Lấy lý do lãi suất huy động sắp giảm theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, nhân viên nhiều nhà băng dồn dập đăng bài, gọi điện giục khách mở sổ “phút chót”.
Tối muộn 19/10, Thanh Hương, nhân viên một chi nhánh ngân hàng trên đường Lê Văn Việt (TP HCM) vẫn chưa rời điện thoại. “Hôm nay là ngày cuối bên em áp dụng ưu đãi 9,2% cho kỳ hạn 6 tháng, anh có nhu cầu thì tranh thủ gửi trước khi lãi suất xuống”, cô nói với khách.
Hương không đếm xuể đã gửi bao nhiêu tin nhắn, cuộc gọi trong ngày đầu tuần. Buổi sáng, cô rải bài chào mời gửi tiết kiệm trong các hội nhóm Facebook và Zalo. Đến chiều, cô lần lượt nhắn tin cho khách cũ và những người từng liên lạc nhưng chưa chốt sổ.
Hương kể các đồng nghiệp cũng tất bật tìm khách cả ngày, bởi chi nhánh vẫn còn cách xa chỉ tiêu huy động vốn được giao trong tháng này. Lãi suất sắp giảm trở thành lý lẽ để thuyết phục những khách còn lưỡng lự.
Từ cuối tuần qua, các bài đăng “ngày cuối cùng ưu đãi lãi suất” như của Hương tràn ngập các hội nhóm Facebook. Hầu hết dẫn lại thông tin Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các nhà băng phải giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng, nếu không sẽ bị siết chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.
“Chỉ còn vài giờ nữa lãi suất giảm, liên hệ nhận ngay mã ưu đãi 3,5%”, Thủy, nhân viên một ngân hàng thuộc diện chuyển giao bắt buộc có trụ sở tại Hà Nội, viết trong bài đăng. Cô khuyên khách nên mở sổ ngay bởi biểu lãi suất thấp hơn sẽ sớm có hiệu lực.
Từ đầu tháng 6 đến nay, nhà băng nơi Thủy làm việc không điều chỉnh biểu lãi suất niêm yết, mà chỉ thay đổi mức ưu đãi cộng thêm. Trên biểu niêm yết, kỳ hạn 12 tháng nhận lãi đầu kỳ chỉ 5,7%, còn nhận cuối kỳ là 6,1%. Song, khi áp mã cộng thêm 2-3,5% tùy theo chương trình, mức thực nhận cao hơn đáng kể. Với khoản gửi từ vài tỷ đồng trở lên, cô cho biết có thể “xin lãnh đạo” lãi suất tốt hơn.
Yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi được Ngân hàng Nhà nước đưa ra trong bối cảnh mặt bằng huy động neo cao nhiều tháng liên tiếp. Theo thống kê của nhà điều hành, lãi suất tiền gửi (theo niêm yết) cao nhất cho kỳ hạn 6-12 tháng đã chạm mốc 8% trong tháng 8. Mức này tăng 2,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái.
Giao dịch thực tế còn cao hơn do các ngân hàng áp dụng cộng thêm lãi suất cho khách hàng mới hoặc vào cuối tuần, dịp lễ, “ngày đôi” như 10/10. Theo khảo sát của VnExpress đầu tuần này, lãi suất kỳ hạn 6 tháng hiện dao động 8,5-9,2% một năm. Kỳ hạn 12 tháng và 24 tháng có thể được trả lần lượt 9,3% và 9,8%. Phần đông ngân hàng không yêu cầu số tiền tối thiểu, số khác ra điều kiện gửi ít nhất 20 triệu đồng để hưởng ưu đãi.
“Lãi suất huy động là một trong những cấu phần quan trọng nhất của chi phí vốn. Nếu các ngân hàng tiếp tục đẩy lãi suất huy động lên cao sẽ khó có cơ sở để giảm lãi suất cho vay”, Thống đốc Phạm Đức Ấn nói trong buổi làm việc với các tổ chức tín dụng ngày 19/10.
Bài đăng của nhân viên một ngân hàng để hút khách gửi tiết kiệm trước khi hạ lãi suất. Ảnh: Phương Đông
Bên cạnh chỉ đạo hạ lãi suất huy động, Ngân hàng Nhà nước còn cấm các nhà băng cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn thị trường tiền tệ. Những tổ chức không tuân thủ sẽ bị xem xét hạn mức tín dụng còn lại của năm nay, giao chỉ tiêu thấp hơn vào năm tới hoặc buộc áp dụng tỷ lệ an toàn cao hơn.
Sau chỉ đạo này, 15 nhà băng gồm ACB, TPBank, Sacombank, SeABank, PGBank, VCBNeo, BVBank, LPBank, Bac A Bank, OCB, Nam A Bank, BaoVietBank, NCB, VietBank, KienlongBank đã công bố biểu lãi suất tiền gửi mới, tập trung giảm 0,5 điểm phần trăm với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đưa lãi suất niêm yết xuống dưới 7% một năm.
Dù vậy, từ góc nhìn của các tổ chức phân tích, việc hạ lãi suất thực chất không đơn giản, nhất là khi nhu cầu tín dụng có xu hướng tăng tốc về cuối năm.
“Trong ngắn hạn, không thể kỳ vọng lãi suất huy động đảo chiều ngay lập tức. Tuy nhiên, đây đã là vùng đỉnh và có thể giảm dần từ đầu năm 2027”, ông Đinh Quang Hinh, Giám đốc Vĩ mô và Chiến lược thị trường của Công ty Chứng khoán VNDirect, nói trong hội thảo trực tuyến cuối tháng trước.
Đồng quan điểm, trong báo cáo công bố đầu tuần này, nhóm phân tích Ngân hàng Techcombank dự báo mặt bằng lãi suất huy động tiếp tục đi ngang đến hết năm nay. Cơ sở cho nhận định này là chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động đã thu hẹp đáng kể, cộng thêm tốc độ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh thời gian qua và có thể duy trì trong những tháng cuối năm.
Mặt bằng lãi suất cao chủ yếu đến từ sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động. Chỉ tiêu này đang có chuyển biến tích cực khi khoảng cách từ gần 2 triệu tỷ đồng đã xuống dưới 1,5 triệu tỷ đồng.
Theo ông Hinh, thanh khoản hệ thống đang cải thiện nhờ các biện pháp đồng bộ của Ngân hàng Nhà nước bắt đầu phát huy hiệu quả. Dư địa nới lỏng thêm chính sách tiền tệ vẫn tương đối hạn chế trong bối cảnh áp lực lạm phát trong nước gia tăng trở lại và Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) duy trì thắt chặt. Do đó, đà cải thiện thanh khoản sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chính sách tài khóa, đặc biệt là tiến độ giải ngân đầu tư công và chi ngân sách những tháng cuối năm.
Phương Đông