Sau một tháng đi ngang, lãi suất cho vay bình quân vọt lên 10,7% do hiệu ứng dây chuyền khi các ngân hàng tăng lãi suất huy động tiền gửi.
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước mới công bố, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 8 là 10,7%, cao hơn tháng trước 0,2 điểm phần trăm. Mức này tăng khoảng 3 điểm phần trăm so với lãi suất của các khoản vay giải ngân cách đây một năm.
Các ngân hàng quốc doanh như BIDV, Vietcombank công bố lãi suất cho vay bình quân khoảng 7,4-7,6%, trong khi tại một số nhà băng tư nhân như Eximbank, KienlongBank, MBV dao động 8,4-9,5%.
Tuy nhiên, khảo sát của VnExpress cho thấy thực tế cao hơn đáng kể. Nhóm Big4 hiện cho vay với lãi suất dao động 9-10,5%, còn ở nhà băng tư nhân có thể đến 12%. Mức thực tế phụ thuộc nhiều yếu tố như thời hạn, mục đích vay, tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng.
Lãi suất cho vay ngắn hạn với các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp vừa và nhỏ, ứng dụng công nghệ cao… cũng nhích lên trong tháng 8, chạm trần 4% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Đây là lần đầu tiên trong nhiều năm qua các ngân hàng cho vay lĩnh vực ưu tiên với lãi suất tối đa.
Theo nhóm phân tích Công ty Chứng khoán SSI, trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao, các ngân hàng ngày càng dịch chuyển cơ cấu cho vay sang trung và dài hạn, thay vì ngắn hạn. Cho vay mua nhà chững lại, kể cả những ngân hàng có hạn mức tín dụng dồi dào và thế mạnh ở mảng này. Xu hướng được cho là tương đối dễ hiểu khi lãi vay thả nổi phổ biến ở mức 12-14%.
Lãi suất cho vay chưa có dấu hiệu hạ nhiệt dù Thủ tướng Lê Minh Hưng giữa tháng trước yêu cầu các ngân hàng tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất và giảm thực chất lãi vay, qua đó chia sẻ với người dân, doanh nghiệp. Điều này cho thấy các nhà băng vẫn đối mặt áp lực bảo vệ biên lợi nhuận trong bối cảnh chi phí huy động vốn neo cao.
Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất tiền gửi cao nhất cho kỳ hạn 6-12 tháng đã chạm mốc 8%, còn kỳ hạn dài hơn 24 tháng lên 8,1%, đều tăng 0,2 điểm phần trăm so với tháng trước đó. Song, giao dịch thực tế vượt xa bảng niêm yết công khai do nhiều ngân hàng cộng thêm lãi suất cho khách hàng mới hoặc vào các ngày cuối tuần, “ngày đôi”.
Lãi suất kỳ hạn 6 tháng đang quanh 8,5-9,3%. Lãi suất thỏa thuận cũng được nâng lên, vượt 9,7% cho khoản tiền gửi trên một tỷ đồng trong 12 tháng. Nhân viên một số ngân hàng quy mô nhỏ cho hay mức trả lãi có thể gần 10% đối với khoản tiền trên 10 tỷ đồng, kèm yêu cầu không tất toán trước hạn.
Các ngân hàng cũng chấp nhận chi phí vốn cao hơn để huy động qua kênh giấy tờ có giá, gồm chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu. Lãi suất bình quân trái phiếu ngân hàng phát hành trong tháng trước, theo VIS Ratings, ở mức 8,7%.
Mặt bằng lãi suất cao chủ yếu đến từ sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động. Chênh lệch có thời điểm gần 2 triệu tỷ đồng buộc các nhà băng chạy đua hút tiền gửi tiết kiệm, cộng thêm huy động các nguồn bổ sung như phát hành giấy tờ có giá, vay mượn lẫn nhau (liên ngân hàng) và tiền gửi Kho bạc Nhà nước.
Nhiều nhóm phân tích đều nghiêng về khả năng lãi suất huy động và cho vay chưa thể hạ nhiệt trong ngắn hạn, nhất là khi nhu cầu tín dụng có xu hướng tăng tốc về cuối năm.
Theo chuyên gia của Công ty Chứng khoán SSI và Yuanta Việt Nam, các ngân hàng trung ương nhiều khả năng phải duy trì mặt bằng lãi suất hiện tại hoặc tiếp tục tăng nếu lạm phát kéo dài. Diễn biến này tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất vốn đã chịu sức ép từ thanh khoản trong nước, khiến lãi suất tại các ngân hàng thương mại có khả năng duy trì ở mức cao.
Phương Đông