MỹMáy bay chở hàng Amazon tiếp cận đường băng với tốc độ cao bất thường trong điều kiện gió mạnh rồi lao khỏi sân bay Miami, tông nát hai ôtô, khiến 5 người chết.
Chiếc Boeing 767-300 chở hàng cho hãng Amazon từ thành phố San Juan ở Puerto Rico chiều 6/9 bị trượt khỏi đường băng khi hạ cánh xuống sân bay quốc tế Miami, bang Florida.
Phi cơ lao qua bãi cỏ cuối đường băng, đâm thẳng vào một chiếc xe van chở 7 nhân viên công ty vệ sinh, vượt qua hàng rào sân bay và tông tiếp vào chiếc SUV đang lưu thông trên con đường bên ngoài. Những cú đâm mạnh khiến hai phi công mắc kẹt trong buồng lái khi máy bay dừng hẳn trên đường.
“Tôi phải mô tả rằng đó là tai nạn vô cùng thảm khốc”, Jennifer Homendy, chủ tịch Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB), ngày 7/9 nói, thêm rằng ít nhất 5 người thiệt mạng, 5 người bị thương trong sự cố.
Bà Homendy cho hay giới chức Mỹ đã mở cuộc điều tra nguyên nhân vụ tai nạn, xem xét các yếu tố như tốc độ, điều kiện thời tiết và hạ tầng sân bay, đặc biệt là khi video ghi lại cú hạ cánh đang đặt ra một số câu hỏi về tình trạng bất thường của máy bay trước khi lao khỏi đường băng.
Khoảnh khắc phi cơ chở hàng cho Amazon hạ cánh xuống sân bay Miami ngày 6/9. Video: X/Combat_learjet
Dựa trên video do nhân chứng trên mặt đất ghi lại, các phi công giàu kinh nghiệm nhận thấy máy bay đã tiếp cận đường băng với tốc độ hơn 330 km/h, cao hơn đáng kể so với mức bình thường là 240-296 km/h.
“Với tốc độ khi chuẩn bị tiếp đất như vậy, phi công lẽ ra phải chọn phương án hủy hạ cánh, nâng độ cao và bay vòng lại. Phải bay vòng”, Bob Thomas, phi công thương mại với 43 năm kinh nghiệm, nói với Miami Herald.
Chuyến bay do Amazon khai thác nhưng được vận hành bởi hãng hàng không vận tải 21 Air, có trụ sở tại bang North Carolina. Theo Flightradar24, phi cơ gặp nạn đã 32 năm tuổi, ban đầu là máy bay chở khách trong giai đoạn 1994-2015, rồi được hoán cải để chở hàng.
Phi công Mary Schiavo, cựu tổng thanh tra Bộ Giao thông Vận tải Mỹ, cho biết NTSB sẽ xem xét kỹ lịch sử bảo dưỡng của máy bay, đặc biệt do phương tiện từng thuộc sở hữu của nhiều đơn vị ở nước ngoài.
Cựu cơ trưởng American Airlines Steve Scheibner cũng đưa ra nhận định tương tự phi công Thomas. Ông ước tính máy bay hạ cánh với tốc độ cao hơn khoảng 55-65 km/h so với mức phù hợp. Một điểm khác được Scheibner chú ý là trạng thái của cánh hãm trên máy bay.
Cánh hãm nằm trên bề mặt cánh chính và thường bật lên khi máy bay chạm đường băng. Bộ phận này giúp giảm lực nâng, đồng thời tăng lực ép máy bay xuống đường băng để bánh có độ bám tốt hơn, hỗ trợ hệ thống phanh trong quá trình giảm tốc.
Theo Scheibner, cánh hãm của chiếc Boeing 767-300 gặp nạn dường như đã không được nâng lên khi máy bay hạ cánh. Ông cũng cho rằng càng đáp mũi dường như chạm đường băng trước, trong khi càng chính bên trái chưa lập tức tiếp đất hoàn toàn. Khi càng bên trái chạm đường băng, máy bay chỉ còn gần 790 m và vẫn đang di chuyển với tốc độ cao.
Phi cơ chở hàng của Amazon tại sân bay quốc tế Miami sau khi lao khỏi đường băng ngày 7/9. Ảnh: AP
Hiện chưa rõ máy bay đã chạm đường băng ở vị trí nào, cũng như liệu nó có tiếp đất trong khu vực hạ cánh thông thường là khoảng 914 m đầu tiên của đường băng hay không.
