Quyết định được đưa ra trong bối cảnh các nhà máy lọc dầu của Nga liên tục hứng chịu các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Những đòn tập kích này được cho là đã ảnh hưởng đến công suất lọc dầu của Nga, qua đó gây áp lực lên nguồn cung nhiên liệu trong nước.
Theo truyền thông Nga, hầu hết 83 vùng của nước này đều ghi nhận tình trạng thiếu xăng dầu hoặc gián đoạn nguồn cung. Nhiều trạm xăng phải áp dụng chế độ phân phối có hạn ngạch, thậm chí xuất hiện tình trạng người dân xếp hàng chờ đến 18 giờ để đổ được nhiên liệu.
Trong một cuộc họp truyền hình với Tổng thống Vladimir Putin, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak thừa nhận thị trường nhiên liệu dù đã dần ổn định, nhưng tình hình vẫn “rất phức tạp”.
Trước đó, Nga ra lệnh cấm một phần đối với các thương nhân không tự sản xuất dầu diesel. Tuy nhiên, lệnh cấm mới mở rộng sang cả các nhà sản xuất, đồng nghĩa với việc đồng nghĩa với việc tạm dừng phần lớn hoạt động xuất khẩu mặt hàng chiến lược này cho đến ngày 31/7.
Tác động tức thì: Giá tăng vọt, nguồn cung khan hiếm
Dù Mỹ và châu Âu đã ngừng nhập khẩu nhiên liệu từ Nga từ sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra, nhưng lệnh cấm vẫn lập tức đẩy giá dầu diesel tăng vọt, cho thấy sự liên kết chặt chẽ của thị trường dầu mỏ toàn cầu, theo SCMP.
Cụ thể, giá dầu diesel tương lai tại New York tăng vọt 11% ngay trong ngày công bố lệnh cấm, lên 154 USD/thùng, với mức chênh lệch lên tới 80 USD so với giá dầu thô WTI.
Tại châu Âu, biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) của dầu diesel so với dầu Brent đạt mức kỷ lục 60,77 USD/thùng, cao nhất kể từ năm 2011.
“Sự kết hợp giữa các thông tin nóng từ vùng Vịnh Ba Tư, lệnh cấm xuất khẩu của Nga và báo cáo dự trữ đáng kinh ngạc từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ đã khiến các nhà giao dịch nhiên liệu sôi sục”, Tom Kloza, cố vấn của công ty dầu khí toàn cầu lớn của Mỹ Gulf Oil, bình luận.
Lý do cốt lõi khiến thị trường phản ứng dữ dội là xuất khẩu dầu diesel của Nga vốn đã sụt giảm nghiêm trọng. Theo dữ liệu từ Kpler, lượng dầu diesel và dầu gasoil xuất khẩu từ Nga trong 10 ngày đầu tháng 7 chỉ còn 234.000 thùng/ngày, giảm mạnh so với mức 817.000 thùng/ngày trong năm 2025.
Cuộc cạnh tranh giành nhiên liệu toàn cầu
Lệnh cấm của Nga đã tạo ra một cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường thế giới. Các khách hàng truyền thống của dầu diesel Nga, như Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ buộc phải tìm nguồn thay thế, bao gồm cả từ Mỹ, khiến nguồn cung vốn đã khan hiếm cho châu Âu càng trở nên căng thẳng hơn.
Theo ông Qilin Tam, người đứng đầu bộ phận lọc dầu của hãng tư vấn FGE NexantECA, khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, Mỹ trở thành nhà cung cấp dầu diesel chính cho châu Âu.
Tuy nhiên, nguồn cung của Mỹ có giới hạn. Nếu Mỹ ưu tiên xuất khẩu sang Mỹ Latinh thì châu Âu sẽ không có đủ dầu diesel để nhập. Trong khi đó, lượng dự trữ tại Mỹ và các cảng Amsterdam, Rotterdam, Antwerp lại đang ở mức thấp hơn nhiều so với trung bình cùng kỳ nhiều năm.
Nông dân toàn cầu là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Chi phí nhiên liệu cho máy móc nông nghiệp tăng vọt ngay trước thềm vụ thu hoạch tại Bắc Bán cầu và mùa trồng trọt tại Nam Bán cầu. Nông dân Brazil và Mỹ sẽ phải cạnh tranh gay gắt để giành nguồn cung dầu diesel.
Điều đáng lo ngại là lệnh cấm của Nga diễn ra ngay trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có nguy cơ sụp đổ. Nỗi lo về hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, nơi chiếm khoảng 1/5 lượng dầu thô thế giới trước xung đột, lại hiển hiện.
Nguồn cung dầu diesel toàn cầu đang ở mức thấp báo động. Báo cáo của chính phủ Mỹ cho thấy lượng dự trữ loại dầu này đã giảm hơn 4,5 triệu thùng vào tuần trước, xuống còn 97,8 triệu thùng, thấp hơn 6% so với mức trung bình 5 năm.
Theo CNN, Bloomberg, Interfax
