Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023, đúng như dự báo của thị trường.
Ngày 16/9, sau phiên họp chính sách kéo dài 2 ngày, Fed thông báo nâng lãi suất tham chiếu thêm 25 điểm cơ bản (0,25%), lên 3,75-4%. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 7/2023, cơ quan này tăng lãi.
Trong phần đánh giá kinh tế Mỹ, Fed cho rằng “chi tiêu nội địa vẫn sôi động dù bất ổn gia tăng”, “tăng trưởng năng suất và đầu tư của doanh nghiệp vẫn mạnh” trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp thay đổi không đáng kể. Tuy nhiên, “lạm phát vẫn đang tăng tốc” và việc nâng lãi sẽ hỗ trợ quá trình đưa số liệu này quay về mục tiêu 2%.
Động thái lần này khớp với dự báo của giới phân tích. Số liệu tuần trước cho thấy lạm phát tháng 8 của Mỹ vẫn chưa hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại chỉ số này khó quay về mục tiêu 2% của Fed. Việc này diễn ra trong bối cảnh giá dầu thô thế giới tăng nhanh thời gian qua, hiện trên 100 USD một thùng do xung đột Trung Đông leo thang.
Fed dự báo kinh tế Mỹ tăng trưởng 2,3% năm nay, tăng nhẹ so với kỳ vọng hồi tháng 6. Tỷ lệ thất nghiệp nhiều khả năng chốt năm tại 4,1%. Trong khi đó, Chỉ số Giá chi tiêu cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát ưa thích của Fed – có thể đạt 3,7%. Lạm phát Mỹ được dự báo quay về mục tiêu 2% vào năm 2029 – muộn một năm so với ước tính trước đó.
Mở đầu buổi họp báo sau đó, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhắc lại việc lạm phát đã cao hơn mục tiêu suốt hơn 5 năm qua. “Vì thế, trọng tâm hàng đầu của chúng tôi là ổn định giá cả. Thực tế rất rõ ràng là lạm phát đã duy trì ở mức quá cao trong thời gian quá dài”, ông nói.
Khi được hỏi liệu các đợt tăng lãi suất với mức tăng nhỏ hơn có thể xoa dịu áp lực lạm phát do nguồn cung năng lượng hay không, Warsh nói: “Chúng tôi không thể tác động đến giá của từng mặt hàng cụ thể, dù đó là giá dầu hay giá thực phẩm tại các cửa hàng tạp hóa. Nhưng điều chúng tôi có thể làm và sẽ làm là bảo đảm bất kỳ sự thay đổi nào về giá cũng sẽ không lan rộng, không có tác động vòng hai, vòng ba đối với nền kinh tế”. Ông đồng thời khẳng định việc tăng lãi suất là quyết định “nghiêm túc, đúng mức và có trách nhiệm”.
Warsh sau đó nhận câu hỏi rằng liệu ông sẽ nói gì với những nhà đầu tư coi quyết định của Fed là phép thử với tính độc lập của cơ quan này. Ông trả lời: “Một phần trong tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang là chúng tôi chỉ tập trung vào nhiệm vụ của mình. Độc lập là câu chuyện hai chiều. Chúng tôi cũng để những người phụ trách chính sách thương mại và tài khóa làm phần việc của họ”.
Ông cũng khẳng định lợi suất trái phiếu tăng không phải do thị trường mất niềm tin vào ngân hàng trung ương. Thay vào đó, chi phí đi vay tăng do nền kinh tế vững mạnh, đầu tư của doanh nghiệp đi lên (làm tăng cạnh tranh về nguồn vốn), cùng các yếu tố địa chính trị khác.
Lãi suất tham chiếu trung bình của Fed giai đoạn 1995-2026. Đồ thị: Reuters
Quyết định tăng lãi suất được công bố khi chỉ còn chưa đầy 2 tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Sự kiện này sẽ quyết định liệu đảng Cộng hòa của ông Trump có duy trì được quyền kiểm soát Quốc hội trong hai năm cuối nhiệm kỳ hay không. Đảng Cộng hòa đang đối mặt thách thức trong bối cảnh cử tri bất bình vì giá xăng tăng hơn 30% so với năm ngoái và lãi suất vay mua nhà liên tục đi lên năm nay.
Thị trường chứng khoán Mỹ vẫn giữ được đà tăng sau thông báo của Fed. Chỉ số S&P 500 hiện tăng 0,3% và Nasdaq Composite thêm 0,7%. Thị trường đi lên nhờ nhóm cổ phiếu AI phục hồi sau đợt bán tháo.
Dù lãi suất tăng thường khiến cổ phiếu kém hấp dẫn hơn, quyết định của Fed đã được phản ánh vào thị trường từ trước đó, sau loạt số liệu lạm phát cao và giá dầu tăng gần đây. Giá vàng thế giới cũng giảm hơn 40 USD sau thông báo của cơ quan này, hiện còn 4.314 USD một ounce.
Lần gần nhất Fed nâng lãi suất là tháng 7/2023. Kể từ đó, cơ quan này đã giảm lãi 6 lần, với tổng cộng 175 điểm cơ bản (1,75%). Trong đó riêng năm ngoái, Fed đã giảm lãi 3 lần.
Hà Thu (theo Reuters)