Giá thanh long, heo và gà cùng giảm, nhiều nơi tiệm cận hoặc dưới giá thành trong khi chi phí sản xuất chưa giảm tương ứng.
Tại Chợ Gạo, Tiền Giang cũ, thanh long ruột đỏ loại 1 hiện được thương lái mua 8.000-10.000 đồng một kg. Còn tại Hàm Thuận Nam, Bình Thuận, thanh long ruột trắng hàng xô được mua khoảng 6.000 đồng một kg trong tuần qua.
Theo bà Thủy, người sở hữu 0,5 ha thanh long, mức giá hòa vốn của loại ruột trắng phải là 10.000 đồng một kg, còn ruột đỏ khoảng 13.000 đồng. Từ đầu năm đến nay, giá bán không đủ bù chi phí khiến gia đình bà gần như không có lãi. Riêng vụ vừa thu hoạch xong, bà lỗ khoảng 15 triệu đồng. Giá bán thấp trong khi chi phí sản xuất không giảm tương ứng. Giá phân bón đã tăng ba lần từ đầu năm, còn tiền công lao động cũng tăng qua từng năm.
Ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận, cũng thông tin, từ đầu năm đến nay đa phần nông dân thua lỗ. Khi nguồn cung dồi dào, giá thanh long thường giảm mạnh, trong khi những thời điểm giá cao thì sản lượng bán được không nhiều.
Không chỉ người trồng thanh long, người chăn nuôi cũng chịu sức ép khi giá bán tiệm cận hoặc thấp hơn giá thành. Ông Nguyễn Kim Đoán, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, tính toán giá thành nuôi một kg heo hơi khoảng 56.000-60.000 đồng, trong khi giá heo tại nhiều địa phương đã xuống dưới 60.000 đồng một kg. Riêng trong tháng 8, giá heo bình quân giảm khoảng 3.500-4.500 đồng một kg tùy khu vực, khiến người nuôi rơi vào tình trạng thua lỗ.
Với gia cầm, khoảng cách giữa giá bán và chi phí còn rõ hơn. Ông Hạnh, chủ một cơ sở chăn nuôi gà tại Long Thành, Đồng Nai, đang nuôi hơn 1.000 con gà công nghiệp. Gà được bán khoảng 26.000 đồng một kg, trong khi chi phí lên tới khoảng 30.000 đồng, khiến ông lỗ khoảng 16.000 đồng mỗi con, tương đương hơn 16 triệu đồng cho đàn đang nuôi.
Tình trạng giá gà xuống thấp cũng diễn ra tại nhiều khu vực miền Trung và phía Nam. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá gà công nghiệp tại hai khu vực này trong tháng 8 giảm lần lượt 7.000 và 8.000 đồng một kg, xuống khoảng 25.000 đồng. Ông Nguyễn Quý Khiêm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, cho biết năm nay là năm giá thịt gia cầm xuống thấp trong thời gian dài và chưa có dấu hiệu tăng cao trở lại.
Tiểu thương bán thịt heo tại chợ chung cư Vĩnh Hội (TP HCM). Ảnh: Ngọc Thành
Điểm chung của các ngành là giá bán thấp trong khi chi phí đầu vào vẫn ở mức cao, khiến người sản xuất khó có lãi. Tuy nhiên, áp lực lên đầu ra ở mỗi ngành lại đến từ những nguyên nhân khác nhau.
Với thanh long, giá thu mua phụ thuộc lớn vào thị trường xuất khẩu, nhất là Trung Quốc. Ông Huỳnh Cảnh cho biết, từ sau Tết đến nay, giá thanh long xuất khẩu không cao đối với cả ruột trắng và ruột đỏ. Trong khi đó, Trung Quốc đang bước vào chính vụ, nguồn cung dồi dào nên thanh long Việt Nam phải cạnh tranh mạnh hơn.
Theo ông Cảnh, nếu sản phẩm không cải thiện chất lượng, việc cạnh tranh sẽ khó khăn. Muốn mở rộng sang các thị trường khác, vùng trồng cũng phải nâng tiêu chuẩn canh tác để đáp ứng yêu cầu riêng của từng nước nhập khẩu.
