Bộ Tài chính muốn yêu cầu sàn crypto báo cáo cơ cấu nhà đầu tư, chia theo từng ngưỡng giá trị, lượng tài sản lưu ký, giao dịch bất thường…
Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) đang lấy ý kiến của các đơn vị, tổ chức, cá nhân đối với dự thảo thông tư hướng dẫn về báo cáo, công bố thông tin trên thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Dự thảo quy định nghĩa vụ này đối với nhiều hoạt động từ giao dịch, lưu ký tài sản của khách hàng đến giám sát các giao dịch có dấu hiệu vi phạm.
Theo dự thảo, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải gửi báo cáo giao dịch hàng ngày đến SSC, trong đó có phần thống kê theo cơ cấu nhà đầu tư. Dữ liệu được chia thành nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, tiếp tục được tách thành cá nhân và tổ chức, với khối lượng và giá trị mua, bán của từng loại tài sản mã hóa.
Một điểm đáng chú ý là giao dịch còn được phân loại theo giá trị. Bốn nhóm gồm dưới 1.000 USD, từ 1.000-5.000 USD, từ 5.000-10.000 USD và trên 10.000 USD. Sàn crypto phải báo cáo số lượng giao dịch, tổng giá trị và tỷ trọng của từng nhóm.
Cách phân loại này chi tiết hơn thông tin giao dịch mà thị trường chứng khoán công khai hàng ngày. Theo quy định, các dữ liệu cuối ngày chủ yếu tập trung vào số lượng lệnh, khối lượng, giá trị giao dịch của từng chứng khoán và một số chỉ tiêu về giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài.
Dự thảo cũng đặt thời hạn báo cáo khá sát với thời điểm giao dịch. Chậm nhất 15h của ngày giao dịch, sàn phải gửi SSC báo cáo về hoạt động giao dịch của ngày trước đó. Đến ngày 10 hằng tháng, sàn tiếp tục phải gửi báo cáo về tình hình thị trường cho SSC, đồng thời gửi cho Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước.
Không chỉ hoạt động giao dịch, dự thảo còn yêu cầu sàn báo cáo lượng tài sản mã hóa đang lưu ký của khách hàng. Báo cáo tuần phải nêu tình hình quản lý ví, gồm mã crypto, mạng lưới blockchain, địa chỉ ví và loại ví nóng hoặc lạnh.
Mẫu báo cáo cũng có mục về “bằng chứng dự phòng” (proof of reserves), trong đó ghi nhận tỷ lệ dự phòng thực tế, lượng tài sản của khách hàng và số dư của tổ chức cung cấp dịch vụ. Đây là điểm có mức độ chi tiết cao hơn đáng kể so với cách quản lý tài sản trên thị trường chứng khoán.
Bên cạnh đó, định kỳ ngày 31/1 và 31/7 hàng năm, sàn còn phải gửi SSC báo cáo 6 tháng về tài sản của khách hàng đã được kiểm toán.
Một nhà đầu tư Việt đang theo dõi biến động giá của tiền mã hóa trên điện thoại. Ảnh: Khương Nha
Một lớp dữ liệu khác cần được báo cáo là các giao dịch có dấu hiệu vi phạm. Theo dự thảo, vào ngày 10 hàng tháng, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải gửi SSC các giao dịch có dấu hiệu vi phạm theo quy trình giám sát của mình.
Mẫu báo cáo yêu cầu ghi mã vi phạm, mô tả dấu hiệu, số lượng tổ chức hoặc cá nhân liên quan, tài sản mã hóa, khoảng thời gian thực hiện, tổng khối lượng và giá trị giao dịch liên quan, ngày bắt đầu xử lý và tình trạng xử lý. Với các vụ việc đã hoàn tất, sàn phải nêu số lượng tổ chức, cá nhân bị xử lý và hình thức xử lý.
So với chứng khoán, đây cũng là một điểm đáng chú ý về trách nhiệm của đơn vị vận hành thị trường. Các sở giao dịch và thành viên thị trường chứng khoán vốn đã có cơ chế giám sát, báo cáo giao dịch bất thường theo pháp luật chứng khoán, nhưng dự thảo tài sản mã hóa đưa riêng nội dung “giao dịch có dấu hiệu vi phạm” thành một báo cáo định kỳ hàng tháng với các trường dữ liệu cụ thể.
Như vậy, nếu được ban hành theo hướng hiện tại, dữ liệu về nhà đầu tư trên thị trường tài sản mã hóa sẽ không chỉ dừng lại ở giá trị và khối lượng mua bán. Cơ quan quản lý có thể nhận được thông tin về cơ cấu người giao dịch, quy mô từng nhóm giao dịch, tài sản khách hàng đang lưu ký, vị trí ví trên blockchain và các giao dịch mà sàn xác định có dấu hiệu vi phạm.
Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu trên là báo cáo gửi cơ quan quản lý, không đồng nghĩa thông tin về từng nhà đầu tư sẽ được công khai cho cả thị trường nắm rõ. Dự thảo chỉ yêu cầu sàn công bố các thông tin như khối lượng, giá trị giao dịch, biến động giá, các mức giá chào mua – bán tốt nhất và giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài; đồng thời công bố báo cáo tài chính định kỳ.
Trong khi đó, các dữ liệu chi tiết về cơ cấu nhà đầu tư, giao dịch theo từng ngưỡng giá trị, tài sản khách hàng lưu ký theo ví nóng, ví lạnh, địa chỉ ví, hay giao dịch có dấu hiệu vi phạm chỉ nằm trong các mẫu báo cáo gửi SSC và các cơ quan quản lý liên quan.
Tất Đạt