Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đối mặt nguy cơ trở thành thành viên nội các thứ ba trong lịch sử Mỹ bị luận tội, dù đảng Cộng hòa đang kiểm soát lưỡng viện quốc hội.
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Thomas Massie ngày 9/11 đệ trình các điều khoản luận tội nhằm vào Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, tập trung vào vai trò của ông Hegseth trong cuộc chiến Iran vốn không được lòng dân.
Ông Massie cho rằng cuộc chiến này là vi hiến vì chính quyền Tổng thống Donald Trump đã phát động mà không thông qua quốc hội, đồng thời vẫn tiếp tục các hành động quân sự bất chấp việc quốc hội yêu cầu Lầu Năm Góc chấm dứt giao tranh.
Theo điều khoản luận tội, nghị sĩ Massie nói rằng ông Hegseth đã “lạm quyền” với tư cách Bộ trưởng Quốc phòng và “cố tình thực thi cũng như triển khai các mệnh lệnh trái pháp luật” khi tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran.
Nghị sĩ Thomas Massie phát biểu về việc luận tội Bộ trưởng Quốc phòng bên ngoài Đồi Capitol, thủ đô Washington ngày 9/11. Ảnh: AP
Nghị quyết luận tội còn cáo buộc ông Hegseth tiến hành cuộc chiến “bất hợp pháp” góp phần gây ra cái chết cho dân thường tại Yemen. Tại Venezuela, các điều khoản luận tội mô tả chiến dịch đột kích Caracas để bắt giữ ông Nicolas Maduro là “hành động chiến tranh chống lại một quốc gia có chủ quyền được thực hiện dưới chiêu bài thực thi pháp luật về ma túy”.
Nghị sĩ Cộng hòa này tuyên bố ông Hegseth “sẽ tiếp tục là mối đe dọa đối với hiến pháp Mỹ nếu được phép tại vị”.
Massie là một trong những nghị sĩ nổi bật nhất của đảng Cộng hòa phản đối chiến tranh. Ông đã thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng hồi đầu năm, sau khi ông Trump công khai ủng hộ đối thủ của nghị sĩ này, người từng vận động tranh cử cùng ông Hegseth. Massie sẽ kết thúc nhiệm kỳ nghị sĩ vào ngày 3/1/2027.
Trong video đăng trên mạng xã hội tuần trước, ông Hegseth gọi Massie là “nghị sĩ bất mãn và thất bại”, đồng thời chỉ trích nỗ lực luận tội là “trò hề”.
Tuy nhiên, với việc nghị sĩ Massie đệ trình điều khoản ngày 9/11, Hạ viện sẽ phải tiến hành bỏ phiếu chậm nhất vào tối 11/11. Khi được đưa ra bỏ phiếu, lãnh đạo phe Cộng hòa có thể đề xuất hoãn xem xét hoặc bác bỏ đề xuất của Massie.
Nếu đa số nghị sĩ tại Hạ viện thông qua nghị quyết luận tội, hồ sơ về ông Hegseth sẽ được chuyển lên Thượng viện, cơ quan được hiến pháp Mỹ trao quyền xét xử những người bị luận tội.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc hôm 2/3. Ảnh: AP
Trong trường hợp đó, ông Hegseth chỉ bị Thượng viện kết tội nếu có ít nhất hai phần ba số thượng nghị sĩ đồng ý với điều khoản luận tội. Nếu phiên xét xử không hội đủ số phiếu này, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ được tha bổng.
Nếu cuộc bỏ phiếu luận tội tại Hạ viện thành công, ông Hegseth sẽ là thành viên nội các thứ ba bị luận tội trong lịch sử nước Mỹ. Năm 1876, Bộ trưởng Chiến tranh William Belknap bị luận tội vì nhận tiền lại quả và tham nhũng.
