Mỹ triển khai USV Corsair tới Trung Đông từ tháng 3, từng dùng phương tiện này để cứu phi công rơi trên biển trước khi tập kích quân cảng Iran.
Quân đội Mỹ ngày 12/7 triển khai 3 phương tiện không người lái mặt nước (USV) Corsair để tập kích quân cảng Bandar Abbas ở miền nam Iran, với mục tiêu là cơ sở hạ tầng bảo dưỡng tàu và một tàu ngầm cỡ nhỏ lớp Ghadir đang nằm trên ụ nổi.
Căn cứ Bandar Abbas từng nhiều lần bị Mỹ tấn công từ đầu xung đột, không rõ làm thế nào mà Iran vẫn bảo tồn được ít nhất một tàu ngầm tại cơ sở này.
Đây là lần đầu tiên quân đội Mỹ dùng USV tự sát trong hoạt động tác chiến, đánh dấu cột mốc quan trọng đối với chương trình phát triển hạm đội không người lái của Mỹ. Nó cũng cho thấy những gì sẽ xảy ra khi giao tranh tiếp diễn sau khi bản ghi nhớ về ngừng bắn giữa hai nước bị đình chỉ.
Khoảnh khắc xuồng tự sát Mỹ tấn công cảng Iran. Video: CENTCOM, Saronic Technologies
USV Corsair do hãng Saronic Technologies phát triển, có chiều dài 7,3 m, tốc độ tối đa 56 km/h, tầm hoạt động 1.800 km và mang được tải trọng 450 kg. Giá mỗi chiếc Corsair vào khoảng 1-1,2 triệu USD.
Theo các quan chức Mỹ, USV Corsair được triển khai tới Trung Đông từ cuối tháng 3 sau khi xung đột với Iran bùng phát. Mỹ từng dùng Corsair giải cứu tổ lái trực thăng vũ trang AH-64 Apache rơi ngoài khơi Oman ngày 8/6 và đưa hai phi công về vị trí an toàn.
“Quân đội Mỹ lần đầu sử dụng USV tự sát trong chiến đấu là ví dụ cho thấy cách xung đột thúc đẩy quyết định đưa vũ khí mới vào biên chế”, Cynthia Cook, chuyên gia về USV tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Mỹ, nhận định.
Phác thảo và nguyên lý hoạt động của USV Corsair. Đồ họa: Telegraph, WSJ
Nhóm vũ trang Houthi ở Yemen là lực lượng tiên phong sử dụng USV tự sát trên thế giới. Tháng 1/2017, Houthi triển khai một USV mang thuốc nổ để tấn công hộ vệ hạm Al Madinah của Arab Saudi, khiến hai thủy thủ thiệt mạng.
Hải quân Ukraine là lực lượng đầu tiên trên thế giới sử dụng USV tự sát như vũ khí tấn công chủ lực trong tác chiến hàng hải, sau khi mất hết chiến hạm thông thường trong xung đột. Nga sau đó cũng phát triển USV và nhiều lần dùng chúng tấn công mục tiêu ở Ukraine.
USV có nhiều hạn chế như tầm hoạt động bị giới hạn, dễ bị mất liên lạc khi đối phương triển khai biện pháp gây nhiễu. Đối với tàu ngầm không người lái (UUV), duy trì kết nối giữa phương tiện và người điều khiển là trở ngại còn lớn hơn so với USV.
USV Corsair trong một cuộc thử nghiệm trên biển. Ảnh: Saronic Technologies
Tuy nhiên, hải quân các nước bắt đầu tính toán đến USV và UUV trong những năm gần đây. Anh tuyên bố sẽ thiết kế tàu mẹ để triển khai USV thay cho hạm đội khu trục hạm truyền thống. Mỹ đang tiếp tục thử nghiệm và vận hành USV tại nhiều vùng biển, dùng chúng để giám sát hàng hải, rà phá thủy lôi và mô phỏng tấn công theo bầy đàn.
Loạt tập đoàn quốc phòng phương Tây, với các doanh nghiệp lâu đời như BAE Systems và Naval Group, cũng như các công ty khởi nghiệp gồm Anduril và Kraken Technology, đang gấp rút ra mắt nhiều loại USV mới với tầm hoạt động và sức công phá lớn hơn.
“Sử dụng USV cho nhiệm vụ tấn công có thể giảm gánh nặng cho lực lượng có người lái truyền thống, ít nhất là đối với các mục tiêu ngoài khơi và dọc bờ biển. Điều này cũng mở ra phương án tấn công trực diện, làm phức tạp thêm kế hoạch phòng thủ của đối phương”, Howard Altman, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Rob Lehman, đồng sáng lập Saronic, từ chối cung cấp thông tin về nhiệm vụ mà USV Corsair đang thực hiện tại Trung Đông. Tuy nhiên, ông khẳng định thành công của chúng sẽ tạo ra tiếng vang lớn trong toàn bộ ngành công nghiệp USV.
USV Corsair tham gia thử nghiệm trong thời tiết xấu. Video: Saronic Technologies
“Tác động có thể thấy rõ là các hệ thống không người lái được đánh giá là thực sự đáng tin cậy, không phải là trò hề và cũng không cần tìm cách chứng minh trong tuyệt vọng rằng chúng có thể đóng vai trò nào đó với hoạt động tác chiến”, Lehman nói.
Theo Altman, Mỹ dùng USV tấn công quân cảng Iran cho thấy cách Lầu Năm Góc “vay mượn ý tưởng” từ các vũ khí được dùng trong những xung đột trong khác. Một trong những ví dụ điển hình là máy bay không người lái (UAV) tự sát Lucas, được chế tạo nhờ sao chép dòng Shahed-136 của Iran.
“Tuy nhiên, Mỹ không triển khai USV ngay từ đầu xung đột với Iran, khi các mục tiêu trên biển và ven bờ còn rất nhiều. Điều này cho thấy Lầu Năm Góc vẫn phải chạy đua để bắt kịp xu hướng phát triển vũ khí trong xung đột hiện đại, hoặc ít nhất là mở rộng cách thức và thời điểm sử dụng những công nghệ mới này”, Altman nêu quan điểm.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Reuters, War Zone)