Một lực sĩ gục trên sân khấu trước sinh nhật tuổi 34, trong khi nghiên cứu ghi nhận 46 ca đột tử do tim ở hơn 20.000 VĐV nam, đặt ra câu hỏi về cách các giải thể hình bảo vệ người thi đấu.
Các VĐV tạo dáng tại giải thể hình UK Open ở nhà thi đấu Vaillant Live, thành phố Derby, Anh, ngày 8/11/2026.
Vài giờ trước khi lên sân khấu ở nhà thi đấu Vaillant, thành phố Derby, Anh quốc, Jake Bourne nhấm nháp một chiếc bánh gạo ngoài hành lang. Người đàn ông 48 tuổi có bộ râu bạc và làn da phủ màu nâu đồng từng phục vụ 26 năm trong quân đội Anh. Ba năm sau khi rời quân ngũ, ông sắp tranh tài ở hạng mục Men’s Physique tại UK Open, giải nghiệp dư do Hiệp hội Văn hóa Thể chất (PCA) tổ chức. Nếu thi tốt, ông sẽ giành thẻ VĐV chuyên nghiệp.
Bourne dành 16 tuần chuẩn bị cho giải, ăn chủ yếu thịt gà với một ít cơm. Ông cũng thẳng thắn kể mình dùng testosterone và hormone tăng trưởng. Dù vậy, đôi chân vẫn chưa đạt kích thước mong muốn. “Chúng đã quá quen với việc tải nặng trong quân đội, đến mức tôi chẳng thể tập đủ nặng để chúng to thêm”, ông nói.
Gần như ai ở hành lang cũng có một phần cơ thể muốn sửa. Harry Taylor, HLV cá nhân thi đấu không dùng chất tăng cường, bận tâm về phần mỡ hai bên eo. Kyle Davies chưa ưng cơ ngực. Tom Reynolds, người dùng peptide và một số chất khác, muốn cải thiện vòng bụng. Reynolds nói thể hình đã giúp cuộc sống của anh tốt lên sau những năm nghiện cocaine và rượu.
Gục trên sân khấu. Cách Derby gần 90 km, Mateusz Chmura đổ gục trên sân khấu vòng chung kết thể hình Anh ở Telford hôm 18/10. Ít nhất một nhân chứng nghĩ anh chỉ ngất. Tình trạng mất nước khá phổ biến khi VĐV muốn cơ bắp hiện rõ hơn lúc trình diễn.
Nhân viên y tế lập tức hồi sức tim phổi, sau đó Chmura được đưa bằng trực thăng đến Bệnh viện New Cross ở Wolverhampton. Hôm sau, đúng ngày anh lẽ ra đón sinh nhật tuổi 34, PCA thông báo anh qua đời. Chmura mới kết hôn và chỉ ra mắt ở một giải nghiệp dư hai tuần trước đó. Gia đình chưa công bố nguyên nhân tử vong. Việc anh có dùng chất tăng cường thành tích hay không cũng chưa được xác định.
Mateusz Chmura đột ngột qua đời ở tuổi 33, sau khi ngất xỉu ngay trên sân khấu trong lúc đang thi đấu tại thành phố Telford, Anh.
Một nghiên cứu đăng trên European Heart Journal năm 2025 theo dõi 20.286 VĐV nam từng dự ít nhất một trong 730 giải từ năm 2005 đến 2020. Nhóm nghiên cứu ghi nhận 121 ca tử vong, ở tuổi trung bình 45. Đột tử do tim là nhóm lớn nhất, với 46 trường hợp. Một người gục trên sân khấu, hai người đột tử khi tập luyện và bốn người qua đời chưa đầy một tuần sau khi thi đấu.
Ở hạng mục Open của Mr Olympia, nơi Arnold Schwarzenegger từng bảy lần vô địch và tiền thưởng có thể lên tới 600.000 USD, nghiên cứu ghi nhận bảy ca tử vong trong số 100 VĐV. Tuổi trung bình của bảy người là 36.
Bác sĩ Marco Vecchiato, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết chưa có liên đoàn, đơn vị tổ chức hay VĐV nào liên hệ với ông để tìm hiểu kết quả. Ông tiếp tục theo dõi các ca tử vong sau năm 2020 để cập nhật báo cáo vào năm 2027. Số ca ghi nhận thêm, theo ông, là đáng kể và có cả VĐV nữ.
