Helguera: ‘Real giờ như Galacticos trước kia, mất cân bằng, không thủ lĩnh’

– Giữa tuần này, Real Madrid sẽ đấu Roma ở Champions League. Thời còn thi đấu, ông trải qua 8 năm đỉnh cao với Real giai đoạn 1999-2007, nhưng trước đó, ông có một mùa chơi cho Roma. Ông nhớ gì về thời gian ngắn ngủi đó

– Tôi đã học hỏi được rất nhiều ở mùa 1997-1998 đó, nhưng đó là một giai đoạn đầy khắc nghiệt. Tôi đã quen với lối đá ban bật ở Tây Ban Nha, nên khổ sở vì bóng đá Italy ngày ấy nặng tính thể lực. Serie A lúc đó là giải đấu mạnh nhất châu Âu. Có những ngày chúng tôi tập luyện đến ba buổi, hầu như chẳng có thời gian cho cuộc sống bên ngoài trung tâm huấn luyện. Bù lại, tôi đã cải thiện đáng kể về mặt chiến thuật, và tất cả những điều đó đã giúp ích cho tôi rất nhiều khi sau này khoác áo Real và đội tuyển Tây Ban Nha.

– Ông từng là bạn cùng phòng với Francesco Totti…

– Hồi đó, chúng tôi như những triển vọng của tương lai. Cậu ấy được đôn lên đội một từ lò đào tạo trẻ, còn tôi vừa được chiêu mộ từ Albacete. Real, Atletico Madrid và rất nhiều đội bóng khác đều muốn có tôi, nhưng Roma quyết đưa tôi về bằng được. Totti là mẫu người thích tận hưởng cuộc sống và làm việc cực kỳ chăm chỉ. Nhưng tôi lại ít nói, một phần vì rào cản ngôn ngữ, một phần vì tôi thích quan sát cho đến khi cảm thấy đủ tin tưởng. Ở Real, tôi cũng như vậy.

– Tại sao ông chỉ gắn bó với Roma đúng một mùa?

– Môi trường bóng đá ở đó quá khó khăn đối với tôi, và lúc bấy giờ, tôi chỉ là một cậu nhóc gầy gò. Tôi phải chịu đựng nhiều hơn là tận hưởng. Nhưng, khi trở lại La Liga, tôi bắt đầu tận dụng được nền tảng thể lực và chiến thuật đã rèn giũa từ Serie A. Giờ đây, khi các cầu thủ Tây Ban Nha đã san bằng khoảng cách về hai yếu tố này, hãy nhìn cách ĐTQG đang thể hiện kìa!

Nền tảng của bóng đá Tây Ban Nha vẫn luôn là chơi thứ bóng đá đẹp. Trẻ em trước hết phải được thỏa đam mê chơi bóng. Những thứ còn lại đều có thể học rất nhanh và bóng đá rốt cuộc vẫn quay về với bản chất vốn có của nó. Điều này được minh chứng qua PSG, Tây Ban Nha, hay Arsenal… Quan trọng nhất vẫn là chơi bóng, những thứ khác sẽ theo sau. Vẫn có những đội bóng không đánh mất triết lý ấy, như Barca chẳng hạn, nhưng cũng có những đội đã từ bỏ và đang phải trả giá đắt.

– Ông đánh giá vị trí hiện tại của Real ở đâu?

– Nằm trong nhóm thứ hai. Tập thể này ngày càng có nhiều cầu thủ cơ bắp hơn, họ đều rất giỏi, nhưng lại thiếu đi định hướng lối chơi và sự cân bằng giữa các tuyến. Ở Real lúc này, họ đang dần quên đi cách chơi thứ bóng đá đẹp.

– Thế còn chất lượng chuyên môn của Real thì sao?

– Vấn đề là những phẩm chất mà Luka Modric và Toni Kroos từng mang tới lại không dễ để tìm thấy. Nếu có đi chăng nữa, số lượng cầu thủ như thế cũng cực ít, và Real hiện không sở hữu những nhân tố thủ lĩnh như thế. Real đã đi tìm một mẫu cầu thủ khác, điều đó không có nghĩa là họ không biết đá bóng. Aurelien Tchouameni và Eduardo Camavinga đều là những cầu thủ giỏi. Nhưng đội bóng đã không chiêu mộ được những mảnh ghép thực sự cần thiết. Real từng suýt mua được Rodri, nhưng rồi lại để vuột mất vào tay Barca.

