Kết quả sơ bộ cho thấy cả phe đối lập do Gadi Eisenkot dẫn dắt và liên minh của Thủ tướng Netanyahu đều chưa đạt thế đa số.
Truyền thông Israel đêm 27/10 công bố kết quả thăm dò ngoài phòng phiếu. Channel 11 và Channel 13 đánh giá hai phe có số ghế ngang nhau ở mức 51, trong khi Channel 12 dự báo khối đối lập giành khoảng 52-53 ghế trong quốc hội gồm 120 thành viên, so với 50 ghế của liên minh do ông Netanyahu dẫn đầu. Đảng Likud của Thủ tướng được dự báo giành 24-25 ghế, trở thành đảng nắm nhiều ghế nhất.
Dù ở kịch bản nào, cả hai phe đều chưa đạt ngưỡng 61 ghế để nắm thế đa số và tự quyết được ghế thủ tướng. Kết quả khiến Israel đứng trước khả năng đàm phán liên minh kéo dài, thành lập chính phủ thiểu số hoặc tổ chức bầu cử mới.
Lãnh đạo đảng Yashar Gadi Eisenkot vẫy tay chào người ủng hộ tại Tel Aviv sau khi nhận được kết quả sơ bộ bầu cử quốc hội Israel đêm 27/10. Ảnh: AP
Đây là cuộc bầu cử đầu tiên tại Israel kể từ cuộc tấn công do Hamas thực hiện ngày 7/10/2023, sự kiện gây chấn động đất nước và châm ngòi cho các cuộc chiến trên nhiều mặt trận trong khu vực.
Gadi Eisenkot, 66 tuổi, theo khuynh hướng phe trung – hữu, là cựu tổng tham mưu trưởng quân đội và là gương mặt tương đối mới trên chính trường. Ông tuyên bố kết quả thăm dò cho thấy cử tri không còn tin tưởng ông Netanyahu và chính phủ phải chịu trách nhiệm về sự kiện ngày 7/10.
Yair Lapid, cựu thủ tướng thuộc phe trung dung và là đồng minh của ông Eisenkot, gọi đây là “thất bại nặng nề” của Thủ tướng Israel.
Tại sự kiện theo dõi kết quả ở Tel Aviv, những người ủng hộ ông Eisenkot reo hò và hô vang lời kêu gọi ông Netanyahu rời nhiệm sở. Trong khi đó, Ngoại trưởng Gideon Saar, đồng minh của Thủ tướng, cho rằng phe đối lập tuyên bố chiến thắng quá sớm.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sau khi bỏ phiếu tại Jerrusalem ngày 27/10. Ảnh: AP
Tỷ lệ cử tri đi bầu toàn quốc đạt khoảng 77,7-78%, mức cao nhất kể từ cuộc bầu cử năm 1999. Khoảng 7,3 triệu người đủ điều kiện bỏ phiếu, trong đó có hàng chục nghìn người Israel được ước tính đã trở về từ nước ngoài để tham gia cuộc bầu cử.
Yếu tố nổi bật năm nay là tỷ lệ cử tri gốc Arab đi bỏ phiếu tăng mạnh. Các đảng Arab được dự báo giành 17-18 ghế, mức cao kỷ lục. Tỷ lệ tham gia bỏ phiếu trong nhóm cử tri Arab tăng từ 53% trong cuộc bầu cử năm 2022 lên hơn 78%, cho thấy mức phản ứng cao đối với chính phủ Netanyahu và các đồng minh cực hữu.
Mansour Abbas, lãnh đạo Danh sách Liên minh Arab, cho rằng phe cánh hữu đã chịu tổn thất lớn và đang để ngỏ khả năng hợp tác với Eisenkot.
Nghị sĩ Mansour Abbas, lãnh đạo đảng Ra’am đại diện cho cử tri gốc Arab, giơ hai tay ăn mừng đêm 27/10 trước kết quả tích cực. Ảnh: AP
Tuy nhiên, tướng Eisenkot từng tuyên bố không thành lập chính phủ cùng nhóm Arab. Điều này sẽ gây khó khăn cho nỗ lực tập hợp đủ số ghế nghị sĩ để thay thế ông Netanyahu.
Các nghị sĩ Arab có thể ủng hộ chính phủ thiểu số trong những cuộc bỏ phiếu tại quốc hội mà không tham gia liên minh, nhưng phương án này chưa chắc bảo đảm một chính phủ ổn định.
Ông Netanyahu, 77 tuổi, đã giữ chức Thủ tướng tổng cộng hơn 19 năm qua nhiều nhiệm kỳ. Chiến dịch tranh cử của ông tập trung vào cam kết đối phó mối đe dọa an ninh quốc gia từ Hamas đến Iran. Tuy nhiên, chính phủ đương nhiệm đang chịu sức ép về trách nhiệm trong thất bại an ninh sự kiện 7/10, cuộc chiến không hồi kết tại Gaza và chiến sự với Iran.
Người ủng hộ ông Gadi Eisenkot tại sự kiện theo dõi kết quả bầu cử đêm 27/10 ở Tel Aviv. Ảnh: AP
Thủ tướng Netanyahu đã cáo buộc có gian lận bầu cử. Ông tuyên bố ba quan chức cấp cao của đảng Danh sách Liên minh Arab bị bắt tại miền nam cùng các phong bì chứa tiền. Người đứng đầu Ủy ban Bầu cử Trung ương Dean Livne xác nhận cảnh sát phát hiện những người tìm cách “mua phiếu”, nhưng mô tả đây là sự cố riêng lẻ tại địa phương.
Ông Netanyahu đang tìm cách ngăn các nghị sĩ Likud rời đảng và vận động để được Tổng thống giao nhiệm vụ thành lập chính phủ trước. Ông cũng phát tín hiệu sẵn sàng lập chính phủ đoàn kết dân tộc, nhưng chính trị gia cực hữu Itamar Ben Gvir phản đối phương án này.
Ý tưởng chính phủ đoàn kết dân tộc cho phép đảng Likud thỏa hiệp với phe đối lập của Eisenkot để tạo nên chính quyền liên minh. Hai ông sẽ thay phiên giữ cương vị Thủ tướng với điều kiện ông Netanyahu được giữ chức trước.
Quá trình kiểm phiếu tại Israel chỉ vừa bắt đầu, sau khi các phòng phiếu trên toàn quốc chính thức ngừng bổ sung cử tri vào 22h ngày 27/10 (3h ngày 28/10 giờ Hà Nội), chỉ nhận phiếu từ những ai còn xếp hàng. Kết quả kiểm phiếu dự kiến được công bố trong đêm 28 hoặc rạng sáng 29/10.
Thanh Danh (Theo AFP, CNN, Al Jazeera)