Hàng loạt chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bỏ phiếu giữa nhiệm kỳ ở Mỹ có thể tác động mạnh mẽ đến đường hướng phát triển AI và trung tâm dữ liệu của các ông lớn công nghệ.
Đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo và kiểm soát Quốc hội vào đêm 3/11, giáng đòn mạnh mẽ vào tổng thống Donald Trump khi cử tri bày tỏ sự bất bình sâu sắc đối với tình trạng giá cả leo thang, nạn tham nhũng trong chính phủ và xây dựng trung tâm dữ liệu AI ồ ạt. Đảng này ghi dấu ấn với hai chiến thắng vang dội tại Texas, một bang vốn có truyền thống ủng hộ phe Cộng hòa.
James Talarico đánh bại Ken Paxton để trở thành người thuộc đảng Dân chủ đầu tiên trúng cử vào Thượng viện Mỹ từ bang này sau gần 4 thập kỷ. Cùng lúc, Gina Hinojosa hạ bệ Greg Abbott, trở thành nữ thống đốc đầu tiên của đảng Dân chủ tại Texas từ khi bà Ann Richards rời nhiệm sở vào năm 1995. Texas trở thành minh chứng rõ ràng nhất cho sức lan tỏa mạnh mẽ của “làn sóng xanh”.
Ứng viên đảng Dân chủ James Talarico phát biểu tại sự kiện ăn mừng chiến thắng bầu cử ở Austin, Texas, ngày 3/11. Ảnh: AFP
Tại South Carolina, ứng viên đảng Dân chủ Annie Andrews gây bất ngờ lớn khi đánh bại Darline Graham trong cuộc đua mà phe Cộng hòa đinh ninh sẽ thắng. Ở Ohio, Sherrod Brown vượt qua thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Jon Husted. Đảng Dân chủ còn lật ngược tình thế để chiếm các ghế Thượng viện tại Iowa và North Carolina, đồng thời giành chiến thắng trong cuộc đua then chốt tại Georgia và New Hampshire.
Theo CNBC, những kết quả này đánh dấu sự thất bại thảm hại của những ứng viên do ông Trump hậu thuẫn. Cuộc bầu cử cũng làm gay gắt thêm cuộc chiến chính trị xung quanh trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).
Siết chặt quy định về AI
Lo ngại ngày càng tăng về khả năng của AI trong vài tháng qua thúc đẩy hàng loạt đề xuất luật tại Quốc hội Mỹ, bao gồm các gói luật toàn diện do cả hai đảng phối hợp xây dựng, nhằm tạo ra khung pháp lý để quản lý mô hình tiên tiến nhất từ nhiều công ty như OpenAI và Anthropic.
Brad Carson, người đứng đầu tổ chức phi lợi nhuận Public First Action chuyên về thúc đẩy quy định kiểm soát và bảo đảm an toàn AI, nhận định chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ mang lại nhiều hy vọng hơn để thông qua luật mới. Theo ông, một dự luật toàn diện nhằm siết chặt quản lý công nghệ AI tiên tiến tương tự dự luật do hai hạ nghị sĩ Sara Jacobs và Don Beyer đề xuất hồi đầu năm, có thể được thông qua vào mùa xuân năm sau. Jay Carney, cựu thư ký báo chí Nhà Trắng thời tổng thống Obama kiêm giám đốc công nghệ lâu năm, cũng cho rằng việc đảng Dân chủ nắm lợi thế sẽ mở ra cơ hội thông qua luật lưỡng đảng với tỷ lệ phiếu áp đảo (đạt mức 2/3 tại cả Hạ viện và Thượng viện để tổng thống không thể phủ quyết).
Một số đề xuất về AI trước đây chỉ tập trung vào lập ra tổ chức kiểm định độc lập để đánh giá mô hình tiên tiến nhằm ngăn chặn rủi ro. Tuy nhiên, Carson chỉ ra đảng Dân chủ có thể thúc đẩy nhà lập pháp hành động mạnh tay hơn, ví dụ thành lập cơ quan quản lý mới để giám sát toàn bộ ngành AI. Dù vậy, việc kiểm soát trung tâm dữ liệu, một vấn đề khiến cử tri lo ngại, nhiều khả năng sẽ được giao lại cho chính quyền bang tự quyết định.
Abdul El-Sayed, đảng viên Dân chủ được bầu thượng nghị sĩ bang Michigan bất chấp America PAC, ủy ban chính trị do Elon Musk tài trợ, đã chi hơn 5 triệu USD để chống lại ông, muốn tiến xa hơn. Ông kêu gọi tạm dừng hoàn toàn việc phát triển hệ thống AI mạnh nhất và một hiệp ước Mỹ – Trung để “tạm dừng và cấm siêu trí tuệ”, ngăn AI vượt qua con người. Tuy nhiên, để thông qua luật, nhà lập pháp sẽ cần vượt qua quyền phủ quyết của ông Trump, hiện vẫn giữ chức tổng thống cho đến tháng 1/2029.
