
Sự đồ sộ của Gundam có thể khiến người mới choáng ngợp, nhưng cũng không cần xem tất cả mới có thể thưởng thức thương hiệu. Hàng chục dòng thời gian tồn tại độc lập chính là cơ hội để mỗi khán giả tìm thấy một “cánh cửa” riêng bước vào thế giới Gundam – Ảnh: Sunrise
Điều quan trọng đầu tiên cần biết là không phải mọi anime Gundam đều diễn ra trong cùng một vũ trụ.
Bên cạnh dòng thời gian chính Universal Century (UC), thương hiệu còn có nhiều thế giới độc lập như Future Century, After Colony, Cosmic Era hay Ad Stella.
Vì vậy, người mới không nhất thiết phải xem Gundam từ năm 1979, mà có thể lựa chọn một dòng thời gian phù hợp với sở thích.
Universal Century – dòng thời gian Gundam cốt lõi
Universal Century là dòng thời gian lâu đời và đồ sộ nhất của Gundam, bắt đầu với Mobile Suit Gundam năm 1979.
Đây cũng là nơi khai sinh những nhân vật mang tính biểu tượng như Amuro Ray và Char Aznable.

Từ cuộc Chiến tranh Một Năm trong Mobile Suit Gundam, thế giới này tiếp tục mở rộng qua hàng loạt tác phẩm như Mobile Suit Zeta Gundam, Mobile Suit Gundam ZZ, Char’s Counterattack, Gundam Unicorn, Narrative, Hathaway, F91 và Victory Gundam – Ảnh: Sunrise
Câu chuyện xoay quanh những cuộc xung đột giữa Liên bang Trái đất và các thuộc địa không gian, đặc biệt là Công quốc Zeon.
Bên cạnh mạch truyện chính, UC còn có nhiều tác phẩm tập trung vào những câu chuyện quy mô nhỏ hơn.
Mobile Suit Gundam: The 08th MS Team và Mobile Suit Gundam 0080: War in the Pocket là những ví dụ tiêu biểu, có thể thưởng thức tương đối độc lập mà không cần nắm toàn bộ lịch sử Gundam.
Với người muốn tìm hiểu toàn bộ thương hiệu Gundam, Universal Century vẫn là điểm xuất phát quan trọng nhất.
Future Century
Mobile Fighter G Gundam đánh dấu một hướng đi hoàn toàn khác. Thay vì tiếp tục câu chuyện chiến tranh chính trị của UC, series diễn ra trong Future Century và biến các cuộc xung đột thành một giải đấu giữa những mobile fighters khổng lồ.

Đây cũng là một trong những Gundam dễ tiếp cận nhất đối với người mới muốn xem robot khổng lồ chiến đấu mà không phải học cả một hệ thống lịch sử phức tạp – Ảnh: Sunrise
G Gundam có phong cách khoa trương, giàu tính giải trí và đôi khi rất “quá tay”, nhưng bên dưới những trận chiến robot là câu chuyện về tình bạn, tình yêu và bất bình đẳng giai cấp.
After Colony
Mobile Suit Gundam Wing là một trong những thương hiệu nổi tiếng nhất của vũ trụ Gundam ở thị trường phương Tây.
Series diễn ra trong dòng thời gian After Colony và từng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa Gundam đến với khán giả phương Tây.

Gundam Wing chính là cái tên có công lớn đưa danh tiếng của Gundam nổi tiếng toàn cầu – Ảnh: Sunrise
Gundam Wing kể về nhóm các phi công Gundam được gửi từ những thuộc địa không gian trong cuộc chiến chống lại các thế lực trên Trái đất. Series kết hợp chiến tranh, chính trị và những nhân vật trẻ có tính cách rất khác biệt.
Sau đó, Gundam Wing: Endless Waltz tiếp tục câu chuyện với phần hình ảnh ấn tượng và những thiết kế mobile suit được xem là kinh điển.
After War – thế giới hậu tận thế
After War Gundam X chỉ có một series nhưng sở hữu bối cảnh rất đặc biệt. Chiến tranh đã tàn phá Trái đất, khiến xã hội bước vào thời kỳ hậu tận thế.

Gundam X là một trong những thương hiệu bị lãng quên của Gundam, nhưng khán giả cũng không nên vì vậy mà bỏ qua dòng thời gian độc đáo này – Ảnh: Sunrise
Thay vì tập trung vào một cuộc chiến quy mô vũ trụ, Gundam X khai thác hành trình của những con người cố gắng sống sót và ngăn chặn một cuộc chiến mới.
Đây là một ví dụ cho thấy cùng một ý tưởng về robot khổng lồ có thể được Gundam biến đổi thành nhiều thể loại và sắc thái khác nhau.
Correct Century – Turn A Gundam và tham vọng kết nối toàn bộ Gundam
Turn A Gundam là một trong những tác phẩm khác thường nhất của thương hiệu. Được Yoshiyuki Tomino, cha đẻ Gundam, chỉ đạo, series kết hợp khoa học viễn tưởng với câu chuyện về sự trở lại của công nghệ và những nền văn minh từng bị lãng quên.

Xuất hiện trong ∀ Gundam, Turn A được thiết kế bởi Syd Mead với ngoại hình khác biệt hoàn toàn so với hình tượng Gundam truyền thống. Nhưng đằng sau vẻ ngoài có phần kỳ lạ ấy là một trong những công nghệ hủy diệt đáng sợ nhất toàn bộ thương hiệu – Ảnh: Sunrise
Điểm thú vị của Turn A là cách tác phẩm gợi mở mối liên hệ với nhiều dòng thời gian Gundam trước đó.
Vì thế, đây không chỉ là một câu chuyện độc lập mà còn giống như lời tri ân dành cho lịch sử của thương hiệu.
Cosmic Era – Gundam SEED
Cosmic Era là quê hương của Mobile Suit Gundam SEED và Mobile Suit Gundam SEED Destiny.
Thế giới này chia con người thành Naturals và Coordinators – những người được biến đổi gene để sở hữu năng lực vượt trội.

Sau SEED Destiny còn có Mobile Suit Gundam SEED C.E.73: Stargazer và mới nhất là Gundam SEED Freedom, đây là một trong những “con gà đẻ trứng vàng” của Bandai tại thị trường Nhật Bản – Ảnh: Sunrise
Nếu Universal Century đặt nặng chiến tranh và chính trị, SEED dành nhiều thời lượng hơn cho quan hệ giữa các nhân vật, tình bạn và những xung đột cá nhân.
Đây là một trong những lựa chọn phù hợp cho khán giả muốn một câu chuyện dài, dễ theo dõi nhưng vẫn mang nhiều đặc trưng truyền thống của Gundam.
Anno Domini – Gundam 00
Mobile Suit Gundam 00 lấy bối cảnh trong dòng thời gian Anno Domini, tức một tương lai được xây dựng từ hệ thống năm tháng quen thuộc của thế giới hiện thực.
Vì sự cạn kiệt của các nguyên liệu hóa thạch, loài người đã chuyển sang năng lượng mặt trời được thu thập bởi ba orbital elevator.

Lần đầu tiên phát sóng từ tháng 10-2007 đến tháng 3-2009, series phim Mobile Suit Gundam 00 của đạo diễn Seiji Mizushima lấy mốc thời gian diễn ra vào năm 2307 AD – Ảnh: Sunrise
Với nguồn năng lượng mới gần như không cạn kiệt này, lợi ích chỉ chảy vào túi các tổ chức quyền lực cùng đồng minh. Chiến tranh liên miên nổ ra khắp nơi giữa những nước nhỏ để giành nhiên liệu và năng lượng.
Series theo chân tổ chức Celestial Being và kế hoạch sử dụng Gundam để can thiệp vào các cuộc xung đột trên Trái Đất.
Advanced Generation – Gundam AGE
Mobile Suit Gundam AGE là một thử nghiệm khác biệt của thương hiệu khi xây dựng câu chuyện trải dài qua nhiều thế hệ.
Thay vì chỉ tập trung vào một nhóm nhân vật trong một khoảng thời gian nhất định, series theo chân các thế hệ của gia đình Asuno, qua đó cho thấy cách những cuộc chiến và mối thù trong quá khứ tiếp tục ảnh hưởng đến thế hệ sau.

Cách tiếp cận này cũng tạo ra cảm giác về một lịch sử đang liên tục vận động, khi những quyết định của thế hệ trước trở thành gánh nặng hoặc động lực cho thế hệ sau – Ảnh: Sunrise
Nhân vật, bối cảnh và công nghệ đều thay đổi theo thời gian, cho phép Gundam AGE mô tả rõ hơn chu kỳ của hòa bình, chiến tranh và những xung đột được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Regild Century – Gundam Reconguista in G
Gundam Reconguista in G đưa khán giả tới Regild Century, một thời kỳ mà nhân loại đã đạt được trạng thái tương đối hòa bình sau những biến động kéo dài của lịch sử.
Tuy nhiên, sự ổn định này không kéo dài khi những xung đột mới dần xuất hiện, kéo theo các bí mật về quá khứ và nguồn gốc của thế giới mà các nhân vật đang sống.

Series nổi bật nhờ thiết kế mobile suit phong phú, màu sắc bắt mắt và cách xây dựng thế giới giàu chi tiết. Đây cũng là một trong những tác phẩm mang đậm dấu ấn sáng tạo của Yoshiyuki Tomino, với nhiều ý tưởng và cách tiếp cận khác biệt so với những series Gundam quen thuộc – Ảnh: Sunrise
Tuy nhiên, cách kể chuyện khá dồn dập, liên tục đưa ra nhân vật, khái niệm và các sự kiện mới, khiến Gundam Reconguista in G không phải lựa chọn dễ dàng nhất đối với người mới.
Dù vậy, với những khán giả đã quen với Gundam, Regild Century vẫn là một dòng thời gian đáng khám phá nhờ thế giới độc đáo và phong cách kể chuyện rất riêng.
Post Disaster – Iron-Blooded Orphans
Mobile Suit Gundam: Iron-Blooded Orphans lấy bối cảnh nhiều năm sau một cuộc chiến khổng lồ. Nhóm trẻ mồ côi được nuôi dạy để làm lính đánh thuê – Tekkadan – bị cuốn vào những biến động chính trị và quân sự ngày càng lớn.
Bản thân họ là những người ở tầng lớp dưới cùng của xã hội, phải tranh đấu không ngừng với tầng lớp quý tộc giàu có với trang bị ít ỏi.

Khác với hình ảnh phần lớn những anh hùng Gundam thường thấy, Iron-Blooded Orphans nhấn mạnh vào cái giá con người phải trả cho chiến tranh – Ảnh: Sunrise
Sự tàn khốc, nghèo đói và bóc lột khiến đây trở thành một trong những series Gundam nặng nề nhất. Song đây vẫn là một trong những thương hiệu sở hữu nhiều fan nhất của Gundam, nhất là bộ phận khán giả trưởng thành.
Ad Stella – The Witch from Mercury
Mobile Suit Gundam: The Witch from Mercury là một trong những dòng thời gian mới nhất trước GQuuuuuuX. Series diễn ra trong Ad Stella, nơi các tập đoàn khổng lồ đóng vai trò quan trọng trong xã hội và ngành công nghiệp mobile suit.

Theo công bố từ Bandai, The Witch From Mercury cũng là một trong những dòng mô hình bán chạy nhất lịch sử của hãng – Ảnh: Sunrise
Nhân vật chính Suletta Mercury bước vào học viện Asticassia và dần bị cuốn vào những âm mưu vượt xa môi trường học đường.
Series gây ấn tượng nhờ hoạt họa hiện đại, nhân vật dễ đồng cảm và cách đưa những vấn đề về quyền lực của những tập đoàn tư bản, bóc lột và bất bình đẳng vào câu chuyện.
Build – Gundam trong thế giới của Gundam
Gundam Build Fighters và Gundam Build Divers đưa ý tưởng thú vị lên một tầm mới: Gundam tồn tại như một thương hiệu trong chính thế giới của phim.

Build Fighters xoay quanh Gunpla – những mô hình Gundam được sử dụng để chiến đấu, trong khi Build Divers đưa người chơi vào một thế giới game thực tế ảo.
Vì không yêu cầu người xem phải biết lịch sử Gundam, đây cũng là một cửa ngõ thân thiện dành cho khán giả nhỏ tuổi hoặc người mới bắt đầu.
GQuuuuuuX – dòng thời gian mới nhất
Mobile Suit Gundam GQuuuuuuX mở ra một dòng thời gian đặc biệt khi thay đổi kết quả của cuộc Chiến tranh Một Năm trong Gundam nguyên bản. Trong thế giới này, Zeon đã đánh bại Liên bang Trái đất.
Trailer Mobile Suit Gundam GQuuuuuuX
Năm năm sau, nữ sinh Amate Yuzuriha gặp cô bạn Nyaan và bị cuốn vào những trận chiến mobile suit bất hợp pháp. Cô cuối cùng điều khiển Gundam GQuuuuuuX và bước vào một cuộc xung đột có liên quan đến những bí mật của quá khứ.
Điểm hấp dẫn nhất của GQuuuuuuX nằm ở cách series sử dụng lịch sử Gundam quen thuộc rồi bẻ hướng nó thành một thực tại khác. Vì vậy, tác phẩm vừa là làn gió mới đối với những khán giả đã xem Gundam UC, vừa là cửa ngõ đặc biệt cho fan mới đến với series này.