Á vận hội lần thứ 20 liên tiếp phát sinh vấn đề về chỗ ở, ăn uống, di chuyển, đón tiếp và thủ tục, khiến công tác tổ chức tại Nhật Bản chịu nhiều chỉ trích.
ASIAD 2026 khai mạc tại Nagoya ngày 19/9, với khoảng 17.000 VĐV và quan chức tham dự. Tuy nhiên, những ngày trước khi Đại hội bắt đầu đã xuất hiện hàng loạt sự cố liên quan đến công tác hậu cần, từ VĐV phải chờ nhiều giờ ở sân bay, không được bố trí phòng, thiếu đồ ăn đến những tranh cãi về điều kiện lưu trú.
Quốc kỳ Nhật Bản tung bay trong lễ khai mạc ASIAD tại Nagoya, Nhật Bản, ngày 19/9/2026. Ảnh: AP
Theo Indian Express, Nagoya từng hứng trận mưa kỷ lục một tuần trước lễ khai mạc, khiến trường học đóng cửa, tàu hỏa tạm dừng hoạt động và hàng trăm VĐV dự ASIAD phải sơ tán khỏi nơi ở. Nước cũng rò rỉ vào một số địa điểm thi đấu. Thành phố sau đó nhanh chóng trở lại vẻ bình thường, nhưng các vấn đề hậu cần của Đại hội tiếp tục phát sinh.
Hôm 18/9, lễ đón chính thức đoàn Ấn Độ tại làng VĐV Garden Pier bị trì hoãn rồi bất ngờ dừng lại, khiến đoàn Ấn Độ cùng năm đoàn khác phải chờ. Ban tổ chức xin lỗi và nói xảy ra “một số trục trặc”, nhưng không giải thích cụ thể. Lời hứa tiếp tục buổi lễ sau 15 phút cuối cùng biến thành thời gian chờ gần hai giờ.
Các vấn đề về chỗ ở cũng khiến đoàn Ấn Độ gặp nhiều khó khăn. Trưởng đoàn Sahdev Yadav cho biết khoảng 30 đến 35 VĐV Ấn Độ không được bố trí phòng. Ủy ban Olympic Ấn Độ phải tự đặt 18 phòng khách sạn và dự kiến giữ thêm 10 phòng để đề phòng phát sinh vấn đề.
Yadav cho biết ban tổ chức giải thích có nhiều VĐV Ấn Độ đến hơn dự kiến, nhưng phía Ấn Độ khẳng định họ tham dự đúng số lượng đã đăng ký và được tính phí. Theo ông, một số tên VĐV đã bị xóa khỏi danh sách, khiến đoàn phải tự tìm khách sạn cho những người này.
Trước đó, các VĐV bắn súng Ấn Độ đến Nagoya khoảng 21h ngày 15/9 nhưng chỉ tới nơi ở gần 5h sáng hôm sau. Tình trạng chậm trễ không chỉ xảy ra với Ấn Độ.
Các VĐV vạ vật ở Nagoya 12 tiếng để chờ có phòng ở. Video: X/scribefiroz237
Theo South China Morning Post, các VĐV Trung Quốc và nhiều đoàn khác từng bị mắc kẹt tại sân bay quốc tế Chubu Centrair vì lỗi nhập dữ liệu. Máy bay chở đoàn Trung Quốc từ Bắc Kinh hạ cánh khoảng 12h15 ngày 17/9, trong khi xe buýt đã chờ sẵn. Tuy nhiên, nhiều VĐV không có tên trong hệ thống vận chuyển nên không thể lên xe.
Đoàn thể dục dụng cụ Trung Quốc gồm 21 người chỉ có thông tin của hai VĐV xuất hiện trong hệ thống. Các thành viên phải chờ tại khu vực trung chuyển nhiều giờ, trong khi chỉ có nước uống. Một số người trải thảm yoga và dùng dụng cụ tập luyện để duy trì trạng thái cơ thể.
Các VĐV Trung Quốc cuối cùng lần lượt được đưa khỏi sân bay vào khoảng 17h đến 19h, nghĩa là một số người phải chờ gần bảy giờ. Đoàn cầu lông Trung Quốc thậm chí tìm cách sử dụng phương tiện công cộng nhưng không đủ vé. Nhân viên Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại Nagoya sau đó nhờ người dân Trung Quốc sống gần đó hỗ trợ đưa các thành viên còn lại về nơi ở.