– Real hiện tại gợi lại cho ông điều gì về giai đoạn cuối của kỷ nguyên “Galacticos” không?

– Nó gợi cho tôi rất nhiều. Giai đoạn “Galacticos” – từ 2000 đến 2007 đó – cần phải được nhìn nhận từ một lăng kính khác với những gì người ta vẫn đang cố nhồi nhét. Thời đó, Real chơi rất hay, có thể thắng 4-2, nhưng cũng có thể thua 2-3. Chúng tôi thiếu hụt cả về thể lực lẫn chiến thuật. Ai nấy đều đá theo ý mình và với tư cách là một hậu vệ, tôi đã phải rất khổ sở. Được xem những Zinedine Zidane hay Ronaldo Nazario chơi bóng thì trên cả tuyệt vời, song chúng tôi chẳng giành được danh hiệu nào cả, và ở Real, chiến thắng là thước đo tối thượng.

Nếu Ronaldo không ghi bàn, đội bóng như chấp người. Fernando Morientes chưa bao giờ được tung hô như một biểu tượng, nhưng anh ấy cũng ghi tầm hơn 20 bàn. Zidane là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử, nhưng vẫn có những người khác, như Modric và Kroos, đã cống hiến và làm được nhiều hơn thế trong màu áo Real. Casemiro cũng là một cầu thủ đỉnh cao. Những con người đó mang đến sự cân bằng, một nền tảng thể lực được chuẩn bị tốt, chơi bóng cực hay và chạm đến những mốc son chói lọi. Suy cho cùng, mọi thứ đều đưa chúng ta về một chân lý: một đội bóng lớn phải chơi bóng ra dáng của một ông lớn. Và nếu không vô địch Champions League, bạn hoàn toàn có thể vô địch La Liga. Kỷ nguyên “Galacticos” thực chất không phải là một thành công trong lịch sử Real.

– Thời kỳ đó có đang bị thần thánh hóa không?

– Hầu hết những tập thể trắng tay đều bị coi là thảm họa, vậy tại sao “Galacticos” lại là ngoại lệ? Chỉ vì chúng ta đã được chiêm ngưỡng những màn trình diễn mãn nhãn ư? Chà, chúng ta cần phải xác định rõ rốt cuộc mình muốn cái gì. Dưới thời Fabio Capello, Real không chơi đẹp mắt, nhưng chúng tôi đã vô địch La Liga. Cuối cùng, điều gì mới là thứ đọng lại trên bàn cân?

– Liệu Real của thời kỳ “Galacticos” có bị rơi vào tình trạng đứt gãy đội hình như hiện tại không?

– Chắc chắn rồi, hoàn toàn mất cân bằng. Có những cầu thủ rất giỏi lao lên tấn công nhưng lại biếng nhác trong khâu phòng ngự. Mới đây, tôi đọc được thống kê cho thấy Real là đội di chuyển quãng đường ít nhất trong 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu. Đôi khi, bạn có thể là người chạy nhiều nhất nhưng lại chạy sai phương pháp, chỉ có điều tình cảnh hiện tại còn tồi tệ hơn thế.

Những kết quả nghèo nàn lúc này xuất phát từ việc cầu thủ Real lười di chuyển. Họ chơi thiên về phản công nhiều hơn, dù đúng là họ có những con người phù hợp với lối chơi đó, nhưng xuyên suốt lịch sử, Real luôn nắm giữ quyền kiểm soát bóng. Và nếu đội vừa kiểm soát được bóng vừa phản công sắc bén thì lại càng tuyệt vời hơn.

– Phòng thay đồ thời Galaticos mà ông là thành viên đã biến chuyển ra sao khi chất chứa quá nhiều ngôi sao nhưng lại ngừng mang về các danh hiệu?

– Sự bất định bủa vây. Lúc mọi chuyện suôn sẻ, chẳng có vấn đề gì xảy ra vì ai nấy cũng đều là những người tử tế. Nhưng khi sóng gió ập đến, cái tôi cá nhân bắt đầu trỗi dậy, mạnh ai nấy đá. Lúc tôi mới đến Real năm 1999, tức trước thời “Galacticos”, chúng tôi thường có những buổi họp đội để ba mặt một lời thẳng thắn với nhau. Những Fernando Hierro, Raul Gonzalez, Fernando Redondo, rồi Manolo Sanchis… hết lần này đến lần khác tranh luận nảy lửa, nhưng trong thâm tâm bạn hiểu rằng: “Mọi thứ đang rất nghiêm túc đây”. Đó mới là một tập thể thực thụ.

