Dominic Liechti, Giám đốc cấp cao của Apple, cho rằng học sinh cần rèn tư duy phản biện, trong khi vai trò của giáo viên cũng thay đổi đáng kể ở thời AI.
Ông Dominic Liechti là Giám đốc cấp cao phụ trách Tiếp thị sản phẩm toàn cầu của Apple, và có hơn 15 năm gắn bó trong ngành giáo dục. Trước khi gia nhập Apple để dẫn dắt chiến lược phát triển công cụ, chương trình học tập kỹ thuật số, ông đi lên từ bục giảng với vai trò giáo viên và hiệu trưởng một số trường trung học tại Zurich, Thụy Sĩ. Từ năm 2009, ông giữ chức Giám đốc điều hành Silicon Valley International School, sau đó là Chủ tịch kiêm CEO của Khan Lab School – ngôi trường thực nghiệm thuộc nền tảng Khan Academy danh tiếng từ 2016.
Bên lề chuỗi sự kiện giáo dục quốc tế Designed for Every Kind of Learner tại Malaysia đầu tháng 8, ông Dominic Liechti chia sẻ với VnExpress về vai trò của thiết bị công nghệ, trí tuệ nhân tạo với ngành giáo dục.
Ông Dominic Liechti, Giám đốc cấp cao phụ trách Tiếp thị sản phẩm toàn cầu của Apple. Ảnh: Tuấn Hưng
– Ông đánh giá gì khi phụ huynh thường thận trọng cho con tiếp cận sớm điện thoại, máy tính nhưng nhiều trường học lại đưa thiết bị công nghệ vào hỗ trợ giảng dạy?
– Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, năng lực hiểu biết về AI và công nghệ là kỹ năng hàng đầu vài năm gần đây. Do đó, chúng ta có trách nhiệm phải giáo dục và đảm bảo việc truyền tải công nghệ một cách hiệu quả. Tuy nhiên, cũng trong báo cáo đó, sự sáng tạo, tính tò mò và tư duy phản biện được nhấn mạnh có tầm quan trọng tương đương cho tương lai. Vì vậy, cần có sự cân bằng giữa việc tiếp cận công nghệ và phát triển các kỹ năng này.
Chúng tôi không khuyến nghị chỉ sử dụng công nghệ, giáo viên hoàn toàn có thể giảng dạy không cần công nghệ ở một mức độ nhất định. Công nghệ đơn giản là công cụ giúp kích hoạt và phát triển các kỹ năng tương lai. Vấn đề cốt lõi không phải có nên dùng hay không, mà chúng ta sử dụng công nghệ đó trong trường học thế nào.
Chúng tôi tin công nghệ khi kết hợp với tính nhân văn có thể thay đổi sâu sắc cuộc sống của con người nói chung và người học nói riêng. Chúng tôi xem các cải tiến công nghệ giáo dục như một công cụ hỗ trợ đắc lực giúp khuếch đại kỹ năng tương lai như sáng tạo, tò mò và tư duy phản biện
Để hiện thực hóa điều đó, chúng tôi triển khai chương trình Học tập Chuyên nghiệp của Apple (Apple Professional Learning). Chương trình tập trung hỗ trợ giáo viên cách tích hợp công nghệ vào giảng dạy một cách chủ động, có chủ đích và phù hợp với từng độ tuổi.
– Khi học sinh tiếp cận sớm với thiết bị công nghệ như iPad, Mac, công cụ AI, vai trò của người làm giáo dục thay đổi ra sao so với 5-10 năm trước?
– Vai trò của thầy cô, những người làm trong ngành giáo dục đang thay đổi rõ rệt, dịch chuyển dần thành người điều phối (facilitator) và người hướng dẫn (coach) cho học sinh. Chúng ta cần tập trung vào tính tự chủ của học sinh để giúp người học độc lập hơn và biết cách tự định hướng.
Cách tốt nhất để thực hiện điều này là giáo viên không còn đứng một chỗ giảng bài như truyền thống. Thay vào đó, họ trở thành người điều phối, đồng hành sát sao cùng học sinh. Công nghệ sẽ hỗ trợ cho giáo viên trong quản lý và hỗ trợ một lớp học từ 30 đến 40 học sinh. Nó giúp duy trì sự tập trung của học sinh, cho phép giáo viên phân nhóm để hướng dẫn chuyên sâu cho một vài em trong khi những em khác vẫn tiếp tục tự học theo vòng xoay.