Nếu máy bay đã vượt quá khu vực này mới chạm đất, phi công lẽ ra nên hủy hạ cánh và cho máy bay vòng lên để thực hiện một lần hạ cánh khác, chuyên gia an toàn hàng không Steve Arroyo cho biết.
NTSB chưa xác nhận cánh hãm của máy bay gặp trục trặc hoặc không được triển khai. Cuộc điều tra sẽ phải xác định tình trạng của hệ thống này cũng như càng đáp, phanh và các bộ phận khác trong quá trình hạ cánh.
Thời tiết tại Miami khi tai nạn xảy ra có giông và gió giật. Dữ liệu Flightradar24 cho thấy máy bay di chuyển với tốc độ hơn 200 km/h khi trượt khỏi đường băng. Dữ liệu thời tiết ghi nhận gió khoảng 31 km/h, giật gần 50 km/h tại thời điểm máy bay hạ cánh.
Chuyên gia phân tích an toàn hàng không David Soucie của CNN cho rằng gió và khả năng thay đổi hướng hoặc tốc độ gió là một trong những yếu tố cần được xem xét.
Theo bà Schiavo, các video cho thấy phi cơ bay là là phía trên đường băng trong khoảng thời gian khá lâu mà không chúi phần mũi xuống để đưa càng đáp chính tiếp xúc với mặt đường. Thời điểm đó trời không mưa, nhưng khu vực có mây giông đen bao phủ và gió mạnh.
“Gió xuôi chắc chắn sẽ khiến tình hình khó khăn hơn nếu phi công để mất một đoạn đáng kể của đường băng vì không tiếp đất và hạ cánh ngay”, bà Schiavo nói với ABC.
Máy bay Boeing 767 di chuyển trên đường băng và cột khói bốc lên tại sân bay quốc tế Miami ở Mỹ hôm 6/9. Video: PTZtv
Cuộc điều tra cũng sẽ xem xét vai trò của các biện pháp an toàn ở cuối đường băng. NTSB xác nhận phi cơ đã chạy quá khỏi đường băng thêm khoảng 400 m, gần như phá hủy mọi thứ trên quãng đường này.
“Chiếc xe van chở 7 nhân viên vệ sinh đã bị xé nát. Khoảnh khắc đó chắc hẳn phải rất khủng khiếp”, bà Homendy nói.
Sân bay quốc tế Miami không có hệ thống vật liệu hãm máy bay khẩn cấp, gọi tắt là EMAS, ở cuối đường băng. Hệ thống này sử dụng vật liệu có thể bị nghiền vỡ dưới sức nặng của máy bay, tạo lực cản để giúp giảm tốc trong trường hợp phi cơ vượt khỏi đường băng. Theo Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), EMAS đã giúp dừng 26 máy bay kể từ năm 1999.
Chủ tịch NTSB Homendy cho biết liệu EMAS có thể giúp hạn chế hậu quả vụ tai nạn lần này hay không sẽ là một nội dung quan trọng của cuộc điều tra. Sân bay Miami hiện đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn vùng an toàn đường băng của FAA nên không thuộc diện phải lắp đặt hệ thống này.
Vị trí máy bay sau tai nạn. Đồ họa: CNN
NTSB hiện chưa xác định liệu phi hành đoàn có đủ thời gian để thực hiện một lần bay vòng hay không. Cơ quan này cũng chưa kết luận liệu tốc độ, thời tiết, thao tác của phi công, tình trạng kỹ thuật hay sự kết hợp của nhiều yếu tố có dẫn đến tai nạn.
Giới chức đã thu hồi được hai hộp đen và chuyển tới Washington để phân tích. Đây sẽ là nguồn thông tin quan trọng giúp điều tra viên xác định chính xác tốc độ, trạng thái các hệ thống và diễn biến trong buồng lái trước khi máy bay lao khỏi đường băng.
“Chúng ta chỉ có thể ngăn thảm kịch tiếp theo nếu những khuyến nghị sau mỗi cuộc điều tra được thực hiện”, bà Homendy nói.
Như Tâm (Theo Miami Herald, BBC, WSJ)