Liên hợp quốc thông qua bản đồ thế giới mới: Châu Phi lớn hơn, Mỹ và Nga thu nhỏ

Ngày 4-9, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã bỏ phiếu thông qua một bản đồ thế giới mới, nhằm phản ánh đúng hơn diện tích tương đối giữa các quốc gia, theo Hãng tin Reuters.

Động thái này diễn ra sau khi các nước châu Phi kêu gọi Liên hợp quốc sửa chữa tình trạng sai lệch đã tồn tại suốt nhiều thế kỷ qua.

Nghị quyết mang tên “Sửa đổi bản đồ”, do các quốc gia thành viên Liên minh châu Phi (AU) cùng Bahamas đề xuất, được thông qua với sự ủng hộ áp đảo: 164 phiếu thuận, 6 phiếu trắng và chỉ duy nhất Mỹ bỏ phiếu chống.

Trong một tuyên bố sau cuộc bỏ phiếu, bà Yaryna Ferencevych, Phó đại diện Hoa Kỳ tại Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên hợp quốc, cáo buộc nghị quyết này thúc đẩy một nghị trình mang tính ý thức hệ và làm xao nhãng khỏi những vấn đề cấp bách hơn.

“Những nghị quyết như thế này cùng nghị trình ý thức hệ mà chúng cổ xúy chẳng khác nào loài hà bám dai dẳng vào công việc của chúng ta ở đây, và cũng là lý do khiến thể chế này đang dần đánh mất uy tín”, đài Mỹ NPR dẫn tuyên bố của bà Ferencevych.

Văn kiện nghị quyết hướng tới việc tái lập tính “công bằng” trong cách thể hiện các khu vực trên toàn cầu, đặc biệt là châu Phi. Các nước ủng hộ cho rằng cách biểu diễn hiện tại đã khiến lục địa này bị “thu nhỏ về mặt biểu tượng” trong nhận thức chung của nhân loại.

Phần lớn bản đồ thế giới hiện nay vẫn dùng phép chiếu Mercator, do nhà bản đồ học người châu Âu Gerardus Mercator xây dựng từ năm 1569, theo Đài CNN. 

Phép chiếu này được ứng dụng rộng rãi trong hàng hải nhờ giữ nguyên phương hướng thực tế của các đường kinh tuyến so với xích đạo.

Tuy nhiên nó bộc lộ hạn chế lớn khi được dùng làm bản đồ toàn cảnh thế giới, do tỉ lệ diện tích bị bóp méo. Các quốc gia càng xa xích đạo càng hiển thị lớn bất thường so với những khu vực nằm gần đường này.

Chẳng hạn trên bản đồ Mercator, đảo Greenland trông lớn hơn cả Nam Mỹ và tương đương toàn bộ châu Phi. Trên thực tế, diện tích đảo này chỉ xấp xỉ Cộng hòa dân chủ Congo, còn châu Phi lớn gấp 14 lần Greenland.

Nhiều nhà phê bình nhận định phép chiếu Mercator tồn tại dai dẳng vì nó phóng đại, đặt châu Âu và Bắc Mỹ vào vị trí trung tâm, qua đó củng cố quan niệm về sự vượt trội của châu Âu so với thế giới. 

Nghị quyết bày tỏ “quan ngại sâu sắc rằng sự sai lệch này góp phần làm suy giảm nhận thức về quy mô thực tế của châu Phi, Mỹ Latin và Nam Á, đồng thời duy trì một góc nhìn mất cân đối về thế giới”.

Văn kiện nhấn mạnh sự sai lệch này còn “giảm nhận thức về quy mô thực tế của các vấn đề kinh tế – xã hội, nhu cầu hạ tầng cũng như sự thịnh vượng của các khu vực thuộc Bán Cầu Nam, từ đó có thể làm trầm trọng thêm định kiến trong các lĩnh vực môi trường, địa chính trị và an ninh”.

Vì vậy nghị quyết đề xuất thay Mercator bằng phép chiếu Equal Earth – phương pháp thể hiện diện tích các khu vực trên Trái đất chuẩn xác hơn – và xem đây là một “hành động đòi lại công lý trong nhận thức”.

Với bản đồ mới, châu Âu sẽ thu nhỏ lại, Brazil mở rộng ra, Greenland thu hẹp đáng kể, còn châu Phi xuất hiện với kích thước lớn hơn nhiều. Quy mô của Pháp, Mỹ, Trung Quốc và Nga cũng sẽ nhỏ hơn rõ rệt so với trước trên các bản đồ mới, theo báo Le Monde (Pháp).

Nguồn bài viết