Ủy viên phụ trách mở rộng Liên minh châu Âu (EU) Marta Kos tuyên bố Serbia sẽ cần phải áp đặt các biện pháp trừng phạt Nga nếu muốn gia nhập khối trong tương lai.
Bà Kos đưa ra điều kiện trên chỉ vài ngày sau khi phong trào đối lập “Danh sách sinh viên” của Serbia giành được 52,5% số phiếu bầu trong cuộc bầu cử quốc hội sớm của nước này, đánh bại cựu Tổng thống Aleksandar Vucic.
Dù thừa nhận thất bại, ông Vucic cảnh báo Belgrade có thể sẽ phải đối mặt với áp lực mới từ EU về việc phải thực hiện các hạn chế kinh tế đối với Moscow, điều ông luôn từ chối thực hiện với lý do duy trì các mối quan hệ thương mại và văn hóa quan trọng.
Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình TVP World của Ba Lan tuần trước, phóng viên đã hỏi bà Kos liệu Serbia có thể trở thành thành viên EU hay không nếu vẫn không áp đặt các lệnh hạn chế đối với Nga. Kể từ khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát vào tháng 2/2022, EU đã triển khai 22 gói trừng phạt chống Moscow.
Bà Kos trả lời rằng EU yêu cầu các quốc gia muốn gia nhập khối phải đạt được sự “đồng bộ chiến lược” như một phần trong quy trình đánh giá trước khi kết nạp.
Ủy viên phụ trách mở rộng EU nhấn mạnh: “Có lẽ sẽ không thể để một nước gia nhập khối nếu nước đó không đồng bộ với chúng tôi về chính sách đối ngoại và an ninh, nghĩa là cùng đứng về một phía để ứng phó với Nga… Chúng tôi vẫn chưa bắt đầu thảo luận với chính phủ mới của Serbia. Vì vậy, trước hết, họ cần phải thành lập một chính phủ mới, rồi sau đó chúng tôi mới xem xét liệu có thể tiến triển trong vấn đề này hay không”.
Hiện vẫn chưa rõ quan điểm của phong trào Danh sách sinh viên đối với vấn đề trừng phạt Nga. Giáo sư đại học Jovo Bakic, một đại diện của phong trào này chia sẻ đài RT đầu tuần trước rằng họ “tôn trọng Nga với tư cách là một cường quốc, một đối tác quan trọng trong lịch sử và trong nhiều trường hợp còn là bên bảo hộ” cho Serbia.
Ông Bakic lập luận rằng bất kỳ hạn chế nào do một “Serbia nhỏ bé” áp đặt cũng sẽ không gây ra tác động đáng kể nào đối với Moscow, nhưng lại mang ý nghĩa “rất tiêu cực về mặt biểu tượng” đối với Belgrade.
Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn với đài RFE/RL, Ilija Srdanovic, ứng cử viên hàng đầu của phong trào “Danh sách sinh viên” đã không loại trừ khả năng xem xét lại lập trường từ chối trừng phạt Nga lâu nay của Belgrade. Ông Srdanovic lưu ý chính sách đối ngoại nên “do các công dân Serbia quyết định”, thay vì một nhà lãnh đạo duy nhất hay một “nhóm người rất nhỏ” trong chính phủ.
Phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 2/11 tuyên bố, Nga hy vọng sẽ duy trì quan hệ cùng có lợi với Serbia dưới sự lãnh đạo của phong trào Danh sách sinh viên. Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đã chỉ trích việc EU “ép buộc Serbia tham gia các biện pháp trừng phạt Nga để gây chia rẽ giữa Moscow và Belgrade”.
“Điều đó không chỉ đơn thuần là một cử chỉ chính trị… mà đồng nghĩa với việc Serbia tự làm hại chính mình, khi vừa mất đi nguồn cung cấp năng lượng từ chúng tôi, vừa không thể xuất khẩu hàng hóa của mình sang Nga”, bà Zakharova cảnh báo.
Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic đã từ chức trước thềm cuộc bầu cử quốc hội sớm. Ông dự kiến sẽ tái tranh cử với tư cách ứng viên của đảng Tiến bộ Serbia (SNS) cầm quyền để hướng tới vị trí thủ tướng.
Trong tuyên bố mới đây, Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic cảnh báo một cuộc đối đầu quân sự giữa Nga và các nước phương Tây đang dần trở thành hiện thực.
Cái ôm mà đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff dành cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trước cuộc đàm phán tại Oslo khó có thể xóa bỏ những hoài nghi của Kiev về chính sách của Washington cũng như rạn nứt giữa hai đồng minh.
Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov đánh giá lập trường của Liên minh châu Âu (EU) đối với tiến trình ngoại giao nhằm giải quyết cuộc xung đột Nga – Ukraine “thiếu tính xây dựng”.