Loạt thách thức để bắt tầng trên tên lửa Starship bằng ‘đũa gắp’

SpaceX lần đầu vượt qua loạt thách thức kỹ thuật, thu hồi thành công tầng trên tên lửa Starship bằng hệ thống “đũa gắp” sau 15 chuyến bay thử nghiệm.

Chuyến bay thử nghiệm thứ 15 của Starship cất cánh từ cơ sở Starbase của SpaceX ở nam Texas ngày 13/11 (sáng 14/11 giờ Hà Nội).

Đến 16h20 ngày 14/11 (4h20 ngày 15/11 giờ Hà Nội), tầng trên mang tên Ship 42 hạ cánh thành công xuống tháp phóng của SpaceX, sau khi hoàn thành hành trình 14 vòng quanh Trái Đất.

Video vừa được Elon Musk chia sẻ trên mạng xã hội X cho thấy kích thước khổng lồ của tầng trên tên lửa Starship sau khi được SpaceX bắt thành công tại tháp phóng Starbase, Texas. Nhiều bình luận bày tỏ sự “choáng ngợp” khi thấy phần thân con tàu làm bằng thép không gỉ nằm sát kết cấu tháp, với kích thước áp đảo các công trình xung quanh.

Trong một video khác được chia sẻ trên mạng xã hội, hai nhân viên SpaceX đứng trên lối đi của tháp, ngay cạnh thân tàu. So với con người, Ship 42 trông như một tòa nhà kim loại dựng đứng.

Theo thông số SpaceX công bố, tàu có chiều cao 52 m, đường kính 9 m. Nếu tính mỗi tầng nhà cao khoảng 3 m, con tàu tương đương một tòa nhà 17 tầng.

Đó mới chỉ là tầng trên của tên lửa Starship. Khi ghép với tầng đẩy Super Heavy nằm phía dưới, chúng tạo thành tên lửa cao 124 m, đường kính 9 m. Hệ thống phóng này được thiết kế với tham vọng tái sử dụng toàn bộ, nhằm đưa người và hàng hóa lên quỹ đạo, Mặt Trăng và xa hơn.

Hành trình hạ cánh đầy thách thức

Việc SpaceX bắt thành công tầng trên, còn gọi là tàu vũ trụ, của tên lửa Starship là một chiến thắng của nhân loại về kỹ thuật. Thử thách đầu tiên nằm ở hành trình trở về. Trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15, Ship 42 hoạt động ở độ cao khoảng 260 km. Theo Reuters, khi đi vào khí quyển, tàu di chuyển với tốc độ 17.000 dặm, tương đương 27.400 km mỗi giờ.

Khác với máy bay, Starship không thể giảm tốc rồi hạ cánh xuống đường băng. Tàu phải nằm ngang trong phần lớn quá trình tái nhập khí quyển, sử dụng các cánh điều khiển khí động học để giữ hướng và kiểm soát chuyển động. Sau khi giảm tốc, Starship khởi động lại động cơ Raptor, xoay từ tư thế nằm ngang sang thẳng đứng để chuẩn bị hạ cánh.

Động tác này đòi hỏi khả năng điều khiển chính xác. Tàu phải giảm tốc, điều chỉnh độ cao và giữ ổn định trong khi động cơ hoạt động. Chỉ cần sai lệch về tư thế hoặc vị trí, phương tiện có thể không tiếp cận được tháp phóng như kế hoạch.

Thử thách tiếp theo là đưa con tàu dài 52 m vào đúng vị trí để hai cánh tay cơ khí bắt lấy. Sau khi xoay về tư thế thẳng đứng, Ship 42 từ từ hạ xuống giữa hai cánh tay cơ khí của tháp phóng.

Khi tàu vào đúng vị trí, động cơ tắt. Các cánh điều khiển được gập lại, để lộ hai điểm tiếp xúc gần phần trên thân tàu. Những điểm này ăn khớp với cánh tay cơ khí, giúp giữ con tàu lơ lửng cách mặt đất vài chục mét.

SpaceX đã thành công bắt được tầng trên tên lửa Starship ở chuyến bay thử nghiệm thứ 15. Trước đó, công ty Mỹ từng trải qua nhiều lần thử nghiệm thất bại. Phải đến chuyến thứ tư, tháng 6/2024, hai tầng tên lửa Starship mới lần đầu hạ cánh có kiểm soát xuống biển. Bốn tháng sau, công ty lần đầu bắt thành công tầng đẩy Super Heavy bằng cánh tay cơ khí.

Trong năm 2025 và 2026, SpaceX liên tục cải tiến động cơ, hệ thống điều khiển và lớp chắn nhiệt của tên lửa Starship. Tuy nhiên, tầng trên của tên lửa vẫn phải hạ cánh xuống biển, chưa thể thu hồi bằng tháp phóng.

Việc bắt thành công Ship 42 ở chuyến bay thứ 15 đánh dấu lần đầu SpaceX thu hồi được cả hai tầng tên lửa bằng hệ thống “đũa gắp”, dù chưa thành công trong cùng một chuyến bay. Đây là bước tiến của SpaceX trong mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn tên lửa Starship.

Chia sẻ về cột mốc này, Dan Huot, đại diện SpaceX, nói “đây là ‘chén thánh’ của ngành du hành vũ trụ: lao xuống từ độ cao lớn, xuyên qua biển lửa rồi được những cánh tay thép tóm gọn giữa không trung”.

Starship là dự án tên lửa trọng điểm của SpaceX, được phát triển với tham vọng vận chuyển người và hàng hóa vào không gian. Phương tiện này không chỉ phục vụ kế hoạch mở rộng mạng lưới vệ tinh Starlink, mà còn là một phần trong chương trình Artemis của NASA nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng. Xa hơn, Elon Musk kỳ vọng Starship trở thành phương tiện đưa con người đến Sao Hỏa.

Trọng Đạt tổng hợp

Nguồn bài viết