Belknap tìm cách tránh bị luận tội bằng việc bật khóc xin từ chức trước Tổng thống Ulysses S. Grant tại Nhà Trắng. Việc luận tội cuối cùng vẫn diễn ra, mặc dù Thượng viện đã không có đủ phiếu để kết tội Belknap.
Quan chức nội các gần đây nhất bị luận tội là bộ trưởng An ninh Nội địa Alejandro Mayorkas dưới thời tổng thống Joe Biden. Năm 2024, các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện đã bỏ phiếu luận tội ông Mayorkas với tỷ lệ phiếu sít sao, liên quan đến cách ông xử lý vấn đề nhập cư tại biên giới phía nam. Sau đó, Thượng viện do phe Dân chủ kiểm soát đã bỏ phiếu bác bỏ cả hai điều khoản luận tội ông.
Ông Hegseth ngày 9/11 cho biết không lo ngại về nỗ lực luận tội mình, đồng thời nói rằng ông đồng tình với Tổng thống Trump về việc vẫn phát động chiến dịch quân sự tại Iran nếu được làm lại.
Bộ trưởng này cho rằng tranh cãi trong quốc hội về các quyết sách của Lầu Năm Góc thực chất là “bất đồng với thành công” của cơ quan này, đồng thời nói rằng những người chỉ trích các chiến dịch trong nhiệm kỳ của ông cũng chính là “đang chỉ trích binh sĩ”.
Chính quyền ông Trump đã vận động các nghị sĩ Cộng hòa phản đối cuộc bỏ phiếu, đồng thời phát tài liệu lập luận rằng vai trò chỉ đạo chiến dịch quân sự tại Iran của ông Hegseth không phải căn cứ để luận tội và có thể khiến các bộ trưởng quốc phòng tương lai e ngại thực hiện mệnh lệnh của tổng thống.
Dù thừa nhận cuộc chiến là một phần nguyên nhân khiến đảng Cộng hòa thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ, ông Trump vẫn bênh vực Bộ trưởng Hegseth. “Hegseth đã làm gì? Ông ấy đã thắng cuộc chiến”, ông nói.
Tuy nhiên, các nguồn tin nội bộ Nhà Trắng nói với Washington Post rằng quá trình luận tội Bộ trưởng Quốc phòng và các phiên điều trần liên quan chắc chắn sẽ xảy ra. Do đó, việc lên tiếng bảo vệ ông sẽ không mang lại nhiều tác động đến kết quả cuối cùng.
Tổng thống Donald Trump phát biểu tại phòng họp báo Nhà Trắng ngày 9/11. Ảnh: AP
Một người thân cận với Tổng thống cho biết không loại trừ khả năng ông Hegseth sẽ sớm bị Nhà Trắng “loại bỏ” thay vì được bảo vệ quyết liệt xuyên suốt quá trình luận tội.
Hai cựu quan chức của chính quyền ông Trump, những người vẫn giữ liên lạc với nhân viên Nhà Trắng, cho biết dường như đội ngũ cố vấn của Tổng thống không có nhiều động lực để dành quá nhiều công sức và vốn liếng chính trị cho cuộc chiến bảo vệ ông Hegseth.
Một cựu quan chức khác nhận định việc Tổng thống Trump bổ nhiệm tân Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller cũng không phải là điềm lành cho ông Hegseth, dù mối quan hệ giữa ông Miller và Bộ trưởng Quốc phòng được cho là thân thiết.
“Ông Miller rất am hiểu Thượng viện và khác với Pete, ông ấy biết đâu là giới hạn. Ông ấy hiểu rằng họ cần hoàn thành công việc và với tư cách Chánh văn phòng, đây không phải là vấn đề mà họ muốn dồn toàn lực theo đuổi đến cùng”, người này nói, nhắc đến kinh nghiệm làm việc tại Đồi Capitol của ông Miller khi còn phục vụ thượng nghị sĩ Jeff Sessions.
Thanh Tâm (Theo CNN, Washington Post, AP)