Hà Nội tiếp tục dẫn đầu cả nước về đổi mới sáng tạo

Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026, ghi nhận Hà Nội tiếp tục đứng đầu cả nước với tổng điểm 63,80.

Kết quả được công bố tại Lễ chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia sáng 4/10, Hà Nội là địa phương xếp hạng cao nhất. Đây là năm thứ tư liên tiếp Hà Nội giữ vị trí dẫn đầu cả nước sau các năm 2025, 2024 và 2023.

Năm nay Hà Nội dẫn đầu 18/52 chỉ số thành phần tương tự năm ngoái, trong đó có các chỉ số về nghiên cứu và phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo như nhân lực và chi cho R&D, số tổ chức khoa học công nghệ, tỉ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D, tỉ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo và các đầu ra về tài sản trí tuệ như sáng chế, giải pháp hữu ích, giống cây trồng, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp hay giảm nghèo và chỉ số phát triển con người…

10 địa phương dẫn đầu cả nước lần lượt là Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Huế, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Tây Ninh và Hưng Yên. Trong đó, TP HCM dẫn đầu 12/52 chỉ số thành phần, với những chỉ số đầu vào như tổ chức khoa học công nghệ, hạ tầng chung, tín dụng cho khu vực tư nhân, tài chính vi mô, mật độ doanh nghiệp, tỉ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D, tỉ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp mới thành lập và một số sản phẩm về tài sản trí tuệ cùng dẫn đầu với Hà Nội.

Quảng Ninh đứng thứ ba về số lượng các chỉ số dẫn đầu với 5/52 chỉ số thành phần, gồm hạ tầng số, tín dụng cho khu vực tư nhân, dự án đầu tư trong các cụm công nghiệp, OCOP (mô hình mỗi xã một sản phẩm) và tốc độ giảm nghèo.

PII là sáng kiến của Việt Nam, được xây dựng dựa trên ý tưởng từ Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (Global Innovation Index – GII). Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc xây dựng chỉ số PII 2026 đúng chuẩn mực quốc tế cũng như theo đúng quy trình đã triển khai thành công các năm trước đây, đồng thời được rà soát, điều chỉnh căn cứ hiện trạng dữ liệu, bối cảnh thực tiễn, đặc điểm của các địa phương. Một số điều chỉnh nhỏ về nguồn dữ liệu, cách tính toán chỉ số thành phần cũng đã được thực hiện phù hợp với thông lệ quốc tế mà không làm ảnh hưởng đến cấu trúc chung của khung chỉ số và phương pháp tính toán chung.

Chỉ số PII năm 2026 có tổng cộng 52 chỉ số thành phần, chia làm 7 trụ cột. Trong đó, 5 trụ cột cột đầu vào phản ánh những yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hai trụ cột đầu ra phản ánh kết quả tác động của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào phát triển kinh tế – xã hội.

Dữ liệu phục vụ xây dựng PII 2026 được thu thập từ hai nguồn, gồm từ số liệu thống kê, quản lý nhà nước được công bố chính thức từ các Bộ, cơ quan quản lí nhà nước, tổ chức ở trung ương (có 40/52 chỉ số); và nguồn thứ hai do các địa phương thu thập và cung cấp – kèm theo các tài liệu minh chứng (có 12/52 chỉ số).

Theo Cục Đổi mới sáng tạo, PII đang được sử dụng nhiều hơn như một công cụ phục vụ quản lý. Đến tháng 9, 29 trong số 34 địa phương đã ban hành kế hoạch cải thiện PII. Một số địa phương xây dựng nhiệm vụ khoa học và công nghệ để nghiên cứu giải pháp cải thiện các chỉ số hoặc mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Từ kết quả chỉ số PII hàng năm, địa phương có thể nhìn vào từng nhóm chỉ số để xác định mình đang thiếu hạ tầng, nhân lực, nguồn vốn, liên kết doanh nghiệp – viện trường hay khả năng tạo ra sản phẩm tri thức.

Việt Nam hiện là một trong bốn quốc gia xây dựng chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương dựa trên GII, cùng Brazil, Colombia và Ấn Độ. Theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh, việc xây dựng chỉ số PII của Việt Nam được Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) đánh giá rất cao. WIPO coi Việt Nam là hình mẫu cho các quốc gia khác trên thế giới học tập trong việc xây dựng chỉ số đánh giá đổi mới sáng tạo cấp địa phương dựa trên chỉ số GII. WIPO cũng ghi nhận “có rất nhiều điều học hỏi được từ kinh nghiệm xây dựng chỉ số PII của Việt Nam”.

Bảo Lâm

Nguồn bài viết