AFP đánh giá chiến thắng của đảng Dân chủ là một gáo nước lạnh dội vào một loạt sếp lớn ngành công nghệ, những người từng ủng hộ ông Trump sau chiến thắng năm 2024, với Elon Musk, Mark Zuckerberg, Jeff Bezos và nhiều người khác đứng hàng đầu trong lễ nhậm chức của tổng thống Mỹ vào tháng 1/2025. Musk là người đi xa nhất khi chi hơn 250 triệu USD giúp ông Trump đắc cử và gần nửa tỷ USD nữa để hậu thuẫn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Các tỷ phú công nghệ góp mặt tại lễ nhậm chức hồi tháng 1 năm ngoái của tổng thống Trump. Ảnh: Reuters
Khi chính thức kiểm soát cả hai viện Quốc hội vào ngày 3/1/2027, phe Dân chủ sẽ kiểm soát các ủy ban có quyền triệu tập giám đốc điều hành công ty công nghệ đến Washington để điều trần hoặc yêu cầu giao nộp tài liệu nội bộ, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị khởi tố. “Họ sẽ cần phải trồng thêm những cánh rừng mới cho toàn bộ số trát triệu tập mà chúng tôi sẽ in ra”, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ bang Massachusetts, chia sẻ dí dỏm trên mạng X vào tối ngày 3/11.
Năm 2020, CEO của Amazon, Apple, Facebook và Google từng bị triệu tập để chất vấn về việc thao túng thị trường. Giờ đây, Elon Musk, Sam Altman của OpenAI hoặc Jensen Huang của Nvidia, một trong những cố vấn AI thân cận nhất của ông Trump, cũng có thể phải đối mặt với thử thách tương tự.
Tính đến hết ngày 5/11, chưa có CEO công nghệ nào lên tiếng bình luận về cuộc bầu cử, ngoại trừ Elon Musk. Ông nói đùa trên mạng X: “Giờ mà chuyển trung tâm dữ liệu ra ngoài vũ trụ thì có vẻ hợp lý đấy”.
Hạn chế trung tâm dữ liệu
Trong khi những vấn đề sát sườn với đời sống hàng ngày như giá thực phẩm và xăng dầu tăng cao là động lực chính kéo cử tri đi bỏ phiếu, trung tâm dữ liệu vẫn là một trong những mối quan tâm hàng đầu. Trong một cuộc khảo sát nhanh sau khi bỏ phiếu do đài NBC thực hiện tại 45 bang, có tới 23% cử tri khẳng định đây là yếu tố chủ chốt quyết định lựa chọn bầu cử của họ, và 64% coi là nhân tố ảnh hưởng ở mức độ lớn hoặc nhỏ.
Minh chứng rõ ràng hơn cả là 43 trên tổng số 44 đề xuất lập pháp của các địa phương nhằm siết chặt quản lý trung tâm dữ liệu được thông qua hôm 3/11, phần nhiều đạt tỷ lệ tán thành trên 70%. Carson cho biết, vấn đề nhiều khả năng sẽ bao trùm cuộc bầu cử năm 2028 vì cử tri vốn không có thiện cảm với trung tâm dữ liệu.
Adam Kovacevich, cựu giám đốc Google đứng đầu nhóm thương mại Chamber of Progress, nhấn mạnh dù việc phản đối trung tâm dữ liệu không có nghĩa người dân đang bài xích AI, nguy cơ lệnh tạm dừng xây dựng mới xuất hiện trên khắp cả nước vẫn sẽ ảnh hưởng lớn đến nhiều công ty phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng này.
Theo Telegraph, Texas là bang thu hút sự chú ý của toàn thế giới khi chiếm tới gần 1/3 số trung tâm dữ liệu đang được xây dựng trên khắp nước Mỹ. Ông James Talarico giành ghế thượng nghị sĩ bang Texas đầu tiên cho đảng Dân chủ sau gần 40 năm nhờ gắn liền làn sóng xây dựng với chi phí sinh hoạt đắt đỏ. Ông cho rằng trung tâm dữ liệu đang làm bùng nổ nhu cầu tiêu thụ năng lượng, trực tiếp đẩy tiền điện, tiền nước của các hộ gia đình vốn đang chật vật lên mức cao hơn.
Nhận thấy sự phản đối từ người dân, Greg Abbott, thống đốc bang Texas thuộc đảng Cộng hòa tại vị qua 3 nhiệm kỳ, đã xoay chiều, không tiếp tục ủng hộ những dự án trung tâm dữ liệu đang mọc lên như nấm. Cuối tháng 9, ông tạm dừng cấp phép cho dự án mới và thông báo sẽ kiểm tra lại ảnh hưởng của chúng đối với mạng lưới điện. Tuy nhiên, Abbott vẫn thua ứng viên đảng Dân chủ là Gina Hinojosa. Hinojosa gọi hành động của ông chỉ là “chiêu trò mùa bầu cử” và cáo buộc nhà phát triển đang “làm tăng hóa đơn tiền điện và cạn kiệt nguồn nước”.
