Tại Mỹ, những người thuộc nhóm nghèo nhất đang đối mặt với tình trạng thiếu nhà ở nghiêm trọng.
Mathew Davis (49 tuổi) sống tại nơi dành cho người vô gia cư ở Austin (bang Texas, Mỹ) và rất mong có căn hộ của riêng mình. Nhưng với số tiền ít ỏi kiếm được từ việc hiến huyết tương, ngay cả một căn nhà siêu nhỏ giá thuê 450 USD mỗi tháng, không có nước máy và phải dùng nhà vệ sinh chung cũng vượt quá khả năng của anh.
“Tôi thực sự không kiếm đủ tiền để trang trải bất cứ thứ gì. Cứ như tôi cố bơi ngược dòng vậy”, Davis nói. Trong khi đó, hơn 4.500 căn nhà được thành phố phân loại là giá phải chăng lại đang bị bỏ trống.
Theo báo cáo thường niên của Liên minh Nhà ở thu nhập thấp, Mỹ chỉ có khoảng 4 triệu căn nhà cho thuê giá phải chăng dành cho 11 triệu hộ thu nhập cực thấp trên cả nước. Đây là nhóm có thu nhập hàng năm thấp hơn chuẩn nghèo liên bang – dưới 16.000 USD với hộ một thành viên, hoặc ít hơn 30% thu nhập trung vị tại khu vực họ sinh sống (AMI). Nhóm này chiếm khoảng 25% số hộ thuê nhà tại Mỹ, gồm những người lương thấp, người cao tuổi và khuyết tật sống bằng các khoản thu nhập cố định.
Tuy nhiên, số căn dành riêng cho nhóm này chỉ chiếm khoảng 12% tổng lượng nhà ở giá phải chăng được trợ giá trong năm 2024 thông qua chương trình ưu đãi thuế của chính phủ. Các hãng bất động sản tham gia chương trình này được ưu đãi thuế để duy trì giá thuê thấp trong ít nhất 30 năm.
Phần lớn nhà ở thuộc chương trình này là dành cho những người có thu nhập tương đương 50% AMI trở lên. Tại Austin, con số này vào khoảng 47.000 USD một năm, trong khi người có thu nhập cực thấp chỉ kiếm được dưới 28.000 USD.
Một số hãng bất động sản cho biết nếu không có phiếu hỗ trợ nhà ở (housing voucher) của chính phủ, việc cung cấp nhà thuê cho người có thu nhập cực thấp không khả thi về mặt kinh tế.
True Ground Housing Partners lấy ví dụ tại Washington, giá thuê nhà cho người có thu nhập bằng 60% AMI (tương đương gần 70.000 USD một năm) khoảng 1.715 USD mỗi tháng. Tuy nhiên, sau khi trừ 1.575 USD chi phí thế chấp và vận hành, họ chỉ còn lại 140 USD.
“Chi phí của chúng tôi thực sự không cho phép xây nhà cho nhóm có thu nhập cực thấp, trừ phi có một khoản trợ cấp đặc biệt lớn”, Chủ tịch kiêm CEO Carmen Romero cho biết.
Bên cạnh đó, việc thuê các căn hộ giá phải chăng cần nhiều thủ tục xác minh thu nhập và được phê duyệt chậm. “Tôi phải thu thập mọi sao kê ngân hàng, phiếu lương, hóa đơn và giao dịch mà người nộp đơn từng thực hiện với bạn bè”, Rebekah Fischer – Giám đốc phụ trách danh mục đầu tư tại hãng bất động sản LDG Developmentcho biết.
“Nếu thuê bằng giá thị trường, họ có thể được duyệt chỉ trong vòng 2 phút”, ông nói.
Khu nhà ở cho người thu nhập thấp tại East Colfax (Denver) tháng 1/2024. Ảnh: AP
Theo hãng dữ liệu bất động sản CoStar, tỷ lệ bỏ trống của nhà ở giá phải chăng tại Austin hiện gần 16%. Tỷ lệ được coi là lành mạnh vào khoảng 5%.
Một số thành phố thậm chí đang ghi nhận tỷ lệ bỏ trống tăng khi mức thuê những căn này tiến gần với giá thị trường. Tại Portland, hơn 1.700 căn nhà loại này bị bỏ trống, tương đương tỷ lệ 7,5%. Phần lớn số nhà này dành cho những người có thu nhập bằng 60% AMI, tức là khoảng 54.000 USD với hộ một thành viên. Giá thuê được áp trần 1.444 USD một tháng, gần bằng mức trung bình 1.581 USD với căn một phòng ngủ trên thị trường.
Jaiden Barbee (Portland) có thu nhập bằng khoảng 55% thu nhập trung vị khu vực và trong diện chờ thuê nhà ở giá phải chăng. Tuy nhiên, anh cho biết sẵn sàng trả thêm để thuê theo giá thị trường nhằm tránh quá trình nộp đơn kéo dài. “Tôi thà trả thêm 200 USD để dễ dàng thuê được một căn bất cứ nơi nào mình muốn”, anh nói.
Giới chức Austin đặt mục tiêu xây dựng 20.000 căn nhà trong giai đoạn 2018-2027 dành cho người có thu nhập cực thấp. Tuy nhiên, tài liệu của thành phố này cho thấy tính đến năm 2024 mới có 543 căn được xây. Trong khi đó, toàn bộ 15.000 căn dự kiến dành cho những người có thu nhập bằng 60%-80% AMI đã hoàn thành.
Việc này khiến Davis rất thất vọng. Anh từng sống trong ôtô suốt một năm trước khi vào nơi ở cho người vô gia cư. “Tôi muốn đóng cửa lại vào ban đêm để có thể ngủ. Tôi thực sự chỉ muốn tìm được một nơi phù hợp”, anh nói.
Hà Thu (theo AP)