Công ty Reflect Orbital đặt hai tên lửa Ấn Độ để chuẩn bị thử nghiệm dịch vụ chưa từng có là bán ánh sáng Mặt Trời phản chiếu từ ngoài không gian, dấy lên nhiều tranh cãi.
Theo Conversation, công ty khởi nghiệp Reflect Orbital tại California dự định đặt những tấm gương khổng lồ trên quỹ đạo thấp của Trái Đất để điều hướng ánh sáng Mặt Trời phản chiếu đến vị trí đã chọn trên mặt đất. Họ muốn bán dịch vụ chiếu sáng từ không gian để đáp ứng nhiều mục đích khác nhau, từ duy trì hoạt động của trang trại quang năng sau khi trời tối đến hỗ trợ tìm kiếm cứu hộ. Thiết bị thử nghiệm đầu tiên của công ty là vệ tinh Eärendil-1 sẽ phóng năm sau với gương phản xạ kích thước 18 x 18 m.
Ý tưởng sử dụng gương ngoài không gian để cung cấp ánh sáng hữu ích đòi hỏi vượt qua những thách thức kỹ thuật nan giải. Reflect Orbital nói loại gương này có thể chiếu sáng trang trại năng lượng mặt trời của khách hàng hoặc địa điểm cứu hộ cụ thể mà không ảnh hưởng đến khu vực khác. Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều vì bầu khí quyển Trái Đất sẽ làm ánh sáng bị phân tán chứ không tụ lại theo đường ranh giới rõ rệt.
Nghiên cứu khoa học công bố tháng 8 năm ngoái trên tạp chí IOP Science từng mô phỏng quá trình ánh sáng Mặt Trời phản chiếu qua khí quyển, trong đó các phân tử và aerosol phân tán một phần chùm bức xạ khắp bầu trời. Khi chiếu xuống mặt đất, chúng bị phản xạ ngược lên rồi tiếp tục khuếch tán, khiến hiện tượng ảnh hưởng đến khu vực rộng hơn nhiều so với dự định.
Đối với tấm gương 54 m mà Reflect Orbital dự kiến sử dụng, ánh sáng chiếu xuống có thể vượt đáng kể ra ngoài khu vực mục tiêu. Tại vị trí cách chùm sáng 14 km, bầu trời vẫn rực rỡ hơn cả đêm trăng tròn. Thậm chí ở khoảng cách 34 km, khi nhìn về phía chùm sáng, bầu trời trông vẫn chói hơn dưới ánh trăng rằm.
Dù đây là dự đoán dựa trên mô hình, không phải đo lường từ gương thực tế ngoài không gian, kết quả nghiên cứu phơi bày vấn đề nhiều người có khả năng bị ảnh hưởng bởi dịch vụ của công ty. Ánh sáng phản chiếu có thể tác động tới bóng tối tự nhiên trên khu vực lớn hơn so với yêu cầu của khách hàng.
Theo Guardian, ngày 10/10, Reflect Orbital đặt các đèn pha di động công suất lớn trên mặt đất gần thị trấn Lone Pine và khu vực núi Whitney thuộc vùng Sierra Nevada, bang California để mô phỏng ánh sáng chiếu từ các gương phản xạ gắn trên vệ tinh trong tương lai. Tuy nhiên, một số người dân địa phương mô tả chùm sáng rất “chói mắt”.
Mô phỏng chùm sáng từ gương phản xạ của Reflect Orbital ở California, Mỹ. Ảnh: Reflect Orbital
Hồi tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cấp phép cho Reflect Orbital triển khai và vận hành Eärendil-1. Nhưng giấy phép chỉ đề cập đến liên lạc vô tuyến, cụ thể là sử dụng tần số nhất định để điều khiển và giám sát vệ tinh.
Trong tháng 8, bốn tổ chức do Earthjustice đại diện yêu cầu FCC xem xét lại việc phê duyệt do lo ngại vệ tinh phản chiếu sẽ gây ra hàng loạt vấn đề. Những loài động vật như chim, côn trùng và động vật có vú dựa vào sự luân phiên ổn định giữa ngày và đêm để tìm kiếm thức ăn, trú ẩn và giao phối, do đó bất kỳ thay đổi nào đều có thể gây ra thảm họa cho chúng. Tương tự, xáo trộn ngày đêm sẽ gây hại cho sức khỏe con người thông qua làm gián đoạn nhịp sinh học.
Trong khi đó, giới thiên văn học phàn nàn việc chiếu sáng ban đêm sẽ làm trầm trọng ô nhiễm ánh sáng hiện có, che khuất các ngôi sao và khiến nhiều rác vũ trụ rơi trở lại mặt đất hơn. Họ yêu cầu FCC áp dụng biện pháp bảo vệ nhằm giảm thiểu tác động quang học ngoài ý muốn. Tuy nhiên, cơ quan này từ chối do lĩnh vực thiên văn học nằm ngoài phạm vi quy định của họ.
Thỏa thuận giữa Reflect Orbital với công ty Skyroot Aerospace của Ấn Độ bao gồm hai lần phóng riêng biệt bằng tên lửa Vikram-1 và Vikram-1U đang phát triển. Mỗi lần phóng từ Ấn Độ cần được Ủy ban Xúc tiến và Ủy quyền Không gian Quốc gia Ấn Độ (IN-SPACe) phê duyệt, căn cứ trên quy định an toàn, đăng ký và tác động môi trường. Họ thường yêu cầu hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường (trên Trái Đất hoặc ngoài không gian), cũng như thay đổi bất lợi đối với khí quyển. Có nghĩa, Ấn Độ có thể phải đối mặt vấn đề mà FCC né tránh. Hiện chưa có thông tin IN-SPACe sẽ xử lý ánh sáng phản chiếu có chủ đích như thế nào.
Trong khi Reflect Orbital là công ty Mỹ, tên lửa Skyroot và địa điểm phóng lại ở Ấn Độ. Vệ tinh Eärendil-1 có thể chiếu sáng lãnh thổ của một quốc gia thứ ba. Hiện tượng tán xạ khí quyển có nghĩa tác động của nó có thể lan rộng ngoài khu vực mục tiêu. Câu hỏi cần giải quyết là nếu nhà điều hành thương mại muốn chiếu sáng một địa điểm ở quốc gia khác, liệu họ có cần giấy phép từ cơ quan chức năng tại đó hay không.
Tuy nhiên, Eärendil-1 có thể cung cấp dữ liệu thực tế cho nhà quản lý: đo lường độ sáng, sự phân tán trong khí quyển và khả năng kiểm soát ánh sáng phản chiếu. Reflect Orbital cho biết sẽ tiếp tục làm việc với giới thiên văn học, cộng đồng dân cư và cơ quan quản lý khi mở rộng quy mô thử nghiệm.
An Khang tổng hợp