NASA hôm 19/8 thông báo dừng nỗ lực điều chỉnh quỹ đạo của Đài quan sát Neil Gehrels Swift đang rơi xuống Trái Đất sau khi tàu vũ trụ cứu hộ tư nhân gặp sự cố.
Theo Space, NASA quyết định kết thúc nỗ lực giải cứu đài quan sát Swift bằng tàu Link do công ty tư nhân Katalyst Space phát triển, phóng vào không gian trên tên lửa Pegasus XL của Northrop Grumman vào ngày 3/7. Phương tiện được thiết kế để tiếp cận đài quan sát Swift, giữ chặt và nâng dần kính viễn vọng lên quỹ đạo ổn định hơn. Tuy nhiên, tàu Link gặp rắc rối khi bắt đầu quay mất kiểm soát khoảng 3 tuần sau khi phóng.
Scientific American đưa tin, quyết định của NASA xuất phát từ vấn đề điều khiển hướng của tàu vũ trụ tư nhân, nhưng cơ quan này chưa hủy bỏ nhiệm vụ ngay lập tức. Tàu Link sẽ tìm cách gặp gỡ đài quan sát Swift để thực hành tiếp cận và chứng minh khả năng hoạt động của nó, qua đó hỗ trợ các nhiệm vụ tương lai.
Hoạt động Mặt Trời gia tăng làm quỹ đạo của đài quan sát hạ thấp nhanh hơn dự kiến khi NASA ký hợp đồng thực hiện nhiệm vụ Swift Boost trị giá 30 triệu USD với Katalyst Space vào năm 2025. Theo Ars Technica, NASA giao cho Katalyst Space lịch trình rất gấp gáp. Thông thường, một công ty phải mất vài năm để phát triển và phóng vệ tinh mới. Công ty khởi nghiệp ở Arizona hoàn thành thiết kế, sản xuất và thử nghiệm tàu Link trong vòng 9 tháng. Thời gian ngắn buộc đội kỹ sư phải chấp nhận những rủi ro kỹ thuật. Mọi thứ thuận lợi trong vài tuần đầu tiên khi tàu Link hoạt động trên quỹ đạo.
Tuy nhiên, cuối tháng 7, tàu vũ trụ Link đột ngột mất kiểm soát. Katalyst chưa công bố nguyên nhân gây ra trục trặc, nhưng hai trong số ba bánh đà phản lực dùng để điều khiển hướng ngừng hoạt động. Ngoài ra, tàu còn gặp một số vấn đề với động cơ đẩy khí lạnh giúp điều khiển phương tiện chính xác hơn. Ba động cơ đẩy plasma xung lực thấp trên tàu trở thành phương tiện duy nhất để tàu Link khôi phục khả năng điều khiển hướng khi di chuyển quanh Trái Đất ở tốc độ gần 8 km mỗi giây.
Mô phỏng tàu Link gặp gỡ đài quan sát Swift. Ảnh: NASA
Phóng vào năm 2004 và hoạt động lâu hơn nhiều so với tuổi thọ dự kiến (2 năm), Swift là đài quan sát độc đáo trên quỹ đạo được thiết kế để nghiên cứu hiện tượng năng lượng cao trong vũ trụ. Kính viễn vọng này có thể phát hiện những sự kiện đột ngột như vụ nổ tia gamma và nhanh chóng chỉnh hướng thiết bị để nghiên cứu bằng tia X, cực tím và ánh sáng khả kiến. Đài quan sát cũng được điều hướng định kỳ để nghiên cứu nhanh chóng một số hiện tượng như siêu tân tinh mới phát hiện, phun trào vật chất từ hố đen, chớp sóng vô tuyến.
Do tàu Link hiện nay không thể nâng quỹ đạo của Swift, NASA ước tính đài quan sát sẽ rơi qua khí quyển Trái Đất trước dịp cuối năm. Sau khi đài quan sát Swift ngừng hoạt động, NASA sẽ “ưu tiên tìm kiếm lựa chọn mới để phản ứng nhanh trước các sự kiện vũ trụ, sử dụng những nhiệm vụ có sẵn nhằm lấp đầy khoảng trống trong thời gian chờ”.
Công ty Katalyst Space đang làm việc chặt chẽ với NASA khi nhiệm vụ Swift Boost bước vào giai đoạn tiếp theo. Hai bên sẽ cùng đánh giá thao tác của tàu Link ở gần Swift để cung cấp dữ liệu cho các nhiệm vụ tiềm năng trong tương lai đối với vệ tinh khác. Katalyst Space là một trong những công ty Mỹ cung cấp dịch vụ vệ tinh, bao gồm tiếp nhiên liệu, sửa chữa hoặc nâng cấp. Cảm biến gặp gỡ và cánh tay robot mà công ty sử dụng là công nghệ chủ chốt cho nhiệm vụ bảo dưỡng.
An Khang tổng hợp