Ngược lại, ở giai đoạn sau, mỗi cá nhân tự cầm điện thoại và muốn làm gì thì làm. Dưới thời Jose Antonio Camacho, mọi thứ như một mớ hỗn độn. Có người thích, có người không, và rốt cuộc chúng tôi không nhìn về một hướng. Tính cân bằng đã biến mất cả trong lẫn ngoài sân cỏ.

– Ông có cảm nhận được hình ảnh tương tự khi xem Real thi đấu bây giờ không?

– Chuyện đó đã bộc lộ rõ từ mùa trước, dưới thời Xabi Alonso. Về mặt thế trận, đó không phải là một Real đem lại cảm giác mãn nhãn, nhưng họ chơi hết sức lì lợm và rất khó bị đánh bại. Họ đá ổn định ở Champions League, La Liga, và chỉ vì sẩy chân ở Siêu Cup Tây Ban Nha, Alonso bị sa thải.

Tồi tệ nhất là tình trạng hỗn loạn bị khoét sâu sau đó. Họ thay Alonso bằng Alvaro Arbeloa, người khi ấy đang dẫn dắt đội B của Real ở giải hạng Ba Tây Ban Nha, và những ai am hiểu về CLB đều tường tận lý do. Đúng là Alonso có mâu thuẫn với một số cái tôi trong phòng thay đồ, nhưng cấu trúc đội bóng lúc ấy không hề tệ. Cậy ấy lẽ ra có thể uyển chuyển hơn trong cách quản trị, nhưng tính cách của Alonso là vậy.

– Ông nhìn nhận thế nào về Jose Mourinho?

– Mourinho luôn cho thấy cá tính mạnh, và các học trò cũ đều dành những lời tốt đẹp khi nhắc về ông ấy. Tôi thích điểm đó. Tuy nhiên, tôi lại thấy lo về mặt chiến thuật. Ông ấy muốn phòng ngự thật chắc chắn, nhưng sau đó, đội lại chật vật trong khâu triển khai tấn công. Tôi chưa từng thấy một Real nào lại chơi lùi sâu phòng ngự thấp đến thế. Đúng là họ vẫn tung ra những đòn phản công chất lượng, nhưng đó chưa bao giờ là bản sắc của Real.

– Liệu đội hình này có thể tìm ra một công thức vuông tròn, và các mảnh ghép có thể thực sự ăn khớp với nhau?

– Có chứ, dù có thể như vậy sẽ khiến một vài cá nhân không thoải mái. Ví dụ, Federico Valverde là một tiền vệ trung tâm xuất sắc, nhưng chúng ta cũng đang có Jude Bellingham. Cả hai đều có xu hướng dâng cao tấn công, trong khi Tchouameni phải cáng đáng một mình ở tuyến dưới. Thuyết phục Valverde rằng cậu ấy là một trong những hậu vệ cánh hàng đầu chắc chắn sẽ chẳng dễ chịu gì với cậu ấy. Và thế là bạn đã vướng vào một bài toán khó. Giả sử Real chiêu mộ được một tiền vệ phòng ngự xuất sắc đá cặp cùng Tchouameni như Rodri, đồng thời bố trí Valverde đá cánh phải, sự cân bằng sẽ được thiết lập.

Nhưng nếu cái tôi cá nhân cứ che mờ tầm nhìn, Real sẽ đối mặt với vấn đề nhức nhối. Làm thế nào để giải quyết? Hãy đối thoại thẳng thắn với các cầu thủ. Nếu không được nữa, thì thị trường chuyển nhượng luôn rộng cửa. Và với tôi, việc giữ chân các cầu thủ Tây Ban Nha nên là mấu chốt. Tôi không tài nào hiểu nổi tại sao lại có quá ít cầu thủ nội địa trong đội hình Real, trong khi chúng ta đang là nhà VĐTG. Điều tương tự cũng cần được áp dụng cho lò đào tạo trẻ.

– Real hiện tại có những thủ lĩnh thực thụ nào trong phòng thay đồ?

