Phát biểu tại buổi lễ, ông Vũ Đại Thắng – Chủ tịch UBND TP Hà Nội khẳng định, việc khởi công Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên là dấu mốc quan trọng trên hành trình bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới; thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước và TP Hà Nội trong việc gìn giữ, trao truyền những giá trị lịch sử, văn hóa quý báu của dân tộc cho các thế hệ mai sau.
Ông Thắng lưu ý, việc bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên phải được thực hiện trên cơ sở khoa học, tôn trọng tối đa các yếu tố gốc, các cứ liệu khảo cổ, lịch sử và kết quả nghiên cứu liên ngành, đồng thời bảo vệ nguyên trạng các dấu tích khảo cổ đã được phát lộ.
“TP Hà Nội luôn xác định, mọi bước đi phải đặt việc bảo tồn nguyên trạng di tích gốc và bảo vệ các tầng văn hóa khảo cổ lên hàng đầu; không can thiệp làm sai lệch dấu tích lịch sử; thực hiện đúng cam kết của Việt Nam với Công ước Di sản Thế giới năm 1972 và các khuyến nghị của Ủy ban Di sản Thế giới”, ông Vũ Đại Thắng khẳng định.
Tại buổi lễ, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo cũng khẳng định, sự kiện khởi công dự án là một dấu mốc lịch sử đối với công tác bảo tồn lâu dài Di sản Thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong một quá trình lâu dài nhưng thiết yếu, bao gồm nghiên cứu khoa học, tư liệu hóa, tham vấn và đối thoại nhằm phục dựng Điện Kính Thiên và khu vực xung quanh.
Đây là một quá trình đối thoại mẫu mực, bắt đầu từ năm 2023, và Trung tâm Di sản Thế giới cùng Văn phòng UNESCO tại Hà Nội đã đồng hành và hỗ trợ ngay từ những bước đầu tiên cho đến quyết định thành công được Ủy ban Di sản Thế giới thông qua vào tháng 7 vừa qua, tại kỳ họp diễn ra ở Hàn Quốc.
Sự kiện cũng là minh chứng cho thấy Việt Nam, kể từ khi phê chuẩn Công ước Di sản Thế giới vào năm 1987, luôn coi trọng các tiêu chuẩn và uy tín của Công ước, không chỉ với tư cách một quốc gia thành viên mà còn là một thành viên tích cực và hiện đang giữ cương vị Phó Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới.
Theo Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo, giá trị của Khu Di sản Trung tâm Thăng Long không chỉ nằm ở những di tích khảo cổ và các công trình lịch sử mà còn nằm trong nhiều lớp lịch sử, ký ức và truyền thống những di tích ấy lưu giữ, cũng như mối liên hệ bền chặt của khu di sản với người dân Hà Nội.
Điện Kính Thiên là một bộ phận quan trọng của Di sản Thế giới. Việc phục dựng được khởi động ngày hôm nay đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mạnh mẽ hơn nữa giữa Việt Nam, UNESCO, ICOMOS và Ủy ban Di sản Thế giới. Bởi Việt Nam đã đầu tư đáng kể để làm sâu sắc hơn sự hiểu biết về khu di sản, những nỗ lực này cùng với việc tiếp tục đối thoại sẽ đóng vai trò thiết yếu trong quá trình triển khai tiếp theo.
Tại lễ khởi công, ông Trần Minh Sơn – Thành viên Hội đồng sáng lập, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị Tập đoàn Sun Group, đại diện đơn vị thi công dự án chia sẻ vinh dự và tự hào khi được Đảng, Nhà nước và Thành phố tin tưởng giao thực hiện Dự án Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên.
Theo ông Trần Minh Sơn, Hoàng thành Thăng Long từng là trung tâm của Cấm thành, mỗi viên gạch, mỗi phiến đá tại đây đều chứa đựng ký ức hơn 1.300 năm lịch sử, vì thế, đơn vị xác định đây là trách nhiệm lớn và công việc có ý nghĩa sâu sắc.
Theo thông tin từ Ban tổ chức, bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên hướng tới mục tiêu rộng hơn việc tái hiện một công trình kiến trúc: từng bước khôi phục không gian trung tâm của Hoàng thành Thăng Long và làm sáng rõ các giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc. Phục dựng Chính điện Kính Thiên cùng không gian liên quan là nhiệm vụ quan trọng, mở đầu cho việc thực hiện tầm nhìn trục trung tâm Hoàng thành Thăng Long đến năm 2035, trên nền tảng tầm nhìn 100 năm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.
Dự án được chuẩn bị trên cơ sở 15 năm nghiên cứu liên ngành về lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc, di sản phi vật thể và đối chiếu với các trường hợp trong khu vực. Quá trình này có sự tham gia của các nhà khoa học trong nước, quốc tế cùng sự tham vấn chuyên sâu của UNESCO và ICOMOS. Phương án được xây dựng theo các nguyên tắc về tính xác thực trong văn kiện quốc tế và tham chiếu bộ công cụ do ICOMOS đề xuất, nhằm góp phần bảo tồn, làm nổi bật giá trị của Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long.
Sau khi hình thành, không gian Chính điện Kính Thiên được kỳ vọng trở thành một không gian văn hóa – lịch sử có sức lan tỏa. Tại đây, di sản có thể được diễn giải thông qua các hoạt động thực hành văn hóa phi vật thể cung đình, qua đó nâng cao trải nghiệm của công chúng, thu hút khách tham quan và phát triển du lịch văn hóa. Định hướng này tạo điều kiện để các giá trị của Hoàng thành Thăng Long tiếp tục được nhận diện, thực hành và phát huy trong đời sống đương đại, gắn công tác bảo tồn di sản với chiến lược phát triển Thủ đô.
Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 2010, hội tụ các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản gắn với tính liên tục của một trung tâm quyền lực quốc gia suốt hơn 13 thế kỷ, được minh chứng bằng địa tầng văn hóa chồng xếp và các dấu tích kiến trúc còn lại trên mặt đất.
Trong không gian ấy, điện Kính Thiên là Chính điện của Cấm thành Thăng Long thời Lê. Theo Đại Việt Sử ký toàn thư, điện được khởi dựng năm 1428 đời Vua Lê Thái Tổ, hoàn thiện đời Vua Lê Thánh Tông, trên nền các chính điện thời Lý – Trần. Đây là trung tâm quyền lực và không gian nghi lễ cung đình, là nơi thiết triều, cử hành đại lễ và đón sứ thần, là biểu trưng cao nhất của quyền lực quốc gia Đại Việt suốt các thế kỷ 15 – 18.
