Đây là thông tin được bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), nêu tại Diễn đàn thị trường vốn Việt Nam 2026 vào chiều 30/10 do UBCKNN và báo Tuổi Trẻ tổ chức.
Theo bà Phương, việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9, mở ra cơ hội tiếp cận rộng hơn với các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn quốc tế.
Tính đến ngày 21/10, quy mô thị trường cổ phiếu đạt 10,16 triệu tỷ đồng, tương đương 79,1% GDP ước tính năm 2025. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỷ đồng, tương đương 22,9% GDP. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu.
Dù vậy, theo bà Phương, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà chỉ là điểm khởi đầu cho một giai đoạn cạnh tranh khắt khe hơn. Khả năng thu hút vốn còn phụ thuộc vào chất lượng thị trường, sức hấp dẫn của doanh nghiệp và môi trường đầu tư.
“Có thể nói, việc nâng hạng tạo thêm cơ hội cho thị trường, nhưng chất lượng hoạt động và triển vọng phát triển của doanh nghiệp mới là những yếu tố quan trọng để thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn”, bà Phương nói.
Do đó, doanh nghiệp niêm yết cần chủ động nâng cao chất lượng quản trị theo thông lệ quốc tế, chú trọng hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR), cải thiện chất lượng báo cáo tài chính và tăng cường công bố thông tin bằng tiếng Anh để nhà đầu tư nước ngoài thuận lợi tiếp cận.
Ở góc độ quỹ đầu tư, ông Đinh Đức Minh, Giám đốc đầu tư cấp cao VinaCapital, cho biết quyết định rót vốn của các quỹ không chỉ dựa trên lợi nhuận kế toán mà còn phụ thuộc vào nhiều tiêu chí khắt khe.
Trước hết, quỹ đánh giá tính bền vững của mô hình kinh doanh, tiềm năng phát triển và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Năng lực ban lãnh đạo và chất lượng quản trị cũng là những yếu tố được xem xét. Bên cạnh đó, các quỹ đặc biệt quan tâm đến tính minh bạch thông tin và trách nhiệm của ban lãnh đạo trong việc bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số.
Ông Minh cũng cho rằng một trong những lý do khiến các quỹ thận trọng với doanh nghiệp dù lợi nhuận tăng trưởng là chất lượng tăng trưởng. Một số doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận kế toán tăng đột biến nhưng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không tăng tương ứng. Lợi nhuận có thể chủ yếu đến từ các khoản thu nhập bất thường hoặc giao dịch tài chính ngắn hạn, thay vì hoạt động kinh doanh cốt lõi tạo ra giá trị bền vững.
Ông cũng nêu mấu chốt của một số doanh nghiệp báo lãi tăng trưởng nhưng các quỹ đầu tư vẫn thận trọng, nằm ở chất lượng tăng trưởng. Nhiều đơn vị ghi nhận lợi nhuận sổ sách đột biến nhưng dòng tiền kinh doanh lại không đi đôi tương xứng, lợi nhuận chủ yếu đến từ các khoản thu nhập bất thường hoặc giao dịch tài chính ngắn hạn mà không tạo ra giá trị bền vững. Ngoài ra, mức định giá chào bán thiếu thực tế cũng là rào cản lớn.
“Nhiều doanh nghiệp khi chào bán cổ phiếu thường có xu hướng cố tình đánh bóng số liệu để đẩy giá lên càng cao càng tốt. Với những thương vụ bị thổi phồng định giá vượt quá giá trị thực, quỹ đầu tư chắc chắn sẽ đứng ngoài”, ông Minh nhận định.
Để trợ lực cho thị trường bước lên nấc thang mới, hướng tới chuẩn mực MSCI, UBCKNN cho biết sẽ tập trung 5 nhóm nhiệm vụ:
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hoàn thiện sửa đổi Luật Chứng khoán để giảm gánh nặng thủ tục.
Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng, triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đối với thị trường chứng khoán cơ sở theo lộ trình kỹ thuật. Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ giám sát và số hóa, đảm bảo thị trường vận hành an toàn, ổn định và thông suốt.
Thứ ba, gắn chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với niêm yết bắt buộc, thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và tạo cơ chế thông thoáng cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) niêm yết.
Thứ tư, phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.
Cuối cùng, siết chặt kỷ cương giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.
UBCKNN cũng kiến nghị các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, nới lỏng trần sở hữu nước ngoài (room ngoại) tại các ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo hướng thực chất, đồng thời sớm hoàn thiện khung pháp lý cho các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, để dòng tiền ngoại tự tin ở lại.