Iran cho biết nước này đang xây dựng một “mô hình mới” để quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, dựa trên sự thống nhất đạt được với Oman.
Iran và Oman đã đạt được đồng thuận về hầu hết các vấn đề, trong đó có vị trí tuyến hàng hải dành cho tàu ra vào eo biển Hormuz, hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA ngày 5/8 dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi. Hai bên đang tiến rất gần đến một thỏa thuận cuối cùng.
Ông Gharibabadi cho biết đây là kết quả của hơn ba tuần đàm phán liên tục giữa Iran và Oman. Hai nước đã thảo luận vấn đề kỹ thuật, bảo đảm an ninh và chủ quyền, cũng như đề xuất thành lập trung tâm điều phối chung để quản lý lưu thông hàng hải và thu thập thông tin từ các tàu thuyền.
Tàu thương mại trên eo biển Hormuz nhìn từ Musandam, Oman ngày 3/8. Ảnh: Reuters
Theo đề xuất, tuyến hàng hải tạm thời gần đảo Larak của Iran và tuyến đi qua vùng lãnh hải Oman ở eo biển Hormuz sẽ được đóng lại.
“Một phần tuyến hàng hải mới sẽ đi qua vùng biển của Iran, phần còn lại nằm trong vùng biển của Oman”, ông Gharibabadi tiếp tục. Đây là thay đổi so với hệ thống đã tồn tại hàng chục năm qua, trong đó tàu thương mại chủ yếu đi qua vùng biển của Oman.
Tuyến hàng hải mới dự kiến được áp dụng ban đầu trong 2-4 tháng, hoặc có thể lâu hơn. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn cần một quyết định riêng từ giới lãnh đạo cấp cao của Iran, theo ông Gharibabadi.
“Thỏa thuận này không có nghĩa eo biển Hormuz sẽ được mở lại”, Thứ trưởng Iran lưu ý, đồng thời nhấn mạnh việc này vẫn phụ thuộc vào một số điều kiện cụ thể, chủ yếu liên quan đến Mỹ.
Giới chức Oman chưa bình luận về thông tin.
Các hải trình đi qua eo biển Hormuz trước khi Iran và Oman thống nhất tuyến đường mới. Đồ họa: Guardian
Thứ trưởng Gharibabadi bác bỏ tuyên bố của Mỹ về việc hai bên đang đàm phán. Ông cho biết Tehran đã nhận được các thông điệp từ Washington bày tỏ sẵn sàng trở lại thực hiện các cam kết trong bản ghi nhớ hòa bình ký hồi tháng 6.
Trong khi đó, một nguồn thạo tin nói với hãng Fars News rằng việc mở lại eo biển Hormuz phụ thuộc Mỹ có thực hiện các cam kết một cách thực chất hay không. Nguồn tin cũng khẳng định việc Bộ Tài chính Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với một hãng hàng không Iraq hôm 5/8 không liên quan đến bản ghi nhớ. Hãng này đã bị Mỹ đưa vào danh sách đen với cáo buộc hỗ trợ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Như Tâm (Theo CNN, Al Jazeera)