VĐV thể dục dụng cụ Zhang Boheng gọi hành trình đến ASIAD là “kỳ quặc” và cho biết anh đã không thể ăn uống trong 12 giờ. Zhang thức dậy lúc 3h30, ăn sáng sau 7h, lên máy bay lúc 8h và hạ cánh tại Nagoya vào buổi trưa, trước khi mắc kẹt ở sân bay đến khoảng 18h.
Đoàn Ấn Độ cũng trải qua những thời gian chờ đợi tương tự. Các VĐV rowing của nước này đến tàu Costa Serena lúc khoảng 9h ngày 16/9 nhưng phần lớn vẫn chưa có phòng sau hơn 11 giờ. Chỉ một số người được bố trí chỗ ở vào khoảng 20h30.
Một đại diện đội rowing Ấn Độ cho biết đội gồm 22 nam và năm nữ nhưng chỉ ba trong số 22 VĐV nam có tên phòng trong hệ thống. Ba VĐV nữ Poonam, Aleena Anto và Anshika Bharati dù có thẻ chứng nhận hợp lệ vẫn không xuất hiện trong danh sách của ban tổ chức.
Vấn đề ăn uống càng khiến tình hình thêm nghiêm trọng. Đội rowing Ấn Độ không được cung cấp thức ăn trong thời gian chờ đợi, chỉ có nước uống. Một số VĐV phải sử dụng thực phẩm mang theo. Các VĐV bắn súng Ấn Độ cũng mất gần ba giờ để được đưa từ sân bay đến nơi ở sau khi hạ cánh khoảng 21h. Họ không được cung cấp thức ăn hay thông tin hỗ trợ đầy đủ tại trung tâm đón tiếp. Nơi ở ban đầu của họ cũng đã có các đoàn khác.
Các thông tin từ Hiệp hội Teqball Thái Lan cho biết thành viên của họ bất ngờ trước khẩu phần nhỏ tại nhà ăn. Một số món chỉ được phục vụ một phần cố định. VĐV không thể tự lấy thêm mà phải nhận lượng thức ăn do tình nguyện viên chia sẵn. Một số người được cho là phải ra ngoài tự mua đồ ăn.
Thức ăn được phục vụ tại nhà ăn làng VĐV, do đội teqball Thái Lan công bố (trái). Đội sepak takraw Thái Lan ngủ trên sàn sảnh của một tàu du lịch. Ảnh: SE Daily
Trong khi đó, báo Hàn Quốc Seoul Economic Daily cho biết những phàn nàn về chỗ ở xuất hiện ở nhiều đoàn. Đây là kỳ ASIAD không xây làng VĐV theo mô hình truyền thống. Khoảng 17.000 VĐV và quan chức được phân bổ tại khách sạn, tàu du lịch Costa Serena và các khu nhà dạng container. Khoảng 9.000 người ở khách sạn và các cơ sở tương tự, khoảng 4.000 người ở trên tàu và khoảng 2.000 người ở khu nhà container.
Việc không có làng VĐV được ban tổ chức giải thích bằng mục tiêu tiết kiệm chi phí và hạn chế một công trình có nguy cơ lãng phí sau Đại hội. Tuy nhiên, việc phân tán chỗ ở lại kéo theo hàng loạt phàn nàn.
Một số VĐV bị xếp quá số người quy định trong phòng, thậm chí có trường hợp VĐV nam và nữ phải ở chung phòng. Đội sepak takraw Thái Lan được cho là đã phải ngủ trên sàn khu vực sảnh của tàu Costa Serena vì không tìm thấy thông tin phân phòng.
Điều kiện tại khu nhà container cũng bị phàn nàn. Các phòng dành cho đội bóng rổ nam Hàn Quốc có giường dài 195 cm, trong khi nhiều cầu thủ cao hơn hai mét. Phó chủ tịch Liên đoàn Bóng rổ Hàn Quốc Chung Jae-yong nói với AFP rằng điều kiện lưu trú là “tệ nhất từ trước đến nay” và đặt vấn đề về việc các cầu thủ cao hơn hai mét không thể duỗi chân trên giường.
