Một email giả mạo có thể khiến doanh nghiệp mất tiền, đình trệ kinh doanh

Doanh nghiệp đối mặt rủi ro từ những lỗ hổng quản trị

Một nhân viên đã nghỉ việc nhưng tài khoản email công ty vẫn chưa bị khóa; quyền truy cập Google Drive, hệ thống quản lý khách hàng (CRM) hay fanpage vẫn còn nguyên. Doanh nghiệp thậm chí không biết người này từng tiếp cận những dữ liệu nào, đã tải về hay chia sẻ cho ai.

Đây là tình huống được ông Ngô Việt Khôi, chuyên gia bảo mật Công ty cổ phần An ninh dữ liệu Việt Nam (VNDS), chia sẻ tại hội thảo “Quản trị rủi ro số và kết nối thị trường quốc tế: Giải pháp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa” do VCCI tổ chức ngày 17/11.

Theo ông Khôi, tình trạng này không hiếm gặp tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Nhiều đơn vị chưa có nhân sự chuyên trách về an toàn thông tin, quy trình quản lý dữ liệu còn thiếu hoặc chưa được chuẩn hóa. Tài khoản công việc có thể dùng chung với tài khoản cá nhân; dữ liệu nằm rải rác trên máy tính nhân viên; quyền quản trị website, fanpage được giao cho bên thứ ba nhưng chưa được kiểm soát chặt chẽ.

Đáng lo ngại, rủi ro không chỉ đến từ hacker tấn công hay đánh cắp thông tin. Ngay cả khi dữ liệu vẫn được lưu trong hệ thống doanh nghiệp, việc thu thập, sử dụng hoặc chia sẻ thông tin cá nhân không đúng mục đích cũng có thể dẫn đến vi phạm pháp luật.

rủi ro số doanh nghiệp vừa nhỏ vietnamnet.JPG
Hội thảo “Quản trị rủi ro số và kết nối thị trường quốc tế: Giải pháp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa” do VCCI ngày 17/11. Ảnh: L.Y

Bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc VCCI, cho biết doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98% trong tổng số hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Tuy nhiên, hạn chế về tài chính, nhân sự và chuyên môn khiến nhóm doanh nghiệp này dễ bị tổn thương trước các rủi ro trên không gian mạng.

Dẫn số liệu của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, bà Tâm cho biết năm 2025, Việt Nam ghi nhận khoảng 552.000 vụ tấn công mạng. Có tới 52,3% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã chịu thiệt hại, trong khi khoảng 25,5 triệu tài khoản bị lộ lọt, tăng 76% so với năm 2024.

Theo bà Tâm, một email giả mạo đối tác có thể khiến doanh nghiệp chuyển tiền sai tài khoản. Trong khi đó, sự cố làm gián đoạn hệ thống bán hàng có thể tác động trực tiếp đến dòng tiền và tiến độ giao hàng.

Vì vậy, người đứng đầu doanh nghiệp cần chủ động xác định các nguy cơ trọng yếu, tập trung nguồn lực bảo vệ những hệ thống và dữ liệu có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh.

Vi phạm dữ liệu cá nhân có thể bị phạt hàng tỷ đồng

Về quy định, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Phân tích những điểm mới của quy định, Đại úy, Thạc sĩ Nguyễn Tiến Đức, cán bộ Phòng Tham mưu tổng hợp, Cục An ninh mạng (Bộ Công an), lưu ý mức phạt tối đa đối với tổ chức vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể lên tới 3 tỷ đồng.

Riêng hành vi vi phạm quy định về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới có thể bị phạt tới 5% doanh thu năm trước liền kề. Hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân có thể bị phạt tới 10 lần khoản thu có được từ vi phạm.

Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn có thể bị đình chỉ hoạt động từ 1-24 tháng, tước quyền sử dụng giấy phép và buộc khắc phục hậu quả.

Một yêu cầu quan trọng là doanh nghiệp phải xác định cấp độ bảo vệ hệ thống thông tin từ cấp độ 1 đến cấp độ 5, căn cứ vào chức năng, dữ liệu xử lý, đối tượng sử dụng và quy mô hệ thống. Doanh nghiệp không được chia tách hệ thống nhằm hạ cấp độ bảo vệ. Người đứng đầu vẫn chịu trách nhiệm trước pháp luật kể cả khi thuê đơn vị bên ngoài cung cấp dịch vụ an ninh mạng.

Đối với các hệ thống thông tin đang trong quá trình đầu tư, xây dựng trước ngày 1/7/2026, doanh nghiệp phải hoàn thành thẩm định, phê duyệt cấp độ trước ngày 1/1/2027 và bảo đảm đầy đủ các điều kiện, biện pháp bảo vệ tương ứng trước ngày 1/7/2027.

Doanh nghiệp cũng cần rà soát việc lưu trữ dữ liệu, bảo đảm nhật ký hệ thống có thể truy xuất tối thiểu 12 tháng, đồng thời xây dựng quy trình xử lý sự cố và tiếp nhận, giải quyết yêu cầu của cơ quan chức năng.

Theo ông Lưu Xuân Vĩnh, luật sư điều hành Asia Legal, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), doanh nghiệp cần xây dựng bản đồ dữ liệu để nhận diện các luồng thông tin đang được xử lý, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng bên liên quan.

Doanh nghiệp cần biết mình đang thu thập những dữ liệu nào, lưu trữ ở đâu, ai được quyền tiếp cận và thông tin được chia sẻ với những đơn vị nào. Đây là cơ sở để kiểm soát rủi ro, tránh tình trạng dữ liệu bị sử dụng ngoài phạm vi cho phép hoặc thất thoát mà không rõ nguyên nhân.

Đối với nhà cung cấp, đối tác tham gia xử lý dữ liệu, doanh nghiệp cần quy định cụ thể phạm vi tiếp cận và trách nhiệm bảo vệ thông tin trong hợp đồng. Vấn đề này đặc biệt đáng chú ý khi nhiều đơn vị thuê ngoài dịch vụ quản trị website, quảng cáo, lưu trữ dữ liệu và chăm sóc khách hàng.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị doanh nghiệp thiết lập quy trình ứng phó sự cố, xác định đầu mối phụ trách và cách thức xử lý các yêu cầu của khách hàng liên quan đến dữ liệu cá nhân. Việc đào tạo nhận thức an toàn thông tin cho nhân viên cần được duy trì thường xuyên, giúp người lao động nhận biết nguy cơ và biết cách xử lý khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Ngân hàng xử lý 1,2 triệu tỷ đồng mỗi ngày, áp lực an ninh mạng gia tăng

Mỗi ngày, hệ thống ngân hàng xử lý 100 triệu giao dịch, tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Quy mô này đặt ra yêu cầu ngày càng cao về giám sát an ninh mạng, phát hiện gian lận và bảo đảm an toàn cho hoạt động ngân hàng số.

Doanh nghiệp Việt chỉ có 6 nhân sự, lãi gần 1.000 tỷ, không nợ ai 1 đồng

BTH chỉ có 5-6 nhân sự nhưng ghi nhận gần 983 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế từ năm 2024 đến hết tháng 9/2026. Doanh nghiệp hiện có hơn 453 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng, chiếm hơn 72% tổng tài sản, trong khi không ghi nhận dư nợ vay ngắn hạn và dài hạn.


Nguồn bài viết

Chia sẻ bài báo