Hai triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” và “Tổ nghề và Danh nho đất Việt” vừa khai mạc tại Hà Nội, mang hành trình 950 năm đạo học và nét đẹp nghề truyền thống đến gần hơn với công chúng.
Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám khai mạc triển lãm Tổ nghề và Danh nho đất Việt và Quốc Tử Giám Thăng Long.
Theo ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, thông qua triển lãm Quốc Tử Giám Thăng Long, BTC mong muốn giới thiệu đến công chúng hành trình 950 năm của Quốc Tử Giám, đồng thời lan tỏa những giá trị đặc sắc của đạo học Việt Nam. Việc lựa chọn không gian đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm để tổ chức triển lãm cũng thể hiện mong muốn đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, để lịch sử không chỉ được lưu giữ trong không gian di tích mà còn hiện diện sinh động trong đời sống đương đại.
Một điểm nhấn của triển lãm là không gian sắp đặt những tượng ngựa gỗ của làng nghề truyền thống Ý Yên. Hình tượng ngựa gắn với nghi lễ vinh quy bái tổ, biểu trưng cho thành quả học tập, niềm tự hào của người thành đạt và đạo lý hướng về nguồn cội. Qua đó, triển lãm tạo nên sự kết nối giữa truyền thống và sáng tạo, giữa giá trị lịch sử và cảm nhận nghệ thuật đương đại.
Thông qua các nội dung trưng bày và không gian sắp đặt nghệ thuật, triển lãm góp phần đưa câu chuyện về hành trình gần 1 thiên niên kỷ của Quốc Tử Giám đến gần hơn với công chúng. Từ dấu mốc ra đời năm 1076, Quốc Tử Giám đã trở thành biểu tượng của nền giáo dục và đạo học Việt Nam, gắn với những giá trị Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín, truyền thống hiếu học và khát vọng trọng dụng hiền tài. Những giá trị ấy tiếp tục được gìn giữ, trao truyền và phát huy trong đời sống hôm nay.
Triển lãm Tổ nghề và Danh nho đất Việt thuộc trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, kéo dài tới 5/12 tại Nhà Tiền đường, khu Thái Học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
Triển lãm giới thiệu câu chuyện về 8 vị Tiến sĩ được ghi danh trên bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, gắn với các nghề thủ công truyền thống. Đó là:
– Lương Như Hộc: nghề in mộc bản
– Phạm Đôn Lễ: nghề dệt chiếu
– Trần Lư: nghề sơn ta
– Nguyễn Quang Tán: nghề ép dầu
– Phùng Khắc Khoan: nghề dệt lượt
– Lê Công Hành: nghề thêu
– Nguyễn Thời Trung: nghề thuộc da
– Nguyễn Chính: nghề dát thiếc
Bên cạnh đó, triển lãm còn giới thiệu nhà Nho Đặng Huy Trứ – người có vai trò quan trọng trong việc du nhập và phát triển nghề nhiếp ảnh tại Việt Nam.
Mỗi nghề được giới thiệu thông qua sự kết hợp giữa tư liệu lịch sử, tác phẩm nghệ thuật và thực hành sáng tạo của nghệ nhân, họa sĩ đương đại. Trong đó, nghề in mộc bản gắn với Tiến sĩ Lương Như Hộc được thể hiện qua các tác phẩm tranh khắc in mộc bản, tranh khắc gỗ của nghệ nhân làng Thanh Liễu và nhiều nghệ sĩ. Nghề dệt chiếu gắn với Tiến sĩ Phạm Đôn Lễ được tái hiện qua không gian sắp đặt của họa sĩ Vũ Xuân Đông kết hợp với thực hành của nghệ nhân làng chiếu cói Nga Sơn (Thanh Hóa).
Nghề làm sơn ta gắn với Tiến sĩ Trần Lư được giới thiệu qua các tác phẩm khai thác kỹ thuật sơn ta, thếp vàng; nghề ép dầu gắn với Tiến sĩ Nguyễn Quang Tán được thể hiện bằng điêu khắc và các sản phẩm nghệ thuật. Các không gian về nghề dệt lượt, nghề thêu, đóng giày và dát thiếc lần lượt giới thiệu những sáng tạo trên chất liệu truyền thống, từ sản phẩm dệt, tranh lụa, tác phẩm thêu đến điêu khắc và thiết kế.
Đáng chú ý, câu chuyện về nhà Nho Đặng Huy Trứ và nghề nhiếp ảnh được tiếp cận thông qua sự kết nối giữa lịch sử nhiếp ảnh với thực hành hình ảnh đương đại của các nghệ sĩ, nhiếp ảnh gia và sinh viên chuyên ngành. Qua đó, triển lãm không chỉ đề cập đến dấu mốc hình thành một nghề mới mà còn gợi mở sự tiếp nối, phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh trong đời sống hiện nay.
Clip: T.Lê