Cầu thủ Byun Jun-hyoung còn đăng ảnh nước đọng trên sàn phòng tắm do bồn rửa bị rò rỉ kèm lời kêu gọi “Xin hãy giúp tôi”. Đội bóng rổ nam Hàn Quốc sau đó chuyển sang khách sạn sau trận tứ kết với Jordan ngày 16/9.
Nhật hoàng Naruhito, Hoàng hậu Masako, Thái tử Akishino và Công nương Kiko (phải) cùng các quan chức dự lễ khai mạc ASIAD tại Nagoya, Nhật Bản, ngày 19/9/2026. Ảnh: AP
Không chỉ chỗ ở và ăn uống, giao thông cũng xuất hiện sự cố. Ngày 15/9, xe buýt chở đội U23 Hàn Quốc đã đi nhầm tới một sân bóng chày thay vì sân bóng bầu dục, nơi đội gặp Qatar. Đội đến muộn khoảng 30 phút và khiến trận đấu phải lùi giờ.
Những sự cố này xảy ra trong bối cảnh ban tổ chức phải phục vụ số người lớn hơn dự kiến. Ban đầu ASIAD được tính toán với khoảng 15.000 người, nhưng số lượng tăng lên khoảng 17.000 sau khi bổ sung các môn thi đấu.
Yuta Matsuo, người phụ trách chỗ ở của ban tổ chức, nói với Reuters rằng ban tổ chức nhận thức rõ những phàn nàn và lo ngại của các đoàn, đồng thời đang xây dựng biện pháp cụ thể để cải thiện điều kiện lưu trú. Ông cho biết ban tổ chức và Hội đồng Olympic châu Á (OCA) đã bảo đảm chỗ ở cho khoảng 17.000 người hoàn tất đăng ký trước tháng 7.
Chi phí tổ chức cũng trở thành một điểm gây chú ý. Báo Nhật Bản Mainichi Shimbun cho biết tổng chi phí cho ASIAD và Asian Para Games vào khoảng 370 tỷ yen (2,36 tỷ USD), cao hơn ba lần ước tính ban đầu.
Thống đốc Aichi Hideaki Omura, người đứng đầu ban tổ chức, cho biết những yêu cầu phát sinh từ OCA làm tăng khoảng 60 tỷ yen (380 triệu USD), trong khi giá cả và chi phí nhân công tăng thêm khoảng 55 tỷ yen (350 triệu USD).
Một vấn đề khác liên quan đến ngoại giao và lựa chọn nội dung tổ chức. Lễ đón những người ở trên tàu Costa Serena có các diễn viên hóa trang thành Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi và Tokugawa Ieyasu, ba nhân vật lịch sử thường được gọi là những người thống nhất Nhật Bản. Việc đưa hình tượng Hideyoshi vào chương trình khiến Hàn Quốc gửi phản đối chính thức do vai trò của ông trong các cuộc xâm lược bán đảo Triều Tiên vào những năm 1590.
Dentsu, tập đoàn quảng cáo và marketing thể thao lớn của Nhật Bản, không tham gia vận hành ASIAD theo cách từng xuất hiện tại nhiều sự kiện lớn trước đây. Điều này liên quan tới hệ quả từ bê bối tham nhũng và thông thầu tại Olympic Tokyo.
Ikuko Tanioka, cựu phó chủ tịch Liên đoàn Vật Nhật Bản và hiện là Chủ tịch Đại học Shigakukan, nói với Yahoo Japan rằng Dentsu và Hakuhodo, hai tập đoàn quảng cáo lớn, không tham gia vận hành ASIAD. Bà Tanioka gọi đây là một cấu trúc tổ chức khác thường, với chính quyền tỉnh Aichi và thành phố Nagoya đứng ra tổ chức cùng nhiều bên khác.
Trong lúc hàng loạt phàn nàn xuất hiện, ban tổ chức còn phải theo dõi nguy cơ bão vào ngày 21/9, chỉ hai ngày sau lễ khai mạc. Các phương án dự phòng bao gồm khả năng sơ tán và đưa tàu Costa Serena ra khỏi cảng nếu cần thiết.
Hoàng An tổng hợp