở khu vực của ông chưa được cấp mã số vùng trồng vì diện tích manh mún, thậm chí nhiều người trồng xen trong rẫy cà phê, hồ tiêu nên không đủ tiêu chí quy định trên 10ha trồng liền kề.
Ông cũng khẳng định, dù chưa chính thức bước vào vụ mùa thu hoạch nhưng chắc chắn sầu riêng từ những vườn chưa có mã số như của ông sẽ được thu mua với giá thấp hơn nhiều.
“Khi nghe tin cơ quan chức năng sẽ nới lỏng việc cấp mã, bà con rất mừng. Bởi khi chưa có mã vùng trồng, thương lái rất kén mua hoặc mua với giá thấp hơn nhiều, gây thiệt thòi cho người trồng sầu riêng”, ông Tiệp chia sẻ.
Trao đổi với PV VietNamNet, ông Nguyễn Thiên Văn – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, thông tin, để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho ngành hàng sầu riêng, mới đây UBND tỉnh đã có buổi làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường về một số khó khăn trong công tác cấp, quản lý, giám sát mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.
Theo ông Văn, sau buổi làm việc, Bộ đã ghi nhận và đang phối hợp với các địa phương, trong đó có Đắk Lắk, tham mưu cho Chính phủ điều chỉnh một số quy định trong Nghị định 38 để phù hợp với tình hình sản xuất thực tế của các địa phương.
“Tỉnh Đắk Lắk cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tổ chức xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên địa bàn; rà soát, chuẩn hóa, cập nhật, quản lý và chia sẻ dữ liệu về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Ngoài ra, lồng ghép hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản với kế hoạch chuyển đổi số của tỉnh để quản lý, xây dựng và phát triển cơ sở dữ liệu chuyên ngành, vùng nguyên liệu, mã số phục vụ sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu”, ông Văn nói.
