Hợp tác Việt Nam – Pháp: Hút vốn Pháp để nâng vị thế trong chuỗi giá trị

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Vũ Anh Sơn, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Pháp – cho rằng chuyến thăm Pháp lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa đặc biệt bởi quan hệ Việt Nam – Pháp đang chuyển từ giai đoạn xác lập khuôn khổ sang giai đoạn triển khai thực chất.

Từ tháng 10-2024, quan hệ hai nước đã được nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện. Tiếp theo, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Emmanuel Macron tới Việt Nam tháng 5-2025, tiếp tục tạo ra một bước tiến mới. 

Trong đó phía Pháp thông báo các hợp đồng được ký có tổng trị giá khoảng 9 tỉ euro, tập trung vào hàng không, quốc phòng, năng lượng và đường sắt.

Đưa các hợp tác đi vào thực chất, lấy kết quả làm thước đo

* Theo ông những cơ hội hợp tác của hai nước Việt Nam – Pháp trên nền tảng Đối tác chiến lược toàn diện sẽ được phát huy thế nào trong chuyến thăm đặc biệt này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước?

–  Điều thuận lợi là những ưu tiên phát triển của Việt Nam và Pháp hiện có nhiều điểm gặp nhau. Pháp đang thúc đẩy mạnh tái công nghiệp hóa, công nghệ cao và khai thác lợi thế về năng lượng carbon thấp. Đồng thời sử dụng đầu tư, công nghệ và các tập đoàn quốc tế như một công cụ để củng cố năng lực sản xuất.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn có nhu cầu rất lớn về hạ tầng chiến lược, năng lượng, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và nâng cấp năng lực công nghiệp. Đây chính là nền tảng để quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện chuyển thành những dự án hai bên cùng có lợi và có tác động dài hạn.

Vì thế, tôi cũng cho rằng tinh thần xuyên suốt của chuyến thăm lần này rất phù hợp với yêu cầu mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gần đây đã nhấn mạnh trong công tác phát triển kinh tế và thu hút đầu tư. Đó là triển khai phải “quyết liệt, thực chất, lấy kết quả làm thước đo”, đồng thời phải rõ việc, rõ thời hạn và rõ trách nhiệm.

Đặt trong quan hệ Việt Nam – Pháp, tinh thần đó có ý nghĩa rất rõ: chúng ta không chỉ cần thêm dòng vốn hay thêm số lượng dự án, mà cần những dự án giúp Việt Nam hình thành năng lực mới về công nghệ, R&D, đào tạo kỹ sư, phát triển nhà cung ứng trong nước và kết nối doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị của các tập đoàn Pháp.

* Việc Chính phủ Pháp đã trình Thượng viện dự luật để phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU – Việt Nam sẽ có ý nghĩa thế nào trong bối cảnh hiện nay?

– Ngày 27-7-2026, Chính phủ Pháp đã chính thức trình Thượng viện dự luật cho phép phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU – Việt Nam, EVIPA. Đây là diễn biến hết sức tích cực. Bởi khi hoàn tất, EVIPA sẽ cùng với EVFTA tạo thành khuôn khổ thuận lợi hơn để thúc đẩy đầu tư hai chiều, đặc biệt đối với những dự án dài hạn và có hàm lượng công nghệ cao.

Đây là yếu tố rất lớn có ý nghĩa để mở thêm những kỳ vọng đối với chuyến thăm lần này, đó là việc đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Pháp từ khuôn khổ chính trị rất tốt đẹp sang một giai đoạn hợp tác kinh tế có chiều sâu. Trong đó các lĩnh vực ưu tiên từng bước được cụ thể hóa bằng dự án, công nghệ, dòng vốn và những kết quả có thể đo đếm được.

Đánh thức cơ hội xuất khẩu hàng Việt sang thị trường Pháp

* Vậy làm sao để tận dụng hiệu quả các cam kết đã được lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất?

– Chúng tôi cũng thấy khi các cơ hội mở ra, điều quan trọng là làm sao để doanh nghiệp, người dân tận dụng được hiệu quả. Vì vậy, cơ quan Thương vụ tập trung phải đi sâu hơn vào việc cung cấp thông tin thị trường và kết nối doanh nghiệp với những cơ hội rất cụ thể.

Doanh nghiệp cần biết không chỉ Pháp nhập mặt hàng gì, mà cần biết thị trường nào đang tăng, đối thủ nào đang lấy thị phần, tiêu chuẩn nào đang thay đổi, nhà nhập khẩu nào phù hợp và cần chuẩn bị từ thời điểm nào.

Theo hướng đó, chúng tôi đang từng bước chuyển từ xúc tiến thương mại tương đối rộng sang cách tiếp cận dựa nhiều hơn trên dữ liệu và khoảng trống thị trường. Không phải mặt hàng nào Pháp nhập khẩu nhiều cũng là cơ hội thực tế của Việt Nam.

Tôi cho rằng cần tập trung vào những ngành hội tụ ba yếu tố: Pháp có nhu cầu nhập khẩu lớn từ ngoài EU; Việt Nam có năng lực sản xuất – xuất khẩu song mức độ thâm nhập của hàng Việt Nam tại Pháp còn thấp. Trên cơ sở các yếu tố đó để lựa chọn đúng ngành, đúng doanh nghiệp và đúng đối tác để xúc tiến.

* Doanh nghiệp sẽ khai thác tiềm năng, cơ hội cho các ngành hàng xuất khẩu ra sao, đặc biệt sau chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lần này?

– Đối với những ngành Việt Nam đã có vị trí tốt như giày dép, dệt may, cà phê, gia vị và một số nhóm hàng tiêu dùng, mục tiêu không chỉ là tiếp tục tăng sản lượng mà phải bảo vệ thị phần, nâng giá trị gia tăng, phát triển thương hiệu và tiếp cận trực tiếp hơn với hệ thống phân phối.

Ngược lại, đối với những ngành mà thị trường Pháp đang tăng nhưng hàng Việt Nam lại giảm như đồ nội thất, nhựa hay thủy sản, cần thiết lập cơ chế cảnh báo cạnh tranh sớm và phân tích nguyên nhân ở cấp độ sản phẩm và đối thủ cụ thể.

Điều này cũng đòi hỏi công tác phân tích thị trường phải đi sâu hơn. Cấp ngành giúp xác định hướng ưu tiên, để hỗ trợ doanh nghiệp thực chất. Quan trọng là cần đi xuống từng sản phẩm, xác định Việt Nam đang cạnh tranh với quốc gia nào, thị phần thay đổi ra sao, phân khúc nào còn khoảng trống và khả năng mở rộng thực tế đến đâu.

Tôi cho rằng đây là một hướng chuyển quan trọng: từ cung cấp thông tin và xúc tiến chung sang tham mưu thị trường có mục tiêu, dựa trên dữ liệu và có khả năng đo lường kết quả.

Nguồn bài viết