– Tôi không thấy thủ lĩnh nào, vì ở đó tồn tại quá nhiều cái tôi. Lãnh đạo là phải biết gạt cái tôi của mình sang một bên. Thời tôi còn đá trong đội, Hierro, Raul, Sergio Ramos hay Redondo luôn là những người xung phong hy sinh đầu tiên. Bạn phải làm gương trước đã. Còn bây giờ, Real thực tế chẳng có nổi dù chỉ một thủ lĩnh.

– Real chỉ thực sự vượt qua cuộc khủng hoảng thời “Galacticos” khi họ đại phẫu phòng thay đồ ấy. Liệu kịch bản đó có thể lặp lại với tập thể hiện tại?

– Khả năng ấy hoàn toàn có thể xảy ra. Nhưng song song với đó, vai trò lãnh đạo cũng phải được thiết lập, cũng như việc trao cơ hội cho các cầu thủ Tây Ban Nha, cùng những cầu thủ cây nhà lá vườn… Một trong những hướng đi tất yếu là để những “cây đa cây đề” rời khỏi Real. Mà chuyện đó thì là lẽ tất yếu của quy luật tự nhiên, nó vẫn diễn ra xuyên suốt lịch sử CLB đấy thôi. Đơn giản như trường hợp Modric đã ra đi, dù lẽ ra cậu ấy nên được giữ lại cho những trận cầu đinh. Đấy cũng chỉ là một ví dụ. Dù sao, tôi vẫn tin chắc rằng Real cần phải tiến hành những cuộc cải tổ nhất định.

– Tại sao ông không tiếp tục gắn bó với bóng đá sau khi giải nghệ năm 2008?

– Tôi không tìm thấy chốn dung thân cho mình và cũng chẳng tha thiết níu kéo. Ngày nay, thế giới bóng đá đang bị vấy bẩn quá nhiều. Chúng ta đang phải chứng kiến những chuyện từng được coi là không thể tưởng tượng nổi.

– Ý ông là gì?

– Vụ việc với Barca và vụ Negreira, rồi cả những chuyện tôi không tài nào hiểu nổi ở chính Real, ở FIFA… Tôi thực sự không thể tin nổi những gì đang diễn ra với giới trọng tài, họ ngày càng muốn làm nhân vật chính trên sân nhưng lại không cho phép bất kỳ ai được phàn nàn về mình. Hãy nhìn buổi họp báo trước trận chung kết Cup Nhà Vua năm 2025 khi họ nhắc đến Real xem… Cuối tuần nào cũng có tranh cãi nổ ra. Nếu bạn gắn một chiếc máy quay vào họ trong suốt trận đấu, bạn sẽ phải há hốc mồm vì cách hành xử của họ. Tôi đã từng trải qua chuyện đó rồi. Những ngôn từ mà các trọng tài sử dụng đôi khi chỉ càng đổ thêm dầu vào lửa, khiến các cầu thủ thêm ức chế. Tại sao chúng ta không được phép lên tiếng chỉ trích họ trong khi có thể săm soi tất cả những người khác?

– Ông từng khoác áo Real trong giai đoạn Barca thực hiện các khoản thanh toán cho Negreira. Ông có nhận thấy điều gì bất thường lúc đó không?

– Khi ấy tôi chỉ tập trung vào việc chơi bóng. Nhìn lại thì có rất nhiều thứ tôi không tài nào hiểu nổi, nhưng đôi khi chính Real của tôi cũng được hưởng lợi. Lúc đó thì chẳng ai nhận ra đâu. Phải theo thời gian mọi thứ mới vỡ lở. Lúc còn khoác áo Roma, tôi cũng từng phải nếm trải cảm giác cay đắng trước Juventus ở Italy. Họ cũng vướng vào những bê bối tương tự. Giờ thì chúng ta lại thấy vụ việc của Man City.

Vậy còn ở Tây Ban Nha thì sao? Liệu những chức vô địch La Liga có được trả lại cho Real không? Chuyện gì sẽ xảy ra với những đội bóng phải xuống hạng chỉ vì kém một hay hai điểm mà lẽ ra họ đã không mất nếu Barca không tước đoạt? Đó là cả một mớ bùi nhùi. Chính vì thế tôi mới nói rằng mọi thứ làm vấy bẩn bóng đá đều phải bị quét sạch. Bất kể đó là Barca, Real, hay bất kỳ CLB nào đi chăng nữa.

Hoàng Thông (theo El Pais)