Thống đốc đắc cử bang Texas Gina Hinojosa tại một cuộc họp báo ngày 5/11. Ảnh: AP
Tại Ohio, một điểm nóng khác về trung tâm dữ liệu do đảng Cộng hòa kiểm soát, ứng viên Amy Acton của đảng Dân chủ đã giành chức Thống đốc, đánh bại đối thủ là tỷ phú Vivek Ramaswamy. Trước đó, Acton từng kêu gọi tạm dừng các dự án trung tâm dữ liệu và áp dụng quy định thắt chặt hơn.
Kịch bản tương tự cũng diễn ra tại Georgia. Trong khi đó, tại Pennsylvania, Josh Shapiro vẫn giữ được ghế thống đốc cho đảng Dân chủ sau khi rút lại lời ủng hộ vô điều kiện việc xây dựng trung tâm dữ liệu trước đây. Raphael Olszyna-Marzys, nhà kinh tế tại công ty quản lý tài sản J Safra Sarasin Sustainable Asset Management, dự đoán ngành này sẽ phải chuẩn bị tâm lý tiếp nhận giấy phép xây dựng bị trì hoãn và giá điện tăng cao. Nhiều nhà phát triển có thể sẽ chuyển dịch sang bang có chính sách cởi mở hơn như Louisiana và Oklahoma.
Nhà phân tích thị trường Dan Ives ước tính khoảng 10% trong tổng số 800 đến 1.000 trung tâm dữ liệu mới dự kiến xây dựng tại Mỹ có nguy cơ không được triển khai thực tế.
Tác động tới cổ phiếu công nghệ
Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ gây ra phản ứng trái chiều giữa các nhà đầu tư vào cổ phiếu công nghệ. Cổ phiếu ngành chip đồng loạt giảm giá. “Gã khổng lồ” trong ngành Nvidia đã giảm khoảng 9%, trong khi đối thủ của họ là AMD giảm tới 17% và nhà sản xuất chip nhớ Micron mất 17% giá trị. CoreWeave, công ty cho thuê kho dữ liệu đám mây thế hệ mới nổi bật nhất, giảm hơn 9%. Ngược lại, ba ông lớn cung cấp dịch vụ đám mây là Amazon, Microsoft và Google ghi nhận giá cổ phiếu tăng mạnh (lần lượt hơn 7%, 6% và 4%).
The Information đánh giá sự khác biệt này lại rất hợp lý. Đối với công ty như Nvidia hay hãng sản xuất chip nhớ SK Hynix, bất kỳ yếu tố nào làm gián đoạn việc xây dựng trung tâm dữ liệu đều là tin xấu. Điều tương tự cũng đúng với CoreWeave, công ty vốn đang chật vật tìm nguồn vốn để xây dựng trung tâm dữ liệu trong tương lai và không có mảng kinh doanh nào khác để bù đắp.
Phát ngôn viên của CoreWeave cho biết công ty không lo ngại những thay đổi trong bối cảnh chính trị sẽ ảnh hưởng đến cam kết hiện tại với khách hàng. “Dù các chính sách trong tương lai có thể tác động chung đến trung tâm dữ liệu, CoreWeave vẫn nắm rõ lộ trình phát triển và có thể linh hoạt điều chỉnh địa điểm cũng như thời gian xây dựng”, The Information dẫn thông báo của công ty.
Nếu so sánh, các ông lớn công nghệ như Amazon, Microsoft, Google đều có danh mục sản phẩm đa dạng. Lệnh tạm dừng xây dữ liệu mới có thể làm nghẽn kế hoạch phát triển tương lai, nhưng nhiều khả năng không ảnh hưởng đến hàng loạt dự án khổng lồ (quy mô lên tới hàng gigawatt) đang được triển khai. Nếu luật về trung tâm dữ liệu buộc họ phải giảm bớt tốc độ chi tiêu này, điều đó có thể giúp giải phóng dòng tiền mặt, đồng thời giáng đòn chí mạng vào công ty đám mây thế hệ mới, góp phần loại bớt đối thủ cạnh tranh trên thị trường điện toán AI.
Ông Trump có thể sẽ dùng quyền phủ quyết của tổng thống để bảo vệ cách tiếp cận lỏng lẻo đối với quản lý AI. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng làn sóng xanh vẫn có thể phủ bóng đen lên sự bùng nổ của AI, bởi vì đảng Dân chủ có thể củng cố quyền kiểm soát Quốc hội vào năm 2028, thậm chí giành ghế tổng thống, từ đó mở đường cho chế độ quản lý AI nghiêm ngặt hơn.
An Khang tổng hợp