Hơn một tuần nay, nhiều nhà vườn trồng thanh long tại khu vực miền Tây và Lâm Đồng (Bình Thuận cũ) đứng ngồi không yên khi giá thanh long thấp hơn nhiều so với cùng kỳ năm ngoái.
Người trồng thấp thỏm
Ông Hồng Phong, ngụ tại xã Tân Thuận Bình (Đồng Tháp), cho biết vườn của ông có 5 công thanh long sắp thu hoạch, nhưng giá thanh long trên thị trường đang xuống thấp, khiến ông không khỏi lo lắng trước nguy cơ thua lỗ cận kề.
“Giá thu mua xô tại vườn chỉ quanh mức 3.000-6.000 đồng/kg. Với mức giá này chúng tôi khó có lời. Năm nay giá phân, thuốc và chi phí công cán lên rất cao”, ông Phong bộc bạch.
Ở góc độ thu mua, ông Huỳnh Ngọc Ngoãn (Ngoãn Thanh Long), thương lái thu mua thanh long tại khu vực Tây Ninh (Long An cũ), Đồng Tháp (Tiền Giang cũ) xác nhận giá thanh long ruột đỏ tại 2 khu vực này đang thấp nhất từ đầu năm tới nay, giá mua xô tại vườn chỉ từ 3.000-6.000 đồng/kg.
Nếu thu mua theo chủng loại, giá trung bình loại 3 từ 5.000-7.000 đồng/kg, loại 4 từ 2.000-3.000 đồng/kg, trong khi hàng dạt chỉ 1.000 đồng/kg, thậm chí còn không được thu mua mà bỏ tại vườn vì các đơn vị thu mua làm nguyên liệu quá tải nguồn cung.
“So với những tháng trước, giá thanh long đã giảm ít nhất 5.000 đồng/kg. Hồi đầu vụ, giá bán xô tại vườn còn đạt 10.000-12.000 đồng/kg, ngay cả hàng dạt cũng được các thương lái thu mua cho các đơn vị làm sấy dẻo hoặc nước ép với giá 4.000 đồng/kg. Với giá thanh long hiện tại, các nhà vườn rất có thể bị lỗ, bởi giá thu mua xô đang thấp hơn giá thành sản xuất”, ông Ngoãn nói.
Ông Ngoãn cho rằng giá thanh long đang thấp là do vừa qua thời tiết mưa nhiều gây ảnh hưởng tới chất lượng trái xuất khẩu, tỷ lệ hàng dạt nhiều gây ảnh hưởng tới giá thương mại. Ngoài ra, giá thu mua thanh long nội địa phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc và các kho thu mua lớn.
Tại thời điểm này, nguồn cung thanh long đang vượt nhu cầu tiêu thụ tại thị trường Trung Quốc, dẫn tới giá thu mua trong nước bị ảnh hưởng.
“Tôi thấy người trồng thanh long hiện không có nguồn thông tin về cơ sở giá thanh long xuất khẩu. Giá mua bán thường phụ thuộc vào các thương nhân và kho lớn. Do đó, nếu có một đơn vị giám sát giá cả để làm căn cứ thu mua, thị trường sẽ không rơi vào cảnh được mùa mất giá hoặc chờ giải cứu”, ông Ngoãn bày tỏ.
Tại Lâm Đồng (Bình Thuận cũ), giá thanh long cũng không mấy khả quan, dù khu vực này luôn có giá tốt hơn các vùng trồng khác. So với những tháng trước, giá thanh long ruột đỏ và trắng đã giảm đáng kể.
Ghi nhận vào chiều 6/9, giá thanh long ruột trắng hàng đèn (hay còn gọi là thanh long chong đèn, thanh long trái vụ), mẫu đẹp chỉ dao động 3.000-6.000 đồng/kg, tùy mẫu và tùy giá của kho hàng. Một số ít vườn có sản lượng lớn, mẫu đẹp có thể thương thảo giá 7.000-8.500 đồng/kg, tuy nhiên số lượng vườn sở hữu giá này không nhiều. Theo các thương lái, mức giá này đã cải thiện so với những ngày đầu tháng 9.
Với thanh long ruột đỏ hàng đèn, giá thu mua cao hơn hàng đẹp từ 10.000-12.000 đồng/kg, trong khi hàng xô từ 7.000-8.000 đồng/kg.
Chị Bích Thủy, nông dân trồng thanh long tại khu vực Hàm Thuận Nam, cho hay thương lái báo giá thu mua xô với thanh long ruột trắng hàng đèn chỉ từ 3.000-4.000 đồng/kg, trong khi mấy năm về trước giá thanh long loại này đạt 11.000-12.000 đồng/kg với hàng đẹp. Theo chị Thủy, đây là mức giá dưới giá thành sản xuất.
Thanh long chịu áp lực đầu ra
Trao đổi với PV VietNamNet, ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận, nhận xét từ Tết đến nay giá thanh long xuất khẩu tại Bình Thuận không cao, với cả thanh long ruột trắng và ruột đỏ. Theo ông, việc định giá thu mua của thanh long, ngoài yếu tố mẫu mã, phần lớn phụ thuộc vào các thị trường xuất khẩu, mà chủ yếu là Trung Quốc.
“Với các đơn vị sản xuất đại trà, giá thu mua phần lớn phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Nguồn cung thanh long tại Việt Nam và cả Trung Quốc đang dồi dào, dẫn tới giá thành không cao. Thậm chí, một số vườn đang lỗ. Dù vậy, với các hộ sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, giá bán ra ghi nhận mức khả quan 20.000 đồng/kg”, ông Cảnh nói.
Ở góc độ đánh giá ngành hàng, ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) nhìn nhận, trong 7 tháng đầu năm, xuất khẩu thanh long của nước ta đạt gần 322 triệu USD, giảm 1,6% so với cùng kỳ.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường dẫn đầu chiếm hơn 57% trong tổng tỷ trọng xuất khẩu. Tuy nhiên, 7 tháng đầu năm con số này đã giảm 15% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt hơn 184 triệu USD.
Dù vậy, thị trường thanh long vẫn ghi nhận điểm sáng ở các thị trường khác. Đáng chú ý, 7 tháng đầu năm Thái Lan đẩy mạnh thu mua thanh long Việt với kim ngạch xuất khẩu đạt 18,7 triệu USD, tăng gần 154% so với năm ngoái.
Về lâu dài, ông Mười cho rằng để cây thanh long phát triển bền vững, bài toán không chỉ nằm ở năng suất mà quan trọng hơn là nâng chất lượng, giảm giá thành sản xuất, ổn định đầu ra và đa dạng hóa thị trường tiêu thụ.
Ngoài ra, thay vì mở rộng diện tích vùng trồng, các hộ nông dân, doanh nghiệp cần chủ động sản xuất thanh long theo hướng bền vững, đạt chứng nhận GlobalGAP, ứng dụng công nghệ chong đèn tiết kiệm điện và phát triển chế biến sâu (nước ép, thanh long sấy, bánh mứt) để giảm áp lực tiêu thụ quả tươi.