Nhà ở thiếu kiên cố, phòng không suy yếu dường như là nguyên nhân khiến 3 lính Mỹ thiệt mạng trong đòn tập kích nhằm vào căn cứ ở Jordan.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 18/7 cho biết đòn tập kích bằng tên lửa, máy bay không người lái của Iran nhằm vào căn cứ đồn trú tại Jordan trước đó một ngày đã khiến hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng và một người mất tích.
4 binh sĩ cũng được đưa đến bệnh viện, song đã xuất viện. Những người khác bị thương nhẹ và đã quay lại làm nhiệm vụ. Đến ngày 20/7, quan chức Lầu Năm Góc xác nhận quân nhân mất tích đã thiệt mạng, sau khi một số mảnh thi thể được tìm thấy ở hiện trường.
Khoảnh khắc tên lửa Iran đánh trúng căn cứ Muwaffaq Salti ở Jordan hôm 17/7. Video: Al Jazeera
CENTCOM không nêu tên địa điểm bị tấn công, song truyền thông Mỹ xác định đó là sân bay quân sự Muwaffaq Salti. Đây là nơi đóng quân của 3 phi đoàn tiêm kích F-16 thuộc biên chế không quân Jordan, cũng như hàng loạt máy bay Mỹ và đồng minh.
Wall Street Journal dẫn nguồn thạo tin cho biết những đòn tập kích nhằm vào căn cứ Muwaffaq Salti trước ngày 17/7 còn đánh trúng nhiều máy bay không người lái và có người lái, song không nêu cụ thể.
Báo Mỹ dẫn lời một binh sĩ từng triển khai tới căn cứ Muwaffaq Salti, cho biết phần lớn công trình ở đây là lều trại, đơn nguyên dạng container hoặc nhà tiền chế bằng kim loại, không có khả năng chống chịu các cuộc tấn công bằng rocket, máy bay không người lái (UAV) và đạn cối.
Ngay cả những công trình Mỹ mới xây dựng tại một số căn cứ ở Trung Đông, vốn được gia cố bằng nhiều lớp tường dày, cũng không thể bảo vệ binh sĩ nếu trúng đòn trực tiếp của tên lửa đạn đạo.
Thiệt hại tại căn cứ Muwaffaq Salti trong ảnh vệ tinh công bố hôm 20/7. Ảnh: X/EGYOSINT
Hồi đầu tháng 3, trong lúc Mỹ – Iran đấu hỏa lực dữ dội, một tên lửa đã đánh trúng doanh trại kiên cố ở căn cứ Arifjan của lục quân Mỹ tại Kuwait, xuyên qua các lớp bảo vệ và phá hủy khoảng một nửa công trình, theo binh sĩ Mỹ. Người này thêm rằng các cơ sở quân sự của Washington trên khắp khu vực cũng bị tàn phá nặng nề ở mức độ tương tự.
OSINTdefender, tài khoản mạng xã hội chuyên theo dõi dữ liệu nguồn mở về chiến sự, nhận định tên lửa Iran đã đánh trúng một cụm Đơn nguyên Nhà ở Dạng container (CHU) trong đòn tập kích ngày 17/7.
“CHU được dùng làm nơi ở cho binh sĩ Mỹ ở nhiều căn cứ đồn trú tại nước ngoài, trong đó có hầu hết cơ sở tại Trung Đông. Chúng hầu như không có khả năng chống chịu UAV tự sát, chứ chưa nói đến tên lửa đạn đạo”, tài khoản này cho biết.
OSINTdefender thêm rằng binh sĩ thiệt mạng trong CHU cho thấy dường như không có báo động về đòn tập kích, hoặc họ không có đủ thời gian để sơ tán đến công trình trú ẩn tại căn cứ.
Ảnh vệ tinh độ phân giải cao do hãng thông tấn Fars News của Iran công bố ngày 20/7 cho thấy ít nhất 15 CHU trong khu doanh trại ở căn cứ Muwaffaq Salti đã bị phá hủy hoàn toàn, nhiều công trình xung quanh cũng có dấu hiệu hư hại.
