Các nhà khoa học phát hiện bằng chứng trực tiếp đầu tiên về tín hiệu vô tuyến từ ngoại hành tinh Beta Pictoris b, mở ra cơ hội nghiên cứu sự sống ngoài không gian.
Science Alert đưa tin các nhà thiên văn lần đầu tiên phát hiện tín hiệu vô tuyến trực tiếp từ hành tinh ngoài hệ Mặt Trời và công bố nghiên cứu trên cơ sở dữ liệu arXiv hôm 22/9. Trong nghiên cứu, nhóm chuyên gia đứng đầu là Kevin Ortiz Ceballos, nghiên cứu sinh tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard – Smithsonian, quay cụm kính thiên văn vô tuyến MeerKAT ở Nam Phi về phía hành tinh khí khổng lồ Beta Pictoris b, ngoại hành tinh cách Trái Đất 64 năm ánh sáng có khối lượng khoảng 10 lần Sao Mộc. Họ thu được nhiều chớp sóng vô tuyến nhanh lặp lại phát ra từ hành tinh này.
Ban đầu, các nhà nghiên cứu không rõ tín hiệu có đến từ chính hành tinh hay ngôi sao mà nó quay quanh (Beta Pictoris). Tuy nhiên, sau khi so sánh hình ảnh vô tuyến của cả hành tinh và ngôi sao với vị trí của chuẩn tinh nền xa (những thiên hà sáng, hoạt động mạnh đóng vai trò như điểm tham chiếu cố định), họ xác nhận chớp sóng vô tuyến thực sự bắt nguồn từ hành tinh khí khổng lồ.
Theo Live Science, tín hiệu vô tuyến nhân tạo là một trọng tâm trong công cuộc tìm kiếm trí tuệ ngoài hành tinh (SETI), bao gồm quét vũ trụ để tìm dấu hiệu của sự sống. Những “tín hiệu công nghệ” đó có thể hé lộ công nghệ tiên tiến do những nền văn minh ngoài hành tinh thông minh tạo ra. Tuy nhiên, tín hiệu vô tuyến cũng có thể phát ra từ nguồn tự nhiên. Trong trường hợp này, Suzanne Aigrain, giáo sư vật lý thiên văn ở Đại học Oxford, khẳng định tín hiệu mới phát hiện không liên quan tới người ngoài hành tinh.
Aigrain giải thích có hai quá trình tự nhiên có thể tạo ra sóng vô tuyến ở ngoại hành tinh. Một là sự tái kết nối từ trường, khi hành tinh quay rất gần sao chủ và từ trường của nó tương tác trực tiếp với từ trường của ngôi sao. Quá trình thứ hai là hiện tượng cực quang (giống như trên Trái Đất và các hành tinh trong hệ Mặt Trời khác như Sao Thổ, nhưng mạnh hơn nhiều), khi hạt tích điện giàu năng lượng từ ngôi sao tương tác với tầng thượng quyển của hành tinh.
Space cho biết tín hiệu mà nhóm của Ceballos phát hiện phù hợp với hiện tượng cực quang. Từ kết quả đo đạc, nhóm nghiên cứu tính toán cường độ từ trường của hành tinh vào khoảng 1.250 gauss. Để so sánh, cường độ từ trường của Sao Mộc chỉ khoảng 4,3 gauss, trong khi Trái Đất chỉ ở mức 0,5 gauss.
Ngoại hành tinh Beta Pictoris b. Ảnh: NASA Science
Theo Phys.org, phép đo từ trường như trên rất quan trọng vì giới khoa học chưa hiểu rõ cách từ quyển của các hành tinh hình thành và điều gì kiểm soát độ mạnh của chúng. Khám phá của Ceballos và đồng nghiệp hứa hẹn mang lại cho giới khoa học một phương pháp mới để đo trực tiếp từ trường và kiểm tra mô hình lý thuyết về cấu trúc bên trong ngoại hành tinh, qua đó tìm kiếm nơi có thể tồn tại sự sống.
MeerKAT là một công cụ thí điểm của cụm kính thiên văn mới mạnh mẽ gọi là Square Kilometre Array (SKA), dự kiến hoạt động trong vài năm tới. SKA được đánh giá là một trong những dự án khoa học lớn nhất thế kỷ 21. Công trình sẽ cho phép các nhà khoa học tìm hiểu vũ trụ thời sơ khai, khi những ngôi sao và thiên hà đầu tiên hình thành. Đài thiên văn cũng sẽ giúp nghiên cứu năng lượng tối và lý do vũ trụ giãn nở, đồng thời có thể tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất.
An Khang tổng hợp