Khu vực xã Chí Minh, TP Hải Phòng hiện đang bước vào mùa rươi thứ 2 trong năm – Ảnh: TIẾN THẮNG
Những ngày giữa tháng 11, người dân xã Chí Minh, TP Hải Phòng bước vào mùa khai thác rươi thứ 2 trong năm.
Khi thủy triều và thời tiết thuận lợi, rươi theo dòng nước từ ruộng ra các tuyến mương, tập trung tại cửa cống. Người dân thắp đèn, chuẩn bị dụng cụ đón rươi từ chiều tối đến đêm.
Biến ruộng lúa thành “mỏ vàng” nhờ khôi phục con rươi
Theo ghi nhận tại vùng rươi xã Chí Minh, mỗi sào ruộng (360m²) có thể cho thu hoạch khoảng 1 tạ rươi, tương ứng doanh thu 13-15 triệu đồng trong vụ năm nay, với giá bán phổ biến 130.000 – 150.000 đồng/kg.
Ông Trần Văn Sung, một hộ tích tụ hơn 10 mẫu ruộng để sản xuất theo mô hình lúa – rươi, cho biết có những đợt gia đình thu hoạch hàng tấn rươi. Riêng một đêm cuối tháng 10 vừa qua, gia đình ông thu gần 2 tấn, bán với giá khoảng 130.000 đồng/kg, thu về khoảng 260 triệu đồng.
Theo ông Sung, năm nay rươi được mùa nhưng giá giảm đáng kể. Nếu năm 2025, rươi được thu mua khoảng 200.000 – 220.000 đồng/kg thì năm nay có thời điểm chỉ còn 130.000 – 150.000 đồng/kg do nguồn cung tăng.
Sản lượng rươi năm nay tăng cao, trung bình mỗi sào người dân có thể thu hoạch đến 1 tạ rươi – Ảnh: TIẾN THẮNG
Dù vậy, rươi không phải nguồn thu duy nhất. Trên diện tích này, nông dân duy trì một vụ lúa chiêm, ưu tiên điều kiện sinh trưởng của rươi. Lúa được canh tác theo hướng hữu cơ, hạn chế hóa chất, vừa tạo thêm nguồn thu vừa góp phần duy trì môi trường sống cho loài thủy sinh này.
Theo thống kê của UBND xã Chí Minh, địa phương hiện có 478ha sản xuất lúa kết hợp khai thác rươi, cáy. Mỗi năm, vùng sản xuất cung cấp khoảng 2.400 tấn lúa hữu cơ và 500 – 600 tấn rươi, cáy thương phẩm. Giá trị kinh tế bình quân đạt 500 – 600 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận khoảng 350 – 400 triệu đồng/ha/năm.
Thay đổi phương thức canh tác, trả lại môi trường sống cho rươi
Đằng sau những vụ thu hoạch hàng tấn rươi là quá trình thay đổi phương thức canh tác trên đồng ruộng. Bởi muốn khai thác được rươi tự nhiên, trước hết phải bảo vệ được môi trường sống của chúng.
Theo người dân địa phương, giai đoạn 1995-2015, nguồn lợi rươi ở một số khu vực Trại Vực suy giảm nghiêm trọng, có thời điểm chỉ còn 3 – 5kg/sào. Việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật trong thời gian dài được cho là một trong những nguyên nhân khiến môi trường sinh trưởng của rươi bị ảnh hưởng.
Rươi sau khi thu hoạch được thương lái đến tận nơi thu mua, giá hiện tại giảm đáng kể so với mọi năm song vẫn giúp người dân có thêm doanh thu hàng trăm triệu đồng/ha – Ảnh: TIẾN THẮNG
Từ năm 2017, người dân bắt đầu liên kết với doanh nghiệp triển khai mô hình trồng lúa sinh thái, sử dụng phân hữu cơ, hạn chế hóa chất và tổ chức sản xuất theo từng vùng. Việc cải tạo đồng ruộng, điều tiết nguồn nước cũng được chú trọng nhằm tạo điều kiện cho rươi sinh trưởng, phát triển tự nhiên.
Hiệu quả của hướng sản xuất này không chỉ thể hiện ở thu nhập của người dân mà còn được ghi nhận qua các mô hình khuyến nông.
Theo số liệu Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng công bố tháng 6-2026, toàn thành phố có khoảng 1.700ha khai thác rươi, cáy tự nhiên, trong đó 740ha lúa tại vùng khai thác rươi, cáy được chứng nhận đạt chuẩn canh tác hữu cơ.
Đáng chú ý, dự án khuyến nông triển khai giai đoạn 2023-2025 tại Hải Phòng và Hưng Yên đã xây dựng 56ha mô hình sản xuất lúa kết hợp khai thác rươi. Các giải pháp được áp dụng gồm cải tạo đồng ruộng, tạo rãnh và hang cư trú cho rươi, điều tiết nước theo con nước, sử dụng giống lúa phù hợp và tăng cường biện pháp sinh học.
Bên cạnh nguồn thu từ rươi, người dân phấn khởi khi có thêm thu nhập từ lúa hữu cơ – Ảnh: BẢO MINH
Tại các điểm mô hình ở Hải Phòng, năng suất rươi đạt 1.500-1.600kg/ha, gần gấp đôi mức 800kg/ha ở diện tích đối chứng. Tuy nhiên, rươi được mùa không đồng nghĩa người dân có thể yên tâm về đầu ra.
Việc giá thu mua giảm từ 200.000 – 220.000 đồng/kg xuống còn 130.000 – 150.000 đồng/kg trong năm nay cho thấy khi sản lượng tăng, áp lực tiêu thụ cũng lớn hơn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, lãnh đạo UBND xã Chí Minh đánh giá để mô hình lúa – rươi phát triển bền vững, bên cạnh bảo vệ môi trường sinh thái và duy trì chất lượng sản phẩm, việc tổ chức liên kết tiêu thụ, phát triển chế biến sâu và mở rộng thị trường cần được chú trọng.
Đây cũng là yếu tố quyết định để những cánh đồng phục hồi nguồn lợi rươi không chỉ được mùa mà còn giữ được giá trị kinh tế lâu dài.
Rươi là loài thủy sinh sống ở vùng nước lợ, thường xuất hiện theo mùa, được xem là đặc sản tại một số địa phương vùng đồng bằng Bắc Bộ. Rươi giàu protein, chất béo và các khoáng chất, có hương vị béo ngậy đặc trưng.
Từ nguyên liệu này, người dân chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như: chả rươi, rươi kho, rươi nấu măng, rươi xào củ niễng, mắm rươi. Trong đó, chả rươi với sự kết hợp của trứng, thịt, thì là và vỏ quýt là món ăn quen thuộc, được nhiều thực khách ưa chuộng.