Loạt CHU bị phá hủy tại căn cứ Muwaffaq Salti trong ảnh vệ tinh công bố hôm 20/7. Ảnh: Fars News
Theo New York Times, Iran đã tiến hành một cuộc tấn công khác nhằm vào căn cứ Muwaffaq Salti trước vụ ngày 17/7. Đòn đánh khiến khoảng 20 binh sĩ Mỹ bị thương, khi họ đang chạy đến lô cốt trú ẩn.
“Các trường hợp binh sĩ thiệt mạng và bị thương gần đây đã một lần nữa đặt dấu hỏi về vấn đề an toàn của lực lượng Mỹ tại những căn cứ ở Trung Đông”, Washington Post nhận định.
Ngoài vấn đề thiếu công trình trú ẩn kiên cố, lưới phòng không suy yếu cũng được cho là nguyên nhân khiến các đòn tập kích của Iran gây thiệt hại nặng hơn.
Căn cứ Muwaffaq Salti từng nhiều lần trở thành mục tiêu trong xung đột. Ngày 11/6, ít nhất 4 tên lửa đạn đạo Iran nhắm tới Muwaffaq Salti, hệ thống phòng không Patriot bảo vệ sân bay phóng lên 6 quả đạn nhưng dường như chỉ chặn được 1-2 mục tiêu.
“Iran đã thích ứng với hệ thống phòng thủ Mỹ, chuyển sang sử dụng tên lửa có tốc độ cực cao và sở hữu khả năng cơ động khi lao xuống”, Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho hay.
Nhóm quan chức này còn bày tỏ lo ngại khả năng Iran đang được Trung Quốc hoặc Nga hỗ trợ trong quá trình trinh sát và lựa chọn mục tiêu, cho phép Tehran đánh trúng những địa điểm nhạy cảm và có giá trị cao của Washington trong khu vực.
Chiến thuật tập kích của Iran cũng có thể là lý do quân đội Mỹ hứng nhiều thiệt hại về nhân lực và phương tiện. Các video được công bố chỉ cho thấy khoảnh khắc tên lửa lao xuống căn cứ Muwaffaq Salti, nhưng CENTCOM cho biết Iran còn sử dụng cả UAV trong cuộc tấn công.
“Tập kích hiệp đồng bằng tên lửa đạn đạo và UAV, thay vì chỉ sử dụng một loại vũ khí, phù hợp với học thuyết tấn công bão hòa mà Iran đang áp dụng. Họ kết hợp đạn tuần kích giá rẻ với tên lửa đạn đạo để làm quá tải mạng lưới cảnh giới, cũng như bào mòn kho tên lửa đánh chặn”, chuyên trang quân sự Defence Security Asia nhận định.
Chiến thuật này đặc biệt hiệu quả trong bối cảnh Mỹ dường như đang thiếu hụt vũ khí đánh chặn. Washington Post hôm 19/7 dẫn lời một quan chức Mỹ thừa nhận kho tên lửa phòng không của nước này “đang cạn kiệt”.
Các CHU tại căn cứ Balad ở Iraq hồi năm 2011. Ảnh: BQP Mỹ
Trong báo cáo về xung đột Trung Đông công bố hồi tháng 4, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính quân đội Mỹ đã khai hỏa gần nửa kho dự trữ tên lửa của tổ hợp phòng không Patriot, cũng như hơn 50% đạn dành cho Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD).
Quan chức Mỹ tiết lộ nước này có kế hoạch mở rộng cuộc chiến tại Trung Đông và Lầu Năm Góc đang tăng cường triển khai máy bay đến khu vực. Tuy nhiên, người này cảnh báo rằng nỗ lực mở rộng hoạt động quân sự của Mỹ sẽ bị hạn chế bởi tình trạng cạn kiệt đạn phòng không và vũ khí tầm xa.
Thiệt hại trong chiến đấu cũng khiến Washington gặp khó khăn trong điều động thêm nhân lực và máy bay đến Trung Đông. “Chúng tôi không có đủ nguồn lực để duy trì hoạt động một cách an toàn. Tôi không nghĩ Nhà Trắng biết được điều đó”, quan chức Mỹ nhận định.
Phạm Giang (Theo Washington Post, WSJ, Defence Security Asia)