Cái giá của việc dùng thuốc. Nhóm của Vecchiato tìm thấy dấu hiệu sử dụng chất tăng cường thành tích ở ít nhất 19 trong số 121 VĐV đã qua đời. Tại Derby, Nick, một VĐV kiêm HLV 40 tuổi, kể ông duy trì testosterone quanh năm, rồi tăng liều và dùng thêm các chất đường uống khi gần thi đấu. Theo Nick, thuốc lợi tiểu là một trong những thứ thường gây rắc rối cho VĐV sát ngày thi. Ông đi xét nghiệm máu và kiểm tra tim định kỳ, song dự định chỉ dùng thuốc thêm một năm vì lo biến chứng tim.
Năm 2024, trong 1.217 mẫu được lấy cho Liên đoàn Thể hình và Fitness Quốc tế (IFBB), có 162 mẫu cho kết quả phân tích bất lợi, tương đương khoảng 13%. Tỷ lệ này cao hơn 4 lần mức cao thứ hai trong số 39 môn có trên 1.000 mẫu. Cơ quan Phòng chống doping Thế giới (WADA) xác định IFBB không tuân thủ Bộ luật Phòng chống doping thế giới từ năm 2022. IFBB cho biết đang nỗ lực khắc phục.
Với nhiều VĐV ở Derby, phần thưởng lớn nhất là thấy cơ thể thay đổi. Mức thưởng được công bố tại giải vô địch thế giới của PCA ở Tây Ban Nha là 2.500 bảng, cách xa khoản tiền ở Mr Olympia. “Bạn muốn xem mình làm được gì, muốn đẩy bản thân đi xa hơn. Rồi cứ thế mà mê’, Bourne nói.
Cựu quân nhân cho biết ông không uống rượu, cân đong thức ăn, xét nghiệm máu qua mỗi 6 tuần và đo huyết áp mỗi sáng. Ông tin việc theo dõi sát giúp phát hiện sớm vấn đề sức khỏe. Vecchiato dẫn một nghiên cứu tại Đan Mạch năm 2025 cho thấy việc dùng steroid có liên hệ với nguy cơ nhồi máu cơ tim cao khoảng ba lần, bệnh cơ tim gần chín lần và suy tim hơn ba lần.
Lực sĩ Tom Reynolds dùng peptide và một số chất khác để cải thiện vóc dáng. Anh muốn thu gọn vòng bụng, vốn phình ra theo anh là do những năm tháng nghiện cocaine và rượu thời trẻ.
Ai kiểm tra sức khỏe VĐV? Vecchiato đề xuất lập cơ sở dữ liệu độc lập về các ca tử vong, giáo dục VĐV tại phòng tập và khám sức khỏe trước thi đấu. Theo ông, quy trình khám nên gồm kiểm tra thể chất, khai báo các chất đã dùng và tìm hiểu tiền sử bệnh của gia đình.
Tại giải ở Derby, VĐV đóng 70 bảng lệ phí và ký giấy miễn trừ trách nhiệm, xác nhận mình đủ sức khỏe theo hiểu biết của bản thân. Họ phải khai báo bệnh lý và thuốc kê đơn. PCA có thể từ chối hồ sơ dựa trên thông tin này, nhưng không trả lời Daily Mail khi được hỏi VĐV có phải nộp giấy khám sức khỏe hay bao nhiêu hồ sơ đã bị từ chối trong 12 tháng qua. IFBB cho biết họ không yêu cầu giấy chứng nhận khám sức khỏe cụ thể.
Bourne giành thẻ chuyên nghiệp ở Derby. Ông cười rạng rỡ trên sân khấu với lớp màu nâu đồng mà ông sẽ mất hai tuần mới rửa sạch. Còn Ryan Alexander, người điều hành PCA, cho biết Chmura là VĐV đầu tiên qua đời trong 10 năm hoạt động của tổ chức. Ông nói các giải đều có đội ngũ y tế và máy khử rung tim, đồng thời cam kết xem xét lại quy trình nếu kết luận về nguyên nhân tử vong cho thấy cần thay đổi.
Hồng Duy (theo Sport Mail)