Kiềm giá xăng dầu để ‘ghìm cương’ giá cả cuối năm

Tình hình kinh tế – xã hội trong 8 tháng đầu năm có nhiều tích cực. So với cùng kỳ năm 2025, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) ước tăng 11,9%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,3%. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 770,14 tỉ USD, tăng 28,7%. 

Đặc biệt, tổng thu ngân sách Nhà nước 8 tháng lần đầu tiên vượt mốc 2 triệu tỉ đồng, bằng 80,0% dự toán năm và tăng 16,0% so với cùng kỳ năm trước. Đây là cơ sở để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, thậm chí có thể đạt mức cao nhất trong vài chục năm qua. Tuy nhiên… 

Khi lạm phát sắp chạm trần mục tiêu

Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân – đại biểu Quốc hội TP.HCM, có những băn khoăn cần giải quyết, đó là cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu ở mức 20,46 tỉ USD. Đặc biệt, chỉ số lạm phát, CPI bình quân 8 tháng đầu năm tăng 4,45%, đã gần chạm mức trần mà Quốc hội đã phê duyệt, 4,5%.

“Thực tế này sẽ ảnh hưởng đến lãi suất trên thị trường và tâm lý lo ngại về tình hình giá cả. Vì vậy cần có biện pháp kiểm soát để cắt kỳ vọng về lạm phát” – ông Ngân nêu vấn đề.

Những quyết sách quan trọng thúc đẩy tăng trưởng

Các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã được Quốc hội thể chế hóa và Chính phủ điều hành quyết liệt, nhờ vậy kinh tế đã tăng trưởng cao trong 8 tháng qua. Trước diễn biến mới, cần chủ động điều hành giá cả để duy trì đà tăng trưởng kinh tế

* Vì sao ông cho rằng trong điều hành giá cả cần phải chủ động đi trước một bước, đặc biệt với giá xăng dầu?

– Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Trong năm qua, giá dầu thế giới đã tăng trên 60%, từ 60 USD lên hơn 100 USD/thùng. Tuy vậy, Quốc hội, Chính phủ đã kịp thời miễn giảm thuế, phí, giúp giá xăng dầu trong nước chỉ tăng trên 20%, góp phần kiểm soát và ổn định giá cả.

Tuy nhiên, tình hình giá xăng dầu thế giới còn diễn biến phức tạp, vì vậy để ổn định kinh tế vĩ mô, cần còn những chính sách mạnh hơn để kiềm giá xăng dầu trong nước. 

Đó là kéo dài các chính sách giảm thuế như thuế bảo vệ môi trường, thuế nhập khẩu, thuế VAT… vì các chính sách này chỉ có hiệu lực đến 30-9. 

Việc này rất quan trọng, nhằm giữ giá xăng dầu không biến động quá lớn trong những tháng cuối năm. 

Đây là thời gian mà nền kinh tế vào cao điểm sản xuất kinh doanh, người dân tập trung mua sắm, nếu giá xăng dầu biến động sẽ đẩy giá cả tăng, ảnh hưởng đến sức mua của người dân.

* Nếu giá xăng dầu tăng liên tục sẽ có tình trạng té nước theo mưa trong giá cả, gây sức ép lên lạm phát, vậy cần làm gì để giảm tâm lý này, thưa ông?

– Theo thống kê trong tháng 8 vừa qua, chỉ số giá tiêu dùng tăng chủ yếu rơi vào nhóm giao thông với mức tăng tới 4,09%; nhóm giáo dục do có yếu tố thời vụ 0,47%; nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng 0,1%. 

Đây là những nhóm hàng hóa có tác động đến nhiều lĩnh vực, là đầu vào cho nhiều ngành sản xuất nên sẽ bị thẩm thấu từ giá xăng dầu, giá giao thông, điện nước, chất đốt và vật liệu tăng.

Kết quả kiểm soát lạm phát thời gian qua là do chúng ta kịp thời linh hoạt có các chính sách điều hành giá, trong đó có giá xăng dầu khi đưa ra loạt cơ chế giảm thuế. Vì vậy chúng ta cần tiếp tục phát huy các công cụ này.

Giảm thuế xăng dầu, ngân sách nhà nước giảm thu từ nguồn này nhưng chúng ta sẽ duy trì được đà sản xuất kinh doanh và tăng thu từ các hoạt động. Thực tế thời gian qua cho thấy dù giảm thuế nhưng thu ngân sách vẫn tăng 16% so với cùng kỳ, đạt khoảng 80% dự toán. 

Kiềm được giá xăng dầu, giúp ổn định chi phí đầu vào sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm sản xuất kinh doanh, an tâm đầu tư. 

Vì vậy, khi chủ động sớm có chính sách để kiềm giá xăng dầu, chúng ta sẽ ngăn chặn được lạm phát kỳ vọng và ổn định được thị trường, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tích cực cho nền kinh tế.

Đây là những điều cần quan tâm để giữ được thành quả kinh tế – xã hội trong 8 tháng vừa qua, hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số của năm 2026.

Phải giảm thêm thuế với xăng sinh học

* Có ý kiến cho rằng cần xem lại cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường để có dư địa giảm giá trong dài hạn, nhất là với xăng sinh học. Quan điểm ông thế nào?

– Về áp thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu đã có nhiều ý kiến khác nhau trong các thảo luận về luật thuế liên quan. Đến nay, các mặt hàng dầu không thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, chỉ có mặt hàng xăng vẫn chịu mức thuế này. 

Việc áp thuế là do quan điểm cho rằng đây là mặt hàng cần có định hướng tiêu dùng do những tác động về môi trường nên cần tính thuế để điều chỉnh hành vi sử dụng.

Tuy nhiên, trên thực tế xăng vẫn là mặt hàng tiêu dùng thiết yếu hằng ngày, chưa thể chuyển đổi hoàn toàn sang năng lượng sạch. 

Đặc biệt hiện nay, với xăng đã chuyển sang sử dụng xăng sinh học nên tác động đến môi trường cũng đã giảm đi. 

Vì vậy tôi cho rằng trước mắt, cần thiết đề xuất xem xét cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt cũng như thuế bảo vệ môi trường với xăng sinh học.

* Ngoài chính sách giảm thuế, giá xăng dầu còn tùy thuộc vào nguồn cung, vấn đề này cần giải quyết ra sao?

– Thời gian qua, dù thị trường thế giới căng thẳng về nguồn cung nhưng doanh nghiệp xăng dầu vẫn đảm bảo được nhu cầu của nền kinh tế là một cố gắng cần ghi nhận. Chúng ta cần phải duy trì nỗ lực này nhưng dài hạn phải đi một bước cao hơn đó là có phương án dự trữ để đảm bảo nguồn cung ổn định.

Điều này rất quan trọng trong dài hạn, vì đó là an ninh năng lượng. Bởi nếu vì lý do nào đó mà  gián đoạn nguồn cung, giá xăng dầu sẽ tăng lên, dẫn tới nhiều biến động, tác động đến kinh tế vĩ mô, lạm phát, ảnh hưởng đến cân đối cung cầu. 

Do đó cần có chính sách như giảm thuế, khuyến khích doanh nghiệp sản xuất để tăng tự chủ đối với nguyên liệu pha chế xăng sinh học là ethanol.  

Chính phủ đã chủ trương xây dựng kho dự trữ xăng dầu. Cần có chính sách để đẩy nhanh tiến độ triển khai xây dựng các kho này nhằm góp phần chủ động nguồn cung trước một thị trường xăng dầu thế giới đầy biến động.

Nguồn bài viết