Khoảng 80-85% sản lượng thanh long Việt Nam dành cho thị trường nước ngoài, chỉ 15-20% tiêu thụ trong nước. Theo số liệu Hải quan, xuất khẩu thanh long từng tăng mạnh, đạt khoảng 1,3 tỷ USD năm 2018, nhưng sau đó chững lại khi thị trường và cạnh tranh thay đổi. Bảy tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt khoảng 311 triệu USD, giảm 2,5% so với cùng kỳ.
Một bộ phận người trồng vẫn có thể duy trì giá bán cao hơn nhờ đáp ứng tiêu chuẩn. Ông Cảnh cho biết, một số vùng trồng đạt chuẩn GlobalGAP có thể bán khoảng 20.000 đồng một kg và vẫn có lãi, nhưng diện tích được chứng nhận còn hạn chế.
Với ngành heo, áp lực trước hết đến từ nguồn cung trong nước và sức mua. Theo Cục Thống kê, đàn heo cả nước gần 32 triệu con, tăng 2,2% so với cùng kỳ, trong khi sản lượng thịt heo đạt 2,86 triệu tấn, tăng 4,8%. Trong bối cảnh sản lượng tăng, nhu cầu tiêu thụ có dấu hiệu chậm lại, đặc biệt trong tháng Bảy âm lịch, khiến giá heo chịu thêm áp lực.
Nguồn cung trong nước cũng phải cạnh tranh với thịt nhập khẩu. Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), bảy tháng đầu năm, Việt Nam nhập 112.090 tấn thịt heo tươi, ướp lạnh hoặc đông lạnh, tăng 27,1% so với cùng kỳ. Giá trị nhập khẩu đạt 185,54 triệu USD, giảm 20,9%, tương ứng giá bình quân khoảng 1.638 USD một tấn, tương đương khoảng 43.000 đồng một kg và giảm 38,4%.
Mức giá nhập khẩu này thấp hơn đáng kể so với giá heo hơi trong nước, tạo thêm sức ép lên thị trường thịt. Tuy vậy, nhập khẩu không phải nguyên nhân duy nhất khiến giá heo giảm, bởi nguồn cung trong nước tăng và sức mua chậm cũng đang tác động trực tiếp đến giá.
Ở gia cầm, sức ép về giá bộc lộ rõ khi giá bán thấp hơn đáng kể giá thành. Ông Khiêm cho biết, gà công nghiệp tại khu vực miền Trung và miền Nam hiện chỉ khoảng 25.000 đồng một kg, trong khi giá thành lên 30.000-32.000 đồng do chi phí đầu vào tăng cao. Với gà màu năng suất cao, giá thành khoảng 45.000-48.000 đồng nhưng giá bán chỉ khoảng 38.000 đồng một kg.
Thức ăn là một trong những khoản chi lớn nhất, chiếm khoảng 70-75% giá thành chăn nuôi. Ngành sản xuất thức ăn cũng phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, với khoảng 65-70% nguyên liệu như ngô, đậu tương phải mua từ nước ngoài và hơn 90% phụ gia nhập khẩu, khiến chi phí khó giảm nhanh khi giá bán gia cầm đi xuống.
Trong khi đó, nguồn cung trong nước vẫn tăng. Theo Cục Thống kê, sản lượng thịt gia cầm tính đến tháng 8 đạt khoảng 1,3 triệu tấn, tăng 5,6%.
Sức ép lên giá gà trong nước còn đến từ hàng nhập khẩu tăng mạnh và rẻ hơn. Bảy tháng đầu năm, Việt Nam nhập gần 217.400 tấn thịt và phụ phẩm gia cầm, tăng hơn 40% so với cùng kỳ, trong khi giá nhập bình quân giảm gần 29%, xuống khoảng 26.500 đồng một kg. Theo ông Nguyễn Quý Khiêm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, hàng nhập chủ yếu gồm đùi, cổ, cánh và phụ phẩm; lợi thế về quy mô sản xuất và chi phí thức ăn giúp các sản phẩm này có giá cạnh tranh hơn hàng trong nước.
Thi Hà