Sự thay đổi này giúp thúc đẩy mạnh mẽ quá trình cá nhân hóa và phân hóa năng lực giảng dạy trong lớp học, thay vì giáo viên đơn thuần lên bục giảng bài như trước.
– AI bùng nổ ở khắp mọi nơi. Sự trỗi dậy đó làm thay đổi chiến lược của Apple đối với giải pháp và thiết bị giáo dục thế nào?
– AI là một công cụ trong hộp công cụ giúp kích hoạt và khuếch đại các kỹ năng tương lai. Đối với mảng AI, chúng tôi đang xây dựng một tài liệu hướng dẫn mới cho giáo viên, cung cấp khung làm việc để sử dụng AI một cách có trách nhiệm và khơi nguồn cảm hứng trong trường học.
Chúng tôi luôn tin học sinh vẫn cần tự viết bản thảo đầu tiên của mình, sau đó mới dùng AI để phản biện, đưa ra câu hỏi gợi mở hoặc kiểm tra tính chính xác. Ví dụ, Chương trình Đánh giá học sinh quốc tế (Pisa) sắp tới sẽ thử nghiệm cho học sinh đánh giá, đối chiếu tính xác thực của một văn bản do AI soạn thảo dựa trên sách vở và các nguồn tài nguyên khác. Điều này giúp rèn luyện tư duy phản biện trong thời đại AI.
– Vậy AI có vai trò như thế nào đối với học sinh ngày nay, theo ông?
– Học sinh ban đầu chỉ biết những gì các em được tiếp cận. Một công cụ AI có thể đưa các em đến điểm D, nhưng để đi xa hơn, vai trò của người làm giáo dục cực kỳ quan trọng trong việc đặt ra câu hỏi gợi mở, khuyến khích học sinh thảo luận và nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau. AI chỉ là công cụ hỗ trợ quy trình đó chứ không phải là đích đến cuối cùng.
AI chủ yếu giải quyết kỹ năng tư duy bậc thấp, trong khi kỹ năng tư duy bậc cao không thể bị thay thế. Đây là lý do Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD và Diễn đàn Kinh tế Thế giới tập trung vào các kỹ năng tương lai. Apple ủng hộ định hướng này nhằm giúp mỗi học sinh trở nên độc lập hơn.
Công nghệ còn giúp tạo ra sân chơi bình đẳng, cung cấp công cụ hỗ trợ đắc lực cho học sinh khuyết tật hoặc có nhu cầu tiếp cận đặc biệt làm được những điều trước đây họ không thể.
– Một thiết bị nổi bật dành cho giáo dục của Apple là MacBook Neo, được đối thủ nhắc đến như một “cú sốc” trong ngành. Ông có thể chia sẻ thêm về sản phẩm sau vài tháng ra mắt toàn cầu?
– MacBook Neo là dòng sản phẩm hoàn toàn mới của chúng tôi, bên cạnh dòng Pro cho người chuyên nghiệp và dòng Air cho người yêu thích tính di động. Tại Mỹ, chúng tôi nhận thấy xu hướng tích cực khi một số khu học chánh đã bắt đầu thay thế Chromebook bằng thiết bị này.
Đây vẫn là một máy Mac thực thụ với đầy đủ tính năng nhưng mức giá chúng tôi cho là đột phá, giúp người học dễ dàng tiếp cận. Ưu điểm được người dùng ưa chuộng gồm hiệu năng mạnh, thời lượng pin tốt, độ bền cao và được trang bị vi xử lý AI Neural Engine. Đây là điểm cốt lõi giúp máy có thể xử lý tác vụ trí tuệ nhân tạo ngay trên thiết bị, không phụ thuộc vào kết nối Internet đến máy chủ AI dịch vụ. Cách thức này cũng giúp việc xử lý dữ liệu cá nhân, trao đổi thông tin của người dùng an toàn, bảo mật và hoàn toàn riêng tư.
Sau quá trình triển khai, chúng tôi nhận được phản hồi rất tích cực từ hệ thống trường học trên thế giới. Dù mới công bố gần đây và đang ở giai đoạn triển khai đầu tiên, sản phẩm đã ghi nhận nhu cầu thực tế rất tốt từ người dùng. Công ty hy vọng trường học sẽ tận dụng được những điểm mạnh của thiết bị thông qua các trải nghiệm thực tế như AI craft, tận dụng tối đa sức mạnh xử lý trên thiết bị của chip Apple Silicon.